گفت‌وگو با محمدرضا زمردیان معاون فرهنگی كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان
تیم واکنش سریع فرهنگی نیاز داریم
ابزار و امكاناتی كه برای پرورش استعداد و هوش کودکان وجود دارد، قابل مقایسه با چند سال قبل نیست. تا همین یكی، دو دهه قبل بیشتر بچه‌ها در ساعات محدودی می‌توانستند برنامه‌های كودك و نوجوان تلویزیون را تماشا كنند و بقیه وقت خود، به خصوص ایام تعطیل را باید با خواندن كتاب یا بازی‌های گروهی در كوچه و محله پر می‌كردند. حالا اما امكانات بیشتر شده، بازی‌های رایانه‌ای و هوشمند برای پر كردن شبانه‌روز كفایت می‌كند. بازی‌هایی كه بیشتر آنها برای یك نفر طراحی شده و بچه‌ها را به انزوا كشانده و زنگ خطر را به‌صدا در آورده كه نسل آینده، نسل گوشه‌گیری هستند كه به سختی تن به معاشرت و كارهای گروهی خواهند داد. این زنگ خطر را برخی نهادهای فرهنگی جدی گرفته و برای كم شدن بحران راه‌حل‌هایی را در نظر گرفته‌اند. یكی از این نهادهای دولتی، كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان است كه اصل كارش تشویق بچه‌ها به مطالعه و یافتن و پرورش استعداد و خلاقیت آنهاست. با محمدرضا زمردیان هم‌صحبت می‌شوم تا درباره پیك امید، كانون و كارهایی كه این كاروان برای كودكان سیل‌زده انجام داده و می‌دهد، بپرسم اما در طول صحبتمان او خبرهای خوب دیگری هم می‌دهد كه یكی از بهترین آنها فكر كردن به موضوعی به نام «كتاب درمانی» است، اگر بچه‌های امروز یاد بگیرند بخشی از روز یا شب خود را به مطالعه اختصاص دهند و از گوشی‌های هوشمند و رایانه فاصله بگیرند با راه و رسم درست زندگی بیشتر آشنا می‌شوند و آینده ایران كمتر دچار ابهام و اما و اگر می‌شود.
تیم واكنش سریع فرهنگی
زمردیان درباره پیك امید كانون و كارهایی كه برای بچه‌های مناطق سیل‌زده انجام داده و می‌دهد، می‌گوید: پیك امید سال گذشته با هدف خدمات‌رسانی به كودكان محروم و كم برخوردار راه‌اندازی شد اما با تجربه‌ای كه از زلزله كرمانشاه داشتیم به این نكته هم توجه كردیم كه كشور ما حادثه‌خیز است و باید از نظر فرهنگی هم آمادگی واكنش سریع را داشته باشیم تا اگر اتفاقی رخ داد، بتوانیم به بچه‌ها خدمات‌رسانی كنیم. پیك امید سال گذشته برای پوشش دادن كودكان مناطق محروم به سیستان و بلوچستان رفت. قبل از عزیمت به هر منطقه‌ای به مربیان كانون فراخوانی داده می‌شود كه هر كسی تمایل داشت، داوطلبانه در این طرح شركت كند. پیك امید شامل تماشاخانه‌های سیار است كه شامل پخش تصویر و صوتی است. كتابخانه‌های سیار هم داریم كه در آنها مربیان كارگاه‌های مختلف از جمله كتابخوانی، ساخت مجسمه سفال و نقاشی و... را هم برگزار می‌كنند. نمایش‌های عروسكی و زنده هم داریم. در چند روستای سیستان و بلوچستان كتابخانه‌هایی دایر شد كه امیدواریم در آینده امكانات و كتاب‌هایش بیشتر شود. بسته‌های فرهنگی و هنری هم به بچه‌ها اهدا شد.
در ابتدای سال 98 كه سیل چند استان را درگیر كرد، كانون هم به شكل فعالی وارد كمك‌رسانی شد. كانون‌های استانی وارد عمل شدند و از تهران هم پیك امید به استان‌های گرگان، لرستان و خوزستان اعزام شد. در این استان‌ها بسته‌هایی بین بچه‌ها توزیع شد كه شامل ظرف غذای دردار، قمقمه آب، بسته‌های مدادرنگی، مداد سیاه و دفتر و... بود.
