همه ما در مواجهه با شخصیت و تعریفی که از خودمان داریم، دچار چالش‌هایی می‌شویم و گاهی مثل مولانا چنین سوالاتی را از خود می‌پرسیم. کیستی و چیستی و این‌که از کجا آمده‌ایم، برای چه آمده‌‌‌‌ایم و قرار است به کجا برویم؟ از جمله سوالاتی است که با پاسخ به آن هویت ما شکل می‌گیرد. از نگاه روان‌شناسی هم هویت شامل روابطی است که به‌عنوان فرزند، دوست، شریک زندگی و والدین با آن درگیریم. همچنین ویژگی‌های بیرونی که فرد کنترل کمی بر آنها دارد، مانند فیزیکی یا طبقه اجتماعی ـــ اقتصادی هم بخش دیگری از هویت ما را تشکیل می‌دهد. هویت همچنین شامل نظرات سیاسی، نگرش‌های اخلاقی و باورهای مذهبی است که همگی انتخاب‌هایی را که فرد به صورت روزانه انجام می‌دهد، هدایت می‌کند. براین اساس می‌توان دریافت عوامل متعددی در شکل‌گیری هویت ما اثرگذار خواهند بود. از خانواده و اطرافیان گرفته تا جامعه و محیط اطراف و نهادهای اجتماعی که ما با آنها در ارتباط هستیم. درنتیجه تربیت و بحث‌های خانوادگی در شکل‌گیری نهایی هویت تاثیرگذار است و نهادهای اجتماعی و تربیتی همچون مهدکودک، مدرسه و سایر نهادهایی که در این خصوص درگیرند و در خلال همین تعاملات است که دانه‌دانه آجرهای باور و هویت ما شکل می‌گیرد. به همین علت نهادهای اجتماعی، تربیتی و خانواده در شکل‌دهی به هویت ما نقش تاثیرگذاری دارند و برای آن‌که به یک هویت منطقی و مناسب برسیم، باید هرکدام از این نهادها به‌خوبی نقش خود را ایفا کنند. در نهایت اگر تربیت خانوادگی و تربیت اجتماعی به‌خوبی شکل گیرد، می‌توان همچون مولانا دریافت، هویت و ذات اصلی ما از ذات الهی سرچشمه می‌گیرد و «مرغ باغ‌ملکوتیم».

مهدی نیک ضمیر | گروه جامعه