آیا واقعا ۴۰درصد مردم از دنبالکردن اخبار اجتناب میکنند؟
مصرف مشکلساز خبر
در سالهای اخیر، بسیاری از افراد گزارش میدهند که صبحها دیگر تلفن همراه خود را برای بررسی اخبار باز نمیکنند.
نه به این دلیل که اتفاقی رخ نمیدهد، بلکه برعکس، چون هر روز رویدادهای بسیار زیادی روی میدهد. آنها این احساس را شبیه ایستادن زیر آبشاری از اخبار منفی توصیف میکنند. این تجربه اکنون به یک پدیده جهانی تبدیل شده است.
براساس گزارش سال ۲۰۲۵ مؤسسه رویترز، حدود ۶۹درصد کاناداییها گاهی از اخبار دوری میکنند. در سطح جهان نیز حدود ۴۰درصد مردم اعلام کردهاند که بهطور مکرر یا گاهبهگاه از پیگیری اخبار اجتناب میکنند که این بالاترین میزان ثبتشده تاکنون است. افراد دلایل مشابهی برای این رفتار بیان میکنند: اخبار باعث بدخلقی میشود، احساس فشار و آشفتگی ایجاد میکند و این حس را به وجود میآورد که هیچ اقدامی برای تغییر شرایط نمیتوان انجام داد.
ریشههای تکاملی خستگی خبری
از دیدگاه روانشناسی، این خستگی خبری نشانه تنبلی، ضعف یا کاهش علاقه اجتماعی نیست؛ بلکه واکنشی طبیعی از سوی مغز انسان به محیطی است که برای آن طراحی نشده است. هزاران سال پیش، مغز انسان برای یک هدف اصلی تکامل یافت: زنده ماندن. انسانهایی که به صداهای مشکوک، خطرها و تهدیدها بیشتر توجه میکردند، شانس بیشتری برای بقا داشتند. به همین دلیل، مغز ما بهطور طبیعی نسبت به اطلاعات منفی حساستر است.
روانشناسان این پدیده را «سوگیری منفی» مینامند. تحقیقات متعدد نشان دادهاند که انسانها اطلاعات منفی را سریعتر تشخیص میدهند، اهمیت بیشتری به آن میدهند و مدت طولانیتری به خاطر میسپارند. در گذشته، تهدیدها معمولا محدود و محلی بودند؛ مانند خشکسالی، بیماری یا دشمنان نزدیک اما امروز، همان مغز قدیمی باید هر روز با حجم عظیمی از اطلاعات جهانی روبهرو شود: جنگ در کشوری دور، بحران اقتصادی، بلایای طبیعی و حوادث خشونتآمیز، آن هم در عرض چند ساعت.
واکنش فیزیولوژیک به اخبار منفی
پژوهشها نشان میدهند که حتی یک کلمه منفی در تیترهای خبری میتواند احتمال کلیک کاربران را افزایش دهد، در حالی که واژههای مثبت معمولا اثر معکوس دارند. جالبتر اینکه، بدن انسان حتی پیش از آنکه مغز آگاهانه درباره اهمیت یک خبر تصمیم بگیرد، به اخبار منفی واکنش نشان میدهد. این واکنش سریع، نشاندهنده عمق نفوذ اخبار منفی در سیستم عصبی ماست که ریشه در مکانیسمهای بقای باستانی دارد.
برخی پژوهشگران وضعیتی به نام «مصرف مشکلساز اخبار» را مطرح کردهاند؛ الگویی که در آن افراد بیش از حد درگیر اخبار میشوند و این موضوع زندگی روزمره و سلامت روان آنها را مختل میکند. این مسأله برای گروههای اقلیت و مهاجران ممکن است شدیدتر باشد، زیرا اخبار مربوط به تبعیض، درگیری یا مشکلات کشور مبدأ آنها فشار روانی بیشتری ایجاد میکند.
راهکارهایی برای مصرف متعادل اخبار
با این حال، راهحل قطع کامل اخبار نیست. جوامع دموکراتیک به شهروندانی آگاه نیاز دارند. مشکل اصلی نه وجود اخبار، بلکه نحوه مصرف آن است. کارشناسان پیشنهادهای کاربردی برای مدیریت این چالش ارائه دادهاند. زمان معینی در روز را به دنبال کردن اخبار اختصاص دهید، نه اینکه بهطور مداوم در معرض جریان خبری باشید. بهجای حجم زیاد اطلاعات پراکنده، از منابع دقیق و عمیق استفاده کنید.
