چالش‌های ساخت برنامه شب یلدا از زبان یکی از اعضای تیم «شب آرام»
شب نــا آرام!
بعد از برنامه‌های مناسبتی عید نوروز، برنامه‌های شب یلدا هستند كه برنامه‌سازان برای ساختنش از جان و دل مایه می‌گذارند و هر كدام سعی می‌كنند برای جذب و دزدیدن نگاه مخاطب ایده‌ای جدید برای بیننده رو كنند. از حضور افراد معروف بگیرید تا دكورهایی كه به نوعی برای مردم یادآور سال‌های خوش گذشته بوده است. هر چند بین ویژه برنامه‌های شب عید و شب یلدا تفاوت چندانی نمی‌توان قائل شد. حداقل برای بیننده این دو ویژه برنامه با هم تفاوتی ندارند جز در گوشه‌ای از دكور كه در ویژه برنامه‌های عید سفره هفت سین می‌چینند و در شب یلدا انار و هندوانه جای هفت سین را می‌گیرد. اما ساخت این نوع برنامه‌ها به ویژه برنامه‌های مناسبتی به آسانی چیزی كه بیننده در قاب تلویزیون می‌بیند نیست و دشواری‌های خاص خودش را دارد. با مهرنوش جعفری، مسؤول هماهنگی برنامه «شب آرام» صحبت كرده‌ایم و از چند و چون ساخت ویژه برنامه‌ای یلدایی پرسیدیم.
الهام فیروزبخت خبرنگار
پیشواز یلدا
معمولا یك ماه مانده به شب یلدا برای ویژه‌برنامه‌ها تصمیم‌گیری می‌شود. او می‌گوید: «در ابتدا باید عوامل برنامه دور هم جمع شوند بعدتر درباره این‌كه مجری و مهمان‌ها چه كسانی باشند، چه كسی دكور بزند و اصولا دكور چه شكلی باشد تصمیم بگیرند. در همین یك ماه باید كلیپ‌های یلدایی ساخته شده و با مهمان‌های برنامه صحبت‌های اولیه صورت بگیرد. معمولا زمان آماده‌سازی برنامه یك ماه است، البته استثنا هم وجود دارد. ممكن است شبكه دیرتر به عوامل اعلام كند كه قرار است شبكه برای شب یلدا ویژه برنامه داشته باشد. مثلا دو یا سه هفته قبل كه طبیعتا در این زمان كوتاه كارها فشرده‌تر و استرس كار هم بیشتر است».
داستان قدیمی دستمزد
برنامه‌های یلدایی امسال در یك چیز با هم اشتراك داشتند و آن هم تعدد مهمان‌ها و دعوت از مجریان برنامه‌های دیگر این بار به عنوان مهمان برنامه‌های یلدایی بود. میزان دستمزدی هم كه به مهمانان پرداخت می‌شود یك فرمول كلی دارد و آن این است كه مهمان‌هایی كه چهره‌های مطرحی نیستند معمولا رقم‌های معمولی و کم و چهره‌های مطرح با رقم‌های بالا راضی به شركت در ویژه‌برنامه می‌شوند. خانم جعفری می‌گوید: «برای انتخاب مجری برنامه‌های شب یلدا معمولا سراغ كسانی می‌روند كه بین بینندگان محبوب باشند. علتش هم مشخص است؛ ایجاد رقابت بین شبكه‌ها برای جذب مخاطب. از میزان دستمزد مجریان اطلاع دقیقی ندارم، اما امسال شایعه‌ای در مورد دستمزد آقای رشیدپور در فضای مجازی پخش شد كه من مطمئنم كذب مطلق است. با شناختی كه من از ایشان دارم و میزان بودجه برنامه‌ها كاملا بعید است آقای رشیدپور برای اجرای شب آرام دستمزد میلیاردی گرفته باشد، اما در مورد مبلغی كه مهمان‌ها دریافت می‌كنند، دستمزدها كاملا متفاوت است. گاهی مبالغی از سوی بازیگران مطرح می‌شود كه واقعا بودجه برنامه اجازه دعوت از آنها را به ما نمی‌دهد. امسال ما كمترین مبلغی كه برای دعوت از مهمان دادیم دو میلیون تومان برای نیم ساعت حضور روی آنتن زنده بود. با یكی از بازیگران مطرح هم تماس گرفتم و ایشان گفتند 50 میلیون تومان دستمزد حضورشان در برنامه است. به‌رغم این‌كه خیلی دوست داشتیم ایشان در برنامه حضور داشته باشند، نتوانستیم به برنامه دعوتشان كنیم. چرا كه واقعا این مبلغ برای حضور چند دقیقه‌ای واقعا دور از انصاف است، از طرف دیگر هم با بودجه‌ای كه ما در اختیار داشتیم هم جور درنمی‌آمد. به همین دلیل هم از دعوت ایشان صرف نظر كردیم و سعی كردیم با بازیگران منصف‌تر برنامه را روی آنتن ببریم.»
