جشنواره های محلی و ایجاد اقامتگاه‌های بومگردی معیشت ریوشی‌ها را رونق داده
آغاز مهاجرت معکوس در «ریوش»
سرزمین خراسان سرشار از دیدنی‌های نادیده و كمتر شناخته شده است. یكی از این دیدنی‌ها كه سالیان سال زیر سایه دو همسایه بزرگ خود قرار داشته و دارد، منطقه زیبای كوهسرخ است. منطقه‌ای كه هرچند از منظر تقسیمات كشوری زیرمجموعه شهرستان كاشمر محسوب می‌شود، اما راه دسترسی اختصاصی و بكر آن از نیشابور است. راهی بسیار زیبا كه سرخی كوه‌ها از یك سو و سبزی دشت از دیگر سوی آن، هر انسانی را مسحور خود می‌كند؛ مسیری كه به دشت‌ها و مزارعِ ترش و خوشمزه و خوشرنگِ ریواس ختم می‌شود و برگزاری جشنواره ریواس هر سال مسافران و گردشگران زیادی را به این بهشت پنهان جذب می‌كند؛ بهشتی كه چند سالی است مردمانش به قدر و منزلت آن پی برده و با ایجاد اقامتگاه‌های بومگردی درتلاش برای جذب مسافران و طبیعتگردان به آن هستند و جالب این‌كه حتی پای گردشگران خارجی را هم به زادگاهشان باز كرده‌اند و مهم‌تر این‌كه رونق صنعت گردشگری كه تازه ابتدای راه است، عاملی برای مهاجرت معكوس و بازگشت روستاییان هجرت كرده از زادگاهشان در منطقه ریوش هم شده است. جشنواره ریواس بهانه‌ای شد تا سری به روستاهای ریوش بزنیم و گپ و گفتی با جامعه محلی داشته باشیم كه حالا آینده روشن خود را در رونق گردشگری و بها دادن به جاذبه‌های طبیعی و میراثی و فرهنگی و حفاظت از آنها می‌دانند.
و اما نخستین مقصدی كه در مسیر نیشابور به ریوش مركز كوهسرخ دقایقی چند را در آن گذراندم، روستای نامق بود. روستایی سرسبز و زیبا در 40 كیلومتری ریوش كه بیش از هر چیز بدان سبب كه زادگاه شیخ احمد جامی است نزد اهل معرفت جایگاهی ویژه دارد. نامق از منظر فعالان صنعت گردشگری یكی از صد روستای شگفت‌انگیز كشور است. وجود چشم‌اندازهای زیبای موجود در ارتفاعات بلند پیرامون روستا، دشت‌های سبز و خرم، مراتع غنی و حاصلخیز، انواع گل‌ها و گیاهان دارویی مانند آویشن، گل‌گاوزبان، گل ختمی و دم گاو در كنار جاذبه‌های طبیعی چون حوض مرغابی، غار پنجه، چشمه سار،كله باغی،كوه مَرد و قله سرسپیدار و صد البته وجود جاذبه‌های تاریخی چون قبر پدر شیخ احمد جامی، كاریز‌كهن روستا، دیوار سنگی باقیمانده از قلعه قدیمی كمر قلعه، گورستان‌های تاریخی،بقایای ارگ روستا و سه مسجد قدیمی با معماری‌های خاص این روستا را در جمع روستاهای ویژه گردشگری ایران قرار داده، به نحوی كه هر سال گردشگران بسیاری خاصه اهل طبیعت به آن سر می‌زنند و به همین دلیل روستای نمونه گردشگری شده است.
بادامستانی به نام ایور
ایور كه در فاصله 18 كیلومتر ریوش قرار گرفته دومین روستایی بود كه در این سفر چند ساعتی را در آن گذراندم. این روستا كه لقب بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین روستای بخش كوهسرخ را در اختیار دارد، سرشار از بادامستان‌های كوچك و بزرگ است به نحوی كه یكی از مراكز عمده تولید این محصول در خراسان شناخته می‌شود. علاوه بر این آب و هوای معتدل و نیمه‌خشك در كنار كوهستان‌های سرسبز آن باعث شده تا این روستا مقصد خوبی برای گردشگری اهالی نیشابور و كاشمر باشد. عسل آویشن این روستا شهره خاص و عام است و جشن كف‌زنی و همچنین مراسم سنتی عیدگاه از دیگر جاذبه‌های گردشگری آن محسوب می‌شوند.