براساس گزارش سال ۲۰۲۵ مؤسسه رویترز، حدود ۶۹درصد کاناداییها گاهی از اخبار دوری میکنند. در سطح جهان نیز حدود ۴۰درصد مردم اعلام کردهاند که بهطور مکرر یا گاهبهگاه از پیگیری اخبار اجتناب میکنند که این بالاترین میزان ثبتشده تاکنون است. افراد دلایل مشابهی برای این رفتار بیان میکنند: اخبار باعث بدخلقی میشود، احساس فشار و آشفتگی ایجاد میکند و این حس را به وجود میآورد که هیچ اقدامی برای تغییر شرایط نمیتوان انجام داد.
ریشههای تکاملی خستگی خبری
از دیدگاه روانشناسی، این خستگی خبری نشانه تنبلی، ضعف یا کاهش علاقه اجتماعی نیست؛ بلکه واکنشی طبیعی از سوی مغز انسان به محیطی است که برای آن طراحی نشده است. هزاران سال پیش، مغز انسان برای یک هدف اصلی تکامل یافت: زنده ماندن. انسانهایی که به صداهای مشکوک، خطرها و تهدیدها بیشتر توجه میکردند، شانس بیشتری برای بقا داشتند. به همین دلیل، مغز ما بهطور طبیعی نسبت به اطلاعات منفی حساستر است.
روانشناسان این پدیده را «سوگیری منفی» مینامند. تحقیقات متعدد نشان دادهاند که انسانها اطلاعات منفی را سریعتر تشخیص میدهند، اهمیت بیشتری به آن میدهند و مدت طولانیتری به خاطر میسپارند. در گذشته، تهدیدها معمولا محدود و محلی بودند؛ مانند خشکسالی، بیماری یا دشمنان نزدیک اما امروز، همان مغز قدیمی باید هر روز با حجم عظیمی از اطلاعات جهانی روبهرو شود: جنگ در کشوری دور، بحران اقتصادی، بلایای طبیعی و حوادث خشونتآمیز، آن هم در عرض چند ساعت.
واکنش فیزیولوژیک به اخبار منفی
پژوهشها نشان میدهند که حتی یک کلمه منفی در تیترهای خبری میتواند احتمال کلیک کاربران را افزایش دهد، در حالی که واژههای مثبت معمولا اثر معکوس دارند. جالبتر اینکه، بدن انسان حتی پیش از آنکه مغز آگاهانه درباره اهمیت یک خبر تصمیم بگیرد، به اخبار منفی واکنش نشان میدهد. این واکنش سریع، نشاندهنده عمق نفوذ اخبار منفی در سیستم عصبی ماست که ریشه در مکانیسمهای بقای باستانی دارد.
برخی پژوهشگران وضعیتی به نام «مصرف مشکلساز اخبار» را مطرح کردهاند؛ الگویی که در آن افراد بیش از حد درگیر اخبار میشوند و این موضوع زندگی روزمره و سلامت روان آنها را مختل میکند. این مسأله برای گروههای اقلیت و مهاجران ممکن است شدیدتر باشد، زیرا اخبار مربوط به تبعیض، درگیری یا مشکلات کشور مبدأ آنها فشار روانی بیشتری ایجاد میکند.
راهکارهایی برای مصرف متعادل اخبار
با این حال، راهحل قطع کامل اخبار نیست. جوامع دموکراتیک به شهروندانی آگاه نیاز دارند. مشکل اصلی نه وجود اخبار، بلکه نحوه مصرف آن است. کارشناسان پیشنهادهای کاربردی برای مدیریت این چالش ارائه دادهاند. زمان معینی در روز را به دنبال کردن اخبار اختصاص دهید، نه اینکه بهطور مداوم در معرض جریان خبری باشید. بهجای حجم زیاد اطلاعات پراکنده، از منابع دقیق و عمیق استفاده کنید.
تیتر خبرها