توجه به امیدآفرینی
به جای شادی آفرینی
به زمردیان می‌گویم روان‌شناسان هشدار می‌دهند مردم مناطق سیل‌زده به‌خصوص كودكان نباید اكنون كه شرایط آرام شده به حال خود رها شوند؛ چون آنها همه دار و ندار خود را از دست داده‌اند و نه تنها از نظر مالی كه از نظر روانی هم به‌شدت آسیب دیده‌اند. پیك امید كانون تا چه زمانی در كنار كودكان سیل‌زده خواهد بود؟
معاون فرهنگی كانون می‌گوید: ما تا زمانی كه شرایط عادی شود در مناطق سیل‌زده خواهیم ماند. كانون استان‌های سیل‌زده با كمك كانون‌های استان‌های همجوار هر روز برنامه دارند و پیك امید هم در مقاطع مختلف از تهران اعزام خواهد شد. ما در امدادرسانی‌های فرهنگی به دو نكته توجه داریم؛ اول این‌كه امیدآفرینی با شادی‌آفرینی تفاوت دارد. این كه فضای شاد مقطعی به وجود بیاید شاید در كوتاه‌مدت، مثلا یك یا دو روز نتیجه داشته باشد اما در درازمدت به روان كودكان آسیب می‌زند. هدف ما امیدآفرینی و نشاط‌آفرینی درازمدت است. این هدف را با توزیع اسباب‌بازی‌های هدفمند كه در كانون تولید شده یا به سفارش ما و به كمك خیرین از سوی كانون اسباب‌بازی‌فروشان تهران تهیه شده است، عملی می‌كنیم. این اسباب‌بازی‌ها روحیه ساختن را در كودكان تقویت می‌كند. كتاب‌هایی كه به بچه‌ها اهدا می‌كنیم به آنها آموزش می‌دهد كه چگونه از شرایط سخت عبور كنند و امید خود را از دست ندهند. ما در طرح جمع‌آوری اسباب بازی و كتاب مردمی شركت نمی‌كنیم، چون معتقدیم باید كتاب‌ها و اسباب‌بازی‌ها هدفمند و نو باشند. اما در كنارش از خیرین دعوت می‌كنیم ما را در تهیه این اقلام كمك كنند.
استقبال از مروجان كتابخوانی و قصه‌گویی
از زمردیان می‌پرسم كدام مناطق محروم برای كانون در اولویت امدادرسانی فرهنگی است، می‌گوید: همه بچه‌های ایران برای ما در اولویت هستند، ترویج كتابخوانی هدف اصلی ماست. بچه‌هایی كه در شهرها زندگی می‌كنند، می‌توانند از امكانات مراكز كانون استفاده كنند. اما در مناطقی كه مركز كانون وجود ندارد ما واحدهای سیار را به آنجا می‌بریم. برخی كالاهای فرهنگی را نیز از طریق پست به دست بچه‌ها می‌رسانیم. پیك امید هم به صورت دوره‌ای به مناطق مختلف كشور می‌رود.
