نوسان قیمت دلار، نبود خرید تضمینی و حضور دلالان باعث آشفتگی در کشت زعفران شده است
چالشهای طلای سرخ
ایران سالهاست درآمدهای مورد نیاز برای تامین هزینههای بودجه جاری خود را به نفت گره زده و برای رهایی از آن راهكارهای مختلفی را آزموده است. راهكارهایی كه البته پایداری چندانی نداشته و عمدتا بر پایه آیندهفروشی و استقراض بنا شده است. با این حال به محض ایجاد گشایش برای فروش نفت دوباره همان آش و همان كاسه و ادامه وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی. شكی نیست كه وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای ناشی از فروش نفت باعث بروز مشكلاتی شده است كه ازجمله این مشكلات میتوان به افزایش پایه پولی به واسطه خلق نقدینگی و استقراض اشاره كرد. در این میان كالاهایی در بخش كشاورزی هستند كه هم ارزآوری مناسبی داشته و هم امكان تولید آن در كشور وجود دارد. طلای سرخ یكی از همین كالاهاست كه حدود 90 درصد زعفران جهان را تامین میكند و این در حالی است كه از مجموع هشتمیلیارد دلار گردش مالی زعفران در جهان تنها 500 میلیون دلار آن نصیب ایران میشود. كشاورزان این گیاه اكنون اعتراض دارند چرا با اینكه زعفران یك كالای استراتژیك صادراتی است از آنها با قیمت پایینی خریداری میشود و به گفته خودشان از قیمتهای جدید اعلامشده زیان میبینند. جامجم به بررسی قیمت تمامشده زعفران و همچنین نرخ خرید آن پرداخته كه در ادامه میخوانید.
زعفران در همه جای ایران كشت میشود و اینطور نیست كه مانند گذشته تنها شهر قائنات و مشهد میزبان كشت زعفران باشند. به طوری كه در حال حاضر زعفران در دوسوم استانهای ایران كشت میشود كه عمده استانهای تولیدكننده آن خراسانجنوبی، خراسانرضوی، همدان، گلستان، اردبیل، تبریز، اصفهان و كرمان است. هرچند سیاست وزارت جهاد كشاورزی این بوده كه در همه استانهای ایران زعفران كشت شود اما این وزارتخانه باید به فكر فروش این كالا و همچنین مكانیزه شدن این صنعت نیز باشد؛ موضوعی كه همچنان جای بحث دارد.
اعتراض به ارزانی
كشاورزان اخیرا نسبت به قیمت پایینی كه برای زعفران در نظر گرفته شده اعتراض دارند. آنها معتقدند قیمت این كالا با هزینههای مربوط به كشاورزی تطابق ندارد. بهتازگی فیلمی از یك زمین زعفران منتشر شده كه دامهای سبك مشغول چرا در این زمین هستند و آن طور كه گوینده در فیلم میگوید به دلیل بالابودن هزینههای كشت، كشاورز رغبتی برای كشت ندارد. موضوعی كه البته از سوی وزارت جهاد كشاورزی تكذیب و اعلامشده زمینهای زعفران هر 9 سال یكبار محصول میدهند و فیلمی كه منتشرشده مربوط به یك زمین زعفرانی است كه در آن كشتی انجام نشده و حالت علفزار به خود گرفته است. آن طور كه مقامات وزارت جهاد كشاورزی میگویند قیمتی كه برای خرید زعفران از كشاورزان در نظر گرفته شده نرخ سود كشاورز هم در آن لحاظ شده اما زعفرانكاران معتقدند قیمتهایی كه اعلامشده با هزینههایشان تطابق ندارد.
زعفران جزو كالاهای خرید تضمینی نیست و طبق قانون وزارت جهاد كشاورزی كالاهای مشخصی را باید برای خرید تضمینی در نظر داشته باشد. گیاهانی مانند گندم، جو، ذرت، پنبه، كلزا، سویا، سیبزمینی، پیاز و كالاهای دیگر محصولات كشاورزی است. قیمتی كه اكنون وزارت جهاد كشاورزی اعلام كرده قیمت كارشناسیشده برای جلوگیری از زیان كشاورزان است اما كشاورزان معترض هستند و میگویند قیمت دو سال پیش به زعفران بهازای هر كیلوگرم 16میلیون تومان بود در حالی كه اكنون بین 11 تا 13 میلیون تومان قیمتگذاری كردند. این در حالی است كه قیمت كود و كارگر و مواردی از این قبیل بر هزینههای تولید افزوده است.