ریوش شهر ریواس
و اما سومین مقصد این سفر، خود شهر ریوش محل برگزاری جشنواره ریواس بود. شهری طولی در ۳۰ كیلومتری شمال كاشمر كه باید از رودخانه‌ها و باغات سرسبز به همراه درختان سر به فلك كشیده و رودخانه‌های روان به‌عنوان ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن نام برد. ریوش به علت قرارگرفتن در دامنه‌های كوه آریا و ارتفاعات جنوبی بینالود و برخورداری از آب و هوای معتدل، آب فراوان و باغ‌های وسیع و مناظر طبیعی دیدنی یكی از كانون‌های عمده گردشگری كاشمر است. پارك جنگلی، بافت قدیم و خانه‌های پلكانی، آسیاب‌های قدیمی منطقه چاهسار، باغات، رودها و آبشارها و چشمه‌های فراوان اطراف شهر، سدهای خاكی پنجگانه خوشرود و سرانجام درخت سرو كهن ریوش از مهم‌ترین مراكز تفریحی و دیدنی این شهر هستند. مراكزی كه هرچند دیدنی هستند، اما كمتر شناخته شده‌اند و در نتیجه برگزاری رویدادهایی چون جشنواره ریواس می‌تواند باعث شهرت بیشتر این خطه شود.
مهاجرت معكوس در روستاهای ریوش
علی پورمحمد، دبیر تاریخ اهل ریوش درباره گردشگری این شهر می‌گوید: ریوش بهشت گمشده خراسان است. در شرق آن آبشار حصار و در غرب آن آبشار باغدشت كریز قرار دارد و سه ارتفاع كوه چهل تن و كركس و باغدشت و چندین رودخانه در این منطقه وجود دارد كه بسیاری از آنها تا سال‌های اخیر ناشناخته بودند، اما ایجاد چند بومگردی و گسترش گردشگری روستایی تا حدی آنها را شناساند.
به گفته وی، ایجاد بومگردی در چند روستای مختلف ریوش از جمله نامق و طرق تاثیرات زیادی در این شهر برجای گذاشته است. هر هفته مهمانان مختلفی از شهرهای مختلف وارد این منطقه می‌شوند و به بركت این امر، اقتصاد روستایی رشد قابل توجهی پیدا كرده است.
پورمحمد با اشاره به این‌كه تلاش‌های رسانه‌ای و البته معرفی‌های شفاهی گردشگران باعث شناسایی بهتر این منطقه شده، ماه‌های اسفند تا اواخر خرداد را بهترین فصل حضور گردشگران در كوهسرخ دانسته و می‌افزاید: رونق گردشگری باعث آغاز مهاجرت معكوس به ریوش شده، اما به دلیل دخالت عوامل دیگری چون مسائل آموزشی و اقتصادی هنوز به یك پدیده رایج تبدیل نشده است.
پیامدهای مثبت و منفی
محمودیان دیگر فردی بود كه با وی در این باره همكلام شدم. او كه یكی از فعالان گردشگری روستای طَرق كوهسرخ است درباره تاثیرات رشد گردشگری بر این خطه به جام‌جم می‌گوید: گردشگری بازخوردهای مثبت و منفی به دنبال دارد. بازخورد مثبت آن در بهبود شرایط اقتصادی منطقه است و بازخورد منفی هم به شكستن برخی هنجارها مربوط می‌شود.
وی می‌افزاید: البته بازخورد منفی با آموزش و اطلاع‌رسانی به مردم منطقه قابل كنترل است، زیرا اگر مردم بدانند همین هنجار شكنی‌ها باعث نابودی هویتی آنان شده و در نتیجه خاص بودن این خطه را زیر سؤال می‌برد، قطعا از رواج آنها جلوگیری می‌كنند.
روستای پلكانی طَرق
و اما آخرین مقصد این سفر روستای تاریخی طَرق بود؛ روستایی زیبا و پلكانی كه هنوز در آن ساباط دیده می‌شود و خانه‌های قاجاری بر‌پا هستند. طَرق روستای ییلاقی و كوهستانی با قدمتی هزار ساله در 9كیلومتری ریوش و 30 كیلومتری كاشمر است كه نزد اهل ادبیات به عنوان زادگاه محمد‌بن عبدا... كاتبی، شاعر و عارف پرآوازه اواخر قرن هشتم شناخته می‌شود.
چشمه‌سارهای جنوب روستای طرق سبب ایجاد تنگل‌های آباد و زیبا با چشم‌اندازهایی زیبا از جمله كلتیسمو و بهیستو و چشمه نقره و چشمه قار و پلنگیر و جُستی و... شده است كه درختان كهن گردوی آنها گردشگران را به خود می‌خواند. كمر قصاب، منطقه توریستی سردر، رودخانه روستا و در قلعه در كنار بافت پلكانی خاص آن جذاب‌ترین بخش‌های این روستای كهن هستند. همچنین طَرق در ایام تاسوعا و عاشورا محل برگزاری آیینی خاص به نام «كفن پوشان تیغ‌زن» است.