معاون فرهنگی كانون به فعالیت‌های فرهنگی و ترویج كتابخوانی و قصه‌گویی، اسماعیل آذری روحانی اهل كهگیلویه و بویر احمد هم اشاره می‌كند و می‌گوید: ارتباط خوبی با او داریم و در جشنواره قصه‌گویی از او قدردانی كرده و چند هزار جلد كتاب هم در اختیارش گذاشتیم كه به بچه‌ها اهدا كند. به همه كسانی كه تمایل دارند راه آقای آذری را ادامه دهند نیز كمك خواهیم كرد. در استان خوزستان سفیرانی داریم كه به صورت داوطلبانه با كانون در ارتباط هستند و به بچه‌های مناطق محروم كتاب می‌رسانند و برای آنها قصه تعریف می‌كنند. معتقدیم كتابخوانی تاثیر مستقیم و شگرفی در شخصیت بچه‌ها دارد. كودكی كه كتاب می‌خواند، قوه تخیلش قوی می‌شود و بچه‌ای كه تخیل قوی داشته باشد، تفكر درستی هم خواهد داشت. قصه شنیدن هم اثری مانند كتابخوانی دارد. یكی از برنامه‌های كانون توسعه مهارت‌های زندگی در كودكان است كه مبانی علمی و دینی داشته باشد. یكی از راه‌هایی كه به درمان آسیب‌های اجتماعی و رشد شخصی بچه‌ها كمك می‌كند، كتاب‌درمانی است؛ كتاب‌هایی كه مخاطب با شخصیت‌های آن همذات‌پنداری كرده و می‌آموزد چگونه از شرایط سخت عبور كرده و راه‌حلی برای مشكلاتشان پیدا كند. كتابخوانی تاثیر زیادی در روحیه كودكانی كه دچار افسردگی هستند یا عزیزان خود را از دست داده‌اند و یا حتی بیش‌فعال هستند، دارد. امیدواریم بزودی بتوانیم طرح كتاب‌درمانی را در سراسر كشور اجرا كرده و به پیشگیری از آسیب‌های فردی و اجتماعی كمك كنیم.
تیم واكنش سریع فرهنگی
زمردیان درباره پیك امید كانون و كارهایی كه برای بچه‌های مناطق سیل‌زده انجام داده و می‌دهد، می‌گوید: پیك امید سال گذشته با هدف خدمات‌رسانی به كودكان محروم و كم برخوردار راه‌اندازی شد اما با تجربه‌ای كه از زلزله كرمانشاه داشتیم به این نكته هم توجه كردیم كه كشور ما حادثه‌خیز است و باید از نظر فرهنگی هم آمادگی واكنش سریع را داشته باشیم تا اگر اتفاقی رخ داد، بتوانیم به بچه‌ها خدمات‌رسانی كنیم. پیك امید سال گذشته برای پوشش دادن كودكان مناطق محروم به سیستان و بلوچستان رفت. قبل از عزیمت به هر منطقه‌ای به مربیان كانون فراخوانی داده می‌شود كه هر كسی تمایل داشت، داوطلبانه در این طرح شركت كند. پیك امید شامل تماشاخانه‌های سیار است كه شامل پخش تصویر و صوتی است. كتابخانه‌های سیار هم داریم كه در آنها مربیان كارگاه‌های مختلف از جمله كتابخوانی، ساخت مجسمه سفال و نقاشی و... را هم برگزار می‌كنند. نمایش‌های عروسكی و زنده هم داریم. در چند روستای سیستان و بلوچستان كتابخانه‌هایی دایر شد كه امیدواریم در آینده امكانات و كتاب‌هایش بیشتر شود. بسته‌های فرهنگی و هنری هم به بچه‌ها اهدا شد.
در ابتدای سال 98 كه سیل چند استان را درگیر كرد، كانون هم به شكل فعالی وارد كمك‌رسانی شد. كانون‌های استانی وارد عمل شدند و از تهران هم پیك امید به استان‌های گرگان، لرستان و خوزستان اعزام شد. در این استان‌ها بسته‌هایی بین بچه‌ها توزیع شد كه شامل ظرف غذای دردار، قمقمه آب، بسته‌های مدادرنگی، مداد سیاه و دفتر و... بود.
