گفت‌و‌گو با امین اشرفی، تهیه‌کننده ویژه برنامه انار وبرف از شبکه 4
با هزینه‌های نجومی نمی‌شود با مردم همدردی كرد!
مطابق عادت مرسوم رسانه در شب‌های یلدا، شبكه‌های مختلف رسانه ملی برنامه‌های متنوعی را روانه آنتن كردند . شبكه چهار اما در اقدامی نوآورانه برنامه «انار و برف» را روی آنتن خود برد كه تمی مادرانه داشت و رابعه مدنی و آفرین عبیسی اجرای آن را برعهده داشتند و یك شب‌نشینی با طعم فرهنگ و هنر را برای مخاطبان رقم زدند. به همین بهانه با امین اشرفی، تهیه‌كننده آن گفت‌وگویی داشتیم كه شرح آن را در ادامه می‌خوانید.
راضیه جباری / خبرنگار
از نظر شما كه به عنوان برنامه‌ساز و تهیه‌كننده برای ویژه‌برنامه‌های مناسبتی مثل شب یلدا كه مناسبتی آیینی و سنتی محسوب می‌شود، هستید برنامه‌سازان باید چه نكاتی را رعایت کنند؟
نكته‌ای كه خیلی مهم است، فارغ از موضوع مناسبتی مانند شب یلدا كه مدتی نیز در تلویزیون كمرنگ شده بود، بحث شادی و نشاط است كه به نظر من باید در همه برنامه‌ها مدنظر قرار داده شود، مخصوصا برای چنین برنامه‌هایی كه خود به خود برای تهییج و شادی درنظر گرفته شده و در تقویم با شادی پیوند خورده است. فكر می‌كنم در نهایت بیشترین كاركردی كه این برنامه‌های مناسبتی می‌توانند در این شرایط نسبتا سخت اقتصادی كشور داشته باشند، امید دادن به مخاطبان و ترزیق نشاط در جامعه است. این برنامه‌ها ترجیحا كمك می‌كند در یك آرامش درباره مشكلات تامل كرد و راه چاره بهتری پیدا كرد. از نظر من اصلی‌ترین برنامه‌های تلویزیونی مخصوصا این برنامه‌های مناسبتی باید این نكته مهم را در برنامه‌سازی
رعایت كنند.
با این اوصاف و با توجه به این رویكرد، شما به عنوان برنامه‌ساز چه المان‌هایی را در ویژه‌برنامه شب یلدا شبكه چهار لحاظ كردید؟
ما با محمدامین نوروزی، مدیرگروه ادب و هنر شبكه چهار به این نتیجه رسیدیم كه به موضوع فراموشی آیین‌ها، سنت‌ها و فرهنگ عامه جامعه ایرانی بپردازیم كه رعایت نكردن آن لطمه‌ای بزرگ به همه ما می‌زند. بعد از برگزاری جلسات متعدد این را مدنظر قرار دادیم كه یك فضای مادرانه نمادین را در شب یلدا به مخاطبان نشان بدهیم و به آنها یادآوری كنیم كه مشغله كاری و دغدغه‌های روزمره نمی‌گذارد به دیدار بزرگ‌ترهایمان برویم و ما با این اتفاق داریم ریشه و هویت ملی‌مان را فراموش می‌كنیم. همه این موضوعات را در كنار هم قرار دادیم و به یك جمع‌بندی در تولید محتوا و شكل‌گیری فرم رسیدیم. همچنین در بحث بخش‌ها نیز سعی كردیم به آیین‌های مرتبط با شب یلدا بپردازیم و همین‌طور به عنوان نماد از مجریانی كه بازیگر بودند، استفاده كردیم تا بتوانیم این را به خود و مخاطبان یادآوری كنیم كه حداقل بیاییم شب یلدا را در كنار بزرگ‌ترها باشیم و علاوه بر احترام به آنها، گذشته خود را فراموش نكنیم.
