اروپای دروغین

اروپای دروغین

کتاب «اروپا در آینه: گذشته‌ تحریف‌شده» نوشته ژوزپ فونتانا، مداخله‌ای انتقادی در تاریخ‌نگاری اروپاست که می‌کوشد روایت‌های تثبیت‌شده و بدیهی‌انگاشته‌شده از گذشته اروپا را از نو به پرسش بگیرد.

فونتانا، تاریخدان برجسته اسپانیایی، در این اثر نشان می‌دهد آنچه غالبا به‌عنوان «تاریخ اروپا» پذیرفته شده، محصول بازخوانی بی‌طرفانه شواهد نیست بلکه در بسیاری موارد بر اسطوره‌ها، خودتصویرسازی‌های فرهنگی و چارچوب‌های ایدئولوژیکی استوار است که گذشته را به نفع نوعی روایت خودستایانه تحریف کرده‌اند. استدلال‌محوری کتاب بر این پایه استوار است که اروپاییان، از دوران باستان تا عصر مدرن، بارها تاریخ خود را از خلال الگوهای تفسیری خاصی بازسازی کرده‌اند که هدف آنها تثبیت برتری تمدنی، تداوم فرهنگی و تمایزگذاری میان «اروپا» و «غیراروپا» بوده است. فونتانا نشان می‌دهد چگونه برداشت‌های رایج از رویدادهایی چون یورش‌های گوت‌ها، هون‌ها و وندال‌ها یا فروپاشی امپراتوری روم، نه صرفا بازتاب واقعیت‌های تاریخی بلکه حاصل صورت‌بندی‌هایی روایی‌اند که در خدمت تعریف هویت اروپایی قرار گرفته‌اند. در این خوانش، حتی مفاهیمی که به‌ظاهر خنثی یا توصیفی به نظر می‌رسند، حامل داوری‌های ارزشی و پیش‌فرض‌های فرهنگی‌اند. کتاب به‌روشنی نشان می‌دهد تاریخ‌نگاری اروپا همواره در پیوندی تنگاتنگ با دستورکارهای ملی‌گرایانه، سیاسی و فرهنگی شکل گرفته است.