حضورهای دقیقه نودی
گاهی هم پیش می‌آید مهمان‌های برنامه نمی‌توانند خودشان را به موقع به برنامه برسانند یا این‌كه به دلایل مختلف نمی‌توانند در برنامه حضور داشته باشند. انصافا موقعیت، موقعیت استرس‌زایی است.
«اتفاقا امسال برای ما چنین اتفاقی افتاد. چند هفته قبل از شروع برنامه با احسان علیخانی صحبت كرده بودم و قرار بود شب یلدا در برنامه حضور داشته باشد. اما درست همان روز كسالت داشت و نتوانست در برنامه حضور داشته باشد. در این‌جور مواقع باید سریع دنبال یك مهمان جایگزین باشیم. كار دشواری است، چرا كه وقتی درست چند ساعت قبل از پخش برنامه با كسی تماس می‌گیریم تا در برنامه حضور داشته باشد كاملا مشخص است كه برنامه‌ای برای حضورش در برنامه نداشته‌ایم كه درست دقیقه 90 با او تماس گرفتهایم. به همین خاطر خیلی سخت قبول می‌كنند تا در برنامه حاضر شوند. گاهی لازم می‌شود خود مجری یا تهیه‌كننده با آن بازیگر یا چهره مطرح وارد گفتگو شود تا راضی به حضور در برنامه شوند. گاهی هم مهمانی كه كنسل كرده خودش را به برنامه می‌رساند، هم مهمان جایگزین! مثلا امسال قرار بود میلاد كی‌مرام در برنامه‌مان حضور داشته باشد اما قبل از برنامه اعلام شد كه به برنامه نمی‌رسد و مهمان جایگزین هم هماهنگ شده بود. اما هم آقای كی‌مرام و هم مهمان جایگزین‌شان با هم به استودیو رسیدند. مجبور شدیم طوری برنامه‌ریزی كنیم كه هر دو مهمان در برنامه حضور داشته باشند. به خاطر جابه‌جا شدن برنامه‌ریزی‌ها زمان حضور روی آنتن بعضی از مهمانان مانند سینا شعبانخانی جابه‌جا شد اما شعبانخانی ساعت‌ها با صبوری در پشت صحنه حضور داشت تا روی آنتن برود».
سوژه‌های اجتماعی، همچنان محبوب
سوژه‌های اجتماعی بدون دریافت دستمزد حاضر هستند و به گفته خانم جعفری معمولا برنامه‌ها با حضور این مهمانان جذاب‌تر و دیدنی‌تر هم می‌شود: «بابا عبدا... یكی از همین مهمان‌ها بود كه امسال در برنامه‌مان حضور داشت. برنامه خیلی خوبی شد و فكر می‌كنم مخاطبین هم از حضور ایشان در برنامه لذت بردند». خانم جعفری عقیده دارد انتخاب مهمان حتی در حال و هوای پشت صحنه هم تاثیر دارد. او می‌گوید وقتی بهنوش بختیاری یكی از همین مهمان‌هاست كه وقتی در پشت صحنه حاضر می‌شود تا وقتی كه روی آنتن برود حال و هوای پشت صحنه را كاملا عوض می‌كند، انگار یك انرژی و جان تازه به عوامل تزریق شده باشد.
معمولا یك ماه مانده به شب یلدا برای ویژه‌برنامه‌ها تصمیم‌گیری می‌شود. او می‌گوید: «در ابتدا باید عوامل برنامه دور هم جمع شوند بعدتر درباره این‌كه مجری و مهمان‌ها چه كسانی باشند، چه كسی دكور بزند و اصولا دكور چه شكلی باشد تصمیم بگیرند. در همین یك ماه باید كلیپ‌های یلدایی ساخته شده و با مهمان‌های برنامه صحبت‌های اولیه صورت بگیرد. معمولا زمان آماده‌سازی برنامه یك ماه است، البته استثنا هم وجود دارد. ممكن است شبكه دیرتر به عوامل اعلام كند كه قرار است شبكه برای شب یلدا ویژه برنامه داشته باشد. مثلا دو یا سه هفته قبل كه طبیعتا در این زمان كوتاه كارها فشرده‌تر و استرس كار هم بیشتر است».