توجه به امیدآفرینی
به جای شادی آفرینی
به زمردیان می‌گویم روان‌شناسان هشدار می‌دهند مردم مناطق سیل‌زده به‌خصوص كودكان نباید اكنون كه شرایط آرام شده به حال خود رها شوند؛ چون آنها همه دار و ندار خود را از دست داده‌اند و نه تنها از نظر مالی كه از نظر روانی هم به‌شدت آسیب دیده‌اند. پیك امید كانون تا چه زمانی در كنار كودكان سیل‌زده خواهد بود؟
معاون فرهنگی كانون می‌گوید: ما تا زمانی كه شرایط عادی شود در مناطق سیل‌زده خواهیم ماند. كانون استان‌های سیل‌زده با كمك كانون‌های استان‌های همجوار هر روز برنامه دارند و پیك امید هم در مقاطع مختلف از تهران اعزام خواهد شد. ما در امدادرسانی‌های فرهنگی به دو نكته توجه داریم؛ اول این‌كه امیدآفرینی با شادی‌آفرینی تفاوت دارد. این كه فضای شاد مقطعی به وجود بیاید شاید در كوتاه‌مدت، مثلا یك یا دو روز نتیجه داشته باشد اما در درازمدت به روان كودكان آسیب می‌زند. هدف ما امیدآفرینی و نشاط‌آفرینی درازمدت است. این هدف را با توزیع اسباب‌بازی‌های هدفمند كه در كانون تولید شده یا به سفارش ما و به كمك خیرین از سوی كانون اسباب‌بازی‌فروشان تهران تهیه شده است، عملی می‌كنیم. این اسباب‌بازی‌ها روحیه ساختن را در كودكان تقویت می‌كند. كتاب‌هایی كه به بچه‌ها اهدا می‌كنیم به آنها آموزش می‌دهد كه چگونه از شرایط سخت عبور كنند و امید خود را از دست ندهند. ما در طرح جمع‌آوری اسباب بازی و كتاب مردمی شركت نمی‌كنیم، چون معتقدیم باید كتاب‌ها و اسباب‌بازی‌ها هدفمند و نو باشند. اما در كنارش از خیرین دعوت می‌كنیم ما را در تهیه این اقلام كمك كنند.
استقبال از مروجان كتابخوانی و قصه‌گویی
از زمردیان می‌پرسم كدام مناطق محروم برای كانون در اولویت امدادرسانی فرهنگی است، می‌گوید: همه بچه‌های ایران برای ما در اولویت هستند، ترویج كتابخوانی هدف اصلی ماست. بچه‌هایی كه در شهرها زندگی می‌كنند، می‌توانند از امكانات مراكز كانون استفاده كنند. اما در مناطقی كه مركز كانون وجود ندارد ما واحدهای سیار را به آنجا می‌بریم. برخی كالاهای فرهنگی را نیز از طریق پست به دست بچه‌ها می‌رسانیم. پیك امید هم به صورت دوره‌ای به مناطق مختلف كشور می‌رود.
معاون فرهنگی كانون به فعالیت‌های فرهنگی و ترویج كتابخوانی و قصه‌گویی، اسماعیل آذری روحانی اهل كهگیلویه و بویر احمد هم اشاره می‌كند و می‌گوید: ارتباط خوبی با او داریم و در جشنواره قصه‌گویی از او قدردانی كرده و چند هزار جلد كتاب هم در اختیارش گذاشتیم كه به بچه‌ها اهدا كند. به همه كسانی كه تمایل دارند راه آقای آذری را ادامه دهند نیز كمك خواهیم كرد. در استان خوزستان سفیرانی داریم كه به صورت داوطلبانه با كانون در ارتباط هستند و به بچه‌های مناطق محروم كتاب می‌رسانند و برای آنها قصه تعریف می‌كنند. معتقدیم كتابخوانی تاثیر مستقیم و شگرفی در شخصیت بچه‌ها دارد. كودكی كه كتاب می‌خواند، قوه تخیلش قوی می‌شود و بچه‌ای كه تخیل قوی داشته باشد، تفكر درستی هم خواهد داشت. قصه شنیدن هم اثری مانند كتابخوانی دارد. یكی از برنامه‌های كانون توسعه مهارت‌های زندگی در كودكان است كه مبانی علمی و دینی داشته باشد. یكی از راه‌هایی كه به درمان آسیب‌های اجتماعی و رشد شخصی بچه‌ها كمك می‌كند، كتاب‌درمانی است؛ كتاب‌هایی كه مخاطب با شخصیت‌های آن همذات‌پنداری كرده و می‌آموزد چگونه از شرایط سخت عبور كرده و راه‌حلی برای مشكلاتشان پیدا كند. كتابخوانی تاثیر زیادی در روحیه كودكانی كه دچار افسردگی هستند یا عزیزان خود را از دست داده‌اند و یا حتی بیش‌فعال هستند، دارد. امیدواریم بزودی بتوانیم طرح كتاب‌درمانی را در سراسر كشور اجرا كرده و به پیشگیری از آسیب‌های فردی و اجتماعی كمك كنیم.