تشکلها به تعهداتشان عمل نکردند
مجری طرح گیاهان دارویی وزارت جهادکشاورزی ادامه داد: زمانی که تشکلها برای خرید زعفران ورود نکردند قیمت زعفران کاهش یافت. هر سال بر اساس نظرات بخش خصوصی و نماینده شهرهای تامینکننده زعفران در ایران تیم کارشناسی وزارت جهاد کشاورزی جلسات خود را با آنها تشکیل میدهد و پس از بررسیهای مختلف قیمت نهایی آن اعلان میشود. اکنون برخی کشاورزان نگران این هستند که از کشت امسالشان زیان ببینند، اما اگر آنها کالاهایشان را نگه دارند قطعا میتوانند با قیمت بالاتری به بخش خصوصی بفروشند و وزارتخانه هم در حال رایزنی برای ساماندهی این بازار است.
وی با اشاره به اینکه شرایط جوی و آب و هوایی حکایت از کاهش کشت زعفران امسال دارد، گفت: مهمترین مشکل ما در بخش زعفران دلالانی هستند که گل زعفران را میخرند و آن را با قیمت بالاتر در بازار میفروشند. گلهایی که کیفیت بالایی دارند با قیمت بالا در بازار فروخته میشود و گلهای بیکیفیت را با قیمت پایین با تخفیف زیاد عرضه میکنند.
این مقام مسؤول در وزارت جهادکشاورزی به ویدئوهایی در فضای مجازی مبنی بر ورود دامها در زمینهای زعفران اشاره کرد و گفت: زمینهای کشاورزی زعفران حدود 9سال زیر کشت میروند و در همین مدت باید استراحت کنند. از این رو تولیدکنندگان عمده زعفران چند زمین در اختیار دارند و به قول معروف پرورش گیاه را جابهجا میکنند. هنگامی که این اتفاق میافتد زمین به قول معروف حالت علفزار به خود میگیرد و فیلمی که در شبکههای اجتماعی از ورود دام به این زمینها منتشر شده مربوط به زمینهای زعفرانی است که زیر کشت نرفته است.
مجری طرح گیاهان دارویی وزارت جهادکشاورزی با تاکید بر اینکه سالها فریاد زدیم که مشکل بخش زعفران مکانیزه نشدن این صنعت است، تصریح کرد: اگر میخواهیم زعفران به عنوان برند در جهان شناخته شود باید به سمت مکانیزه شدن این صنعت برویم.
حداقل قیمت زعفران 11میلیون تومان است
وی به مشکل کشاورزان اشاره کرد و افزود: شیوع ویروس کرونا باعث شده برخی دهیاریها و دستگاهها اجازه انتقال گل به شهرهای دیگر را ندهند و این موضوع هزینههای مربوط به کارگر را افزایش داده است. از این رو وزارت جهاد کشاورزی ورود کرده به طوری که قیمت زعفران برای دولت جذابیت نداشته باشد و کشاورز هم زیان نبیند و سود حداقلی عایدش شود. قیمت پوشال زعفران 11میلیون و نگین آن 13میلیون در نظر گرفته شده است؛ در حالی که برخی شرکتهای بخش خصوصی وعده دادند زعفران با کیفیت خوب را با قیمت 14تا 15میلیون در هر کیلوگرم خریداری خواهند کرد. زینلی به میزان تولید و صادرات زعفران ایران اشاره کرد و گفت: به طور متوسط 500تن تولید زعفران در ایران داریم که در سال گذشته 280تن آن در سبد صادراتی قرار گرفت و طبق برنامهریزی در امسال قصد داریم 320 تن از این کالا صادر شود. البته این در شرایطی است که کرونا، حمل و نقل و مسائلی از این قبیل سد راه صادرکنندگان نشود. وی به قاچاق پیاز زعفران هم پرداخت و تصریح کرد: اکنون برخی کشورها مانند هلند به فناوریهای بزرگی دست پیدا کردند که با استفاده از یک پیاز میتوانند اقدام به تکثیر آن کنند، در نتیجه کشت انبوه پیاز غیراقتصادی و غیرمعقول خواهد بود. ایران هم اکنون میتواند طی یکسال پیاز عاری از ویروس تولید کند. آن چیزی که زعفران ایران را سرپا نگه میدارد تلاش برای کاهش هزینههای تولید و رقابت با کشورهای دیگر است و امیدواریم با همکاری بخش خصوصی، زعفران را به عنوان یک کالای ایرانی عرضه کنیم.




