مدیرکل محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران در گفت‌وگو با «جام‌جم» خسارات جنگ تحمیلی به زیرساخت‌های زیست‌محیطی را تشریح کرد:
زخم جنگ بر ریه‌های تهران
جنگ‌ها تنها زیرساخت‌ها و ساختمان‌ها را هدف قرار نمی‌دهند؛ محیط‌زیست نیز یکی از قربانیان خاموش درگیری‌هاست. پیامدهای زیست‌محیطی حملات و انفجارها گاه سال‌ها پس از پایان بحران باقی می‌ماند و آثارشان بر سلامت انسان‌ها، منابع طبیعی و حیات‌وحش قابل مشاهده است. تهران نیز در جریان «جنگ رمضان» از این آسیب‌ها مصون نماند و بخشی از سرمایه‌های طبیعی و زیرساخت‌های محیط‌زیستی خود را از دست داد. آتش‌سوزی گسترده در برخی تأسیسات، انتشار آلاینده‌ها در هوا، تولید حجم قابل‌توجهی از نخاله‌های ساختمانی، آسیب به فضای سبز شهری و از بین رفتن بخشی از زیرساخت‌های انرژی پاک، تنها گوشه‌ای از پیامدهایی است که به گفته کارشناسان در روزهای بحران بر پایتخت تحمیل شد. اکنون و در مرحله پس از بحران، موضوع بازسازی و جبران خسارت‌های زیست‌محیطی اهمیت ویژه‌ای یافته است. پاکسازی مناطق آسیب‌دیده، احیای فضاهای سبز، بازگرداندن زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر به مدار بهره‌برداری و پایش مستمر منابع آب و خاک از‌جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش آثار این خسارت‌ها کمک کند. در همین زمینه، محمدصابر باغخانی‌پور، مدیرکل محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران در گفت‌وگو با جام‌جم از ابعاد خسارت‌های واردشده به محیط‌زیست پایتخت و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای جبران آنها سخن گفته است.
هانا چراغی-گروه جامعه
در جریان جنگ رمضان، خسارت‌های قابل‌توجهی به محیط‌زیست شهر تهران وارد شد که بخشی از آثار آن همچنان ادامه دارد. یکی از مهم‌ترین این خسارت‌ها، حمله به مخازن ذخیره سوخت در شهران، قوچک و شهرری (39 مخزن مجموعا به ظرفیت 682میلیون لیتر) بود که علاوه بر ایجاد آلودگی گسترده، به انتشار پنج‌میلیون تن گاز گلخانه‌ای به اتمسفر منجر شد. در پی این حادثه، لایه‌ای از دود و آلودگی ناشی از سوختن ترکیبات هیدروکربنی بخش وسیعی از شهر تهران را تحت تأثیر قرار داد که از شاخص‌ترین جنایات دشمن علیه بشریت و محیط‌زیست بود و می‌توان آن را بوم‌کشی نامید.
از سوی دیگر، حدود ۶۵۰ مورد اصابت در سطح شهر، به بیش از ۵۱ هزار واحد مسکونی خسارت وارد کرد و حجم زیادی از نخاله‌های ساختمانی را به‌جا گذاشت. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد از ابتدای جنگ تاکنون حدود چهار میلیون تن پسماند ساختمانی در تهران تولید شده که جمع‌آوری، حمل و دفن ایمن آن هزینه‌های سنگینی را به مدیریت شهری تحمیل کرده است.
در حوزه فضای سبز چه خسارتی به تهران تحمیل شد؟
بررسی‌های میدانی حاکی از نابودی 1663 اصله درخت در مناطق 22گانه پایتخت است. ارزش اقتصادی این خسارت‌ها براساس شاخص‌های اکولوژیک حدود ۳۸۴ میلیارد تومان برآورد می‌شود. از بین رفتن این درختان علاوه بر کاهش ظرفیت جذب دی‌اکسیدکربن و سایر آلاینده‌ها، آثار بلندمدتی بر کیفیت هوا و تعادل زیست‌محیطی شهر خواهد داشت.
در جریان این حوادث، بخشی از زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر شهرداری تهران نیز آسیب دید. خسارت واردشده به نیروگاه‌های خورشیدی در مناطق مختلف شهر، علاوه بر کاهش تولید برق پاک، موجب از دست رفتن بخشی از ظرفیت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای شده است. برآوردهای مالی نشان می‌دهد تاکنون حدود ۱۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان خسارت به زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر شهرداری وارد شده است.
کدام مناطق تهران بیشترین آسیب‌های زیست‌محیطی را متحمل شده‌اند؟
آسیب‌های زیست‌محیطی در بخش‌های مختلف تهران مشاهده شده اما مناطق ۴، ۵، ۷، ۱۲، ۱۵، ۱۹، ۲۰، ۲۱ و ۲۲ بیش از سایر مناطق تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. در میان این مناطق، بیشترین خسارت به فضای سبز در منطقه‌های ۴، ۵، ۱۵، ۲۰ و ۲۱ ثبت شده است. نیروگاه‌های خورشیدی مستقر در مناطق ۷، ۱۲، ۱۹، ۲۱ و ۲۲ نیز آسیب دیده‌اند که این موضوع علاوه بر خسارت مالی، بر ظرفیت تولید انرژی پاک در پایتخت تأثیرگذار بوده است.
جدا از بحث آسیب‌های زیست‌محیطی، جنگ تحمیلی سوم تلفات جانی هم به دنبال داشت. براساس اطلاعات موجود، تاکنون ۱۱ نفر از کارکنان و همکاران زحمتکش شهرداری تهران در جریان این حوادث به شهادت رسیده‌اند.
آیا انفجارها و آتش‌سوزی‌های ناشی از جنگ افزایش آلاینده‌های هوا را نیز به دنبال داشت.
یکی از مهم‌ترین پیامدهای زیست‌محیطی جنگ، افزایش انتشار آلاینده‌های هوا بود. حمله به مخازن نفت و آتش‌سوزی گسترده ناشی از آن، حجم زیادی از دود سیاه و ترکیبات هیدروکربنی را وارد جو تهران کرد. هرچند به دلیل شرایط جوی و وزش باد، بخش قابل‌توجهی از این آلاینده‌ها در مدت نسبتا کوتاهی از فضای شهر تخلیه شد اما برآوردها نشان می‌دهد حدود پنج‌میلیون تن گاز گلخانه‌ای در نتیجه این حادثه وارد اتمسفر شده است.
ادامه گفت‌وگو را در «جام‌جم‌آنلاین» بخوانید.