داستان قدیمی دستمزد
برنامه‌های یلدایی امسال در یك چیز با هم اشتراك داشتند و آن هم تعدد مهمان‌ها و دعوت از مجریان برنامه‌های دیگر این بار به عنوان مهمان برنامه‌های یلدایی بود. میزان دستمزدی هم كه به مهمانان پرداخت می‌شود یك فرمول كلی دارد و آن این است كه مهمان‌هایی كه چهره‌های مطرحی نیستند معمولا رقم‌های معمولی و کم و چهره‌های مطرح با رقم‌های بالا راضی به شركت در ویژه‌برنامه می‌شوند. خانم جعفری می‌گوید: «برای انتخاب مجری برنامه‌های شب یلدا معمولا سراغ كسانی می‌روند كه بین بینندگان محبوب باشند. علتش هم مشخص است؛ ایجاد رقابت بین شبكه‌ها برای جذب مخاطب. از میزان دستمزد مجریان اطلاع دقیقی ندارم، اما امسال شایعه‌ای در مورد دستمزد آقای رشیدپور در فضای مجازی پخش شد كه من مطمئنم كذب مطلق است. با شناختی كه من از ایشان دارم و میزان بودجه برنامه‌ها كاملا بعید است آقای رشیدپور برای اجرای شب آرام دستمزد میلیاردی گرفته باشد، اما در مورد مبلغی كه مهمان‌ها دریافت می‌كنند، دستمزدها كاملا متفاوت است. گاهی مبالغی از سوی بازیگران مطرح می‌شود كه واقعا بودجه برنامه اجازه دعوت از آنها را به ما نمی‌دهد. امسال ما كمترین مبلغی كه برای دعوت از مهمان دادیم دو میلیون تومان برای نیم ساعت حضور روی آنتن زنده بود. با یكی از بازیگران مطرح هم تماس گرفتم و ایشان گفتند 50 میلیون تومان دستمزد حضورشان در برنامه است. به‌رغم این‌كه خیلی دوست داشتیم ایشان در برنامه حضور داشته باشند، نتوانستیم به برنامه دعوتشان كنیم. چرا كه واقعا این مبلغ برای حضور چند دقیقه‌ای واقعا دور از انصاف است، از طرف دیگر هم با بودجه‌ای كه ما در اختیار داشتیم هم جور درنمی‌آمد. به همین دلیل هم از دعوت ایشان صرف نظر كردیم و سعی كردیم با بازیگران منصف‌تر برنامه را روی آنتن ببریم.»
حضورهای دقیقه نودی
گاهی هم پیش می‌آید مهمان‌های برنامه نمی‌توانند خودشان را به موقع به برنامه برسانند یا این‌كه به دلایل مختلف نمی‌توانند در برنامه حضور داشته باشند. انصافا موقعیت، موقعیت استرس‌زایی است.
«اتفاقا امسال برای ما چنین اتفاقی افتاد. چند هفته قبل از شروع برنامه با احسان علیخانی صحبت كرده بودم و قرار بود شب یلدا در برنامه حضور داشته باشد. اما درست همان روز كسالت داشت و نتوانست در برنامه حضور داشته باشد. در این‌جور مواقع باید سریع دنبال یك مهمان جایگزین باشیم. كار دشواری است، چرا كه وقتی درست چند ساعت قبل از پخش برنامه با كسی تماس می‌گیریم تا در برنامه حضور داشته باشد كاملا مشخص است كه برنامه‌ای برای حضورش در برنامه نداشته‌ایم كه درست دقیقه 90 با او تماس گرفتهایم. به همین خاطر خیلی سخت قبول می‌كنند تا در برنامه حاضر شوند. گاهی لازم می‌شود خود مجری یا تهیه‌كننده با آن بازیگر یا چهره مطرح وارد گفتگو شود تا راضی به حضور در برنامه شوند. گاهی هم مهمانی كه كنسل كرده خودش را به برنامه می‌رساند، هم مهمان جایگزین! مثلا امسال قرار بود میلاد كی‌مرام در برنامه‌مان حضور داشته باشد اما قبل از برنامه اعلام شد كه به برنامه نمی‌رسد و مهمان جایگزین هم هماهنگ شده بود. اما هم آقای كی‌مرام و هم مهمان جایگزین‌شان با هم به استودیو رسیدند. مجبور شدیم طوری برنامه‌ریزی كنیم كه هر دو مهمان در برنامه حضور داشته باشند. به خاطر جابه‌جا شدن برنامه‌ریزی‌ها زمان حضور روی آنتن بعضی از مهمانان مانند سینا شعبانخانی جابه‌جا شد اما شعبانخانی ساعت‌ها با صبوری در پشت صحنه حضور داشت تا روی آنتن برود».
سوژه‌های اجتماعی، همچنان محبوب
سوژه‌های اجتماعی بدون دریافت دستمزد حاضر هستند و به گفته خانم جعفری معمولا برنامه‌ها با حضور این مهمانان جذاب‌تر و دیدنی‌تر هم می‌شود: «بابا عبدا... یكی از همین مهمان‌ها بود كه امسال در برنامه‌مان حضور داشت. برنامه خیلی خوبی شد و فكر می‌كنم مخاطبین هم از حضور ایشان در برنامه لذت بردند». خانم جعفری عقیده دارد انتخاب مهمان حتی در حال و هوای پشت صحنه هم تاثیر دارد. او می‌گوید وقتی بهنوش بختیاری یكی از همین مهمان‌هاست كه وقتی در پشت صحنه حاضر می‌شود تا وقتی كه روی آنتن برود حال و هوای پشت صحنه را كاملا عوض می‌كند، انگار یك انرژی و جان تازه به عوامل تزریق شده باشد.
