ترامپ، مؤید روند افول آمریکا

ترامپ، مؤید روند افول آمریکا

موضوع افول آمریکا امروز در ادبیات روابط بین‌الملل و مطالعات سیاسی جهان به مفهومی پرتکرار تبدیل و مقالات متعددی در مجلات علمی یا رسانه‌ها درباره آن منتشر شده، اما از دید من، منظور از «افول آمریکا» چندلایه و دارای مفاهیم متنوعی است و الزاما به معنای فروپاشی ایالات متحده یا حذف کامل اثرگذاری آن در نظام بین‌الملل نیست بلکه ابعاد و نشانه‌های دیگری در دل خود دارد.

دکتر ابوالفضل عمویی | مشاور بین‌الملل رئیس مجلس

نخستین بُعد این مسأله، خیزش رقبا و سایر بازیگران بین‌المللی است که موجب محدود شدن موقعیت آمریکا در نظام جهانی می‌شود. چین، مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین کشوری است که در حال ارتقای جایگاه خود در نظام بین‌الملل است. همچنین کشورهایی مانند هند و پس از آن اقتصادهای نوظهوری همچون برزیل و مجموعه بریکس نیز رقبایی در محیط اقتصاد بین‌المللی هستند. این کشورها سهم خود را در تجارت جهانی، تولید محصولات و بازارهای مالی به‌طور مستمر افزایش می‌دهند و ارتقا می‌بخشند. بُعد دوم افول آمریکا به چالش‌های داخلی این کشور بازمی‌گردد. یکی از نشانه‌های اصلی افول، بروز مشکلات داخلی جدی است. نخستین مورد، قطبیت‌ اجتماعی است؛ به این معنا که جامعه امروز آمریکا در مقایسه با نیمه اول و دوم قرن بیستم، جامعه‌ای به‌مراتب قطبی‌تر با امکان کمتر برای اجماع بر سر مسائل مهم داخلی شده است. امروز مفاهیمی چون جهانی‌شدن، هنجارهای نظام بین‌الملل و مداخله‌گری آمریکا در محیط بین‌المللی، خود به ارزش‌های مورد مناقشه در داخل ایالات متحده بدل شده‌اند. در دوره ریاست‌جمهوری ترامپ، این قطبیت به‌مراتب افزایش یافته و یکی از اهداف رقبای او نیز کاهش همین قطبیت بوده است. چالش داخلی دیگر، ضعف در زیرساخت‌های آمریکاست. در قرن بیستم، ایالات متحده پیشروترین کشور در بهره‌مندی از زیرساخت‌هایی همچون جاده‌ها، فرودگاه‌ها و بنادر بود اما براساس آخرین گزارش دولت بایدن درباره وضعیت زیرساخت‌ها، آمریکا از جایگاه نخست به رتبه سیزدهم جهان سقوط کرده و جایگاه اول را به چین واگذار کرده است.  مسأله بعدی، بحران بدهی‌های آمریکاست که نظام مالی این کشور را به‌شدت وابسته کرده است. این بحران در قالب‌هایی چون تعطیلی‌های مکرر دولت فدرال نیز بروز یافته و نتیجه مستقیم، حجم عظیم بدهی‌های ملی است. آمریکا بدهکارترین کشور جهان است و فعلا این بدهی را از طریق وابستگی به نظام مالی دلارمحور مدیریت می‌کند. این چالش‌ها به‌طور کلی از عوامل مهم افول جایگاه آمریکا در نظام بین‌الملل محسوب می‌شود.
متن کامل را در جام‌جم‌آنلاین بخوانید