این اقدام با یك ریسك همراه بود كه از بازیگران پیشكسوتی كه تجربه اجرا نداشتند، استفاده كنید. چطور این ریسك را پذیرفتید؟
بخواهم صادقانه اعتراف كنم، موقع انتخاب آفرین عبیسی و رابعه مدنی این خطر را پیش‌بینی كردیم كه ممكن است به‌خوبی از پس اجرا برنیایند ولی باید یك نفر این ریسك را می‌پذیرفت و این هزینه را پرداخت می‌كرد. درواقع ما وقتی به منزل بزرگ‌ترهایمان می‌رویم، ممكن است بعضی مسائل همان‌طور كه دوست داریم و ایده‌آل است، پیش نرود و با جان و دل آن را می‌پذیریم. این موضوع هم
از همین قاعده مستثنی نیست.
البته می‌توانستید از یك مجری باسابقه به عنوان همراه در كنار این پیشكسوتان استفاده كنید تا از سختی كار شما كم كند، درست است؟
شخصا از مدیر شبكه چهار سیما، مدیر گروه ادب و هنر و بقیه همكارانم در شبكه تشكر می‌كنم كه مرا همراهی كردند؛ چون می‌دانستیم این كار ریسك خیلی بزرگی دارد ولی سعی كردیم با این تفاوت در ایده و كلیت قضیه بتوانیم در كنار دیگر شبكه‌ها دیده شویم و یك مقدار از حالت فضای بسته شبكه چهار دربیاییم. این ریسك را به قیمت دیده شدن و توجه به سنت‌های گذشته به جان خریدیم و البته كه هدف خیلی مهمی برای ما بود.
به عنوان تهیه‌كننده این كار از برآیند و خروجی برنامه چقدر راضی بودید؟
فقط می‌توانم به خودم نمره قبولی بدهم؛ آن چیزی كه فكر می‌كردیم اتفاق نیفتاد ولی محكم پای این قضیه ایستاده‌‌ام كه توانستم با بخش‌‌های مختلفی از جمله نقالی، اجراهای زنده موسیقی، شعرخوانی و با هرچه در توانم بود شادی را به مردم انتقال دهم.
نظرتان درباره ویژه‌برنامه‌های شب یلدای دیگر شبكه‌ها چیست؟ آنها را دنبال كردید؟
كل بودجه برنامه ما به اندازه یك مهمان شبكه‌های دیگر بود. من معتقدم تلویزیون، رسانه پرهزینه‌ای است و باید هزینه هم كند ولی وقتی ما قرار بود در چند بخش مختلف برنامه عنوان كنیم كه مردم در این شرایط سخت اقتصادی صرفه‌جویی كنند؛ نمی‌توانستیم برنامه پرخرجی بسازیم و این با هدفمان منافات داشت. فرض كنید مثلا صد میلیون تومان برای یك دكور برنامه هزینه كنیم و بعد فقط با گذاشتن یك ظرف میوه بگوییم مردم صرفه‌جویی كنند! می‌خواهم بگویم حتی اگر بودجه‌ای هم بود یا ما نباید این حرف‌ها را می‌زدیم یا اگر قرار بود این حرف‌ها را بزنیم - كه در برنامه‌های دیگر نیز بیان شد - با هدف برنامه سازگار نبود. حداقل از این نظر خوشحالم كه با این موضوع صادقانه برخورد كردیم و همه‌جوره از مهمانان تا عوامل تلاش كردیم كه واقعا با كمترین هزینه روی آنتن برویم كه امیدوارم در نهایت اتفاقی كه باید می‌افتاد، افتاده باشد. در كل برای من جذاب نیست در این شرایط مردم برنامه‌های پرهزینه بسازم بعد در خود همان برنامه پیام صرفه‌جویی و همدردی به مردم بدهم و به عنوان برنامه‌ساز دوست دارم كاری كنم كه همه چیز در شرایط صادقانه
اتفاق بیفتد.
شرایط مالی شبكه چهار همان‌طور كه گفتید با باقی شبكه‌ها متفاوت است، برنامه سازی در این شبكه قطعا سختی‌های خاص خود را نیز دارد . درست است؟
از شبكه چهار چیزی غیر از این هم انتظار نمی‌رود. یكی از معضلات ما این است كه حق استفاده از حامی مالی را نداریم. این اتفاق از جهتی خوب است چون ما را وامی‌دارد فكر كنیم با این داشته هایمان چه خلاقیتی به خرج دهیم و این محدودیت باعث بروز ایده‌های تازه می‌شود. به نظر من با همین شرایط هم می‌شود با شبكه‌های دیگر رقابت كرد چراكه دغدغه و جنس كار در شبكه چهار متفاوت است . ما حتی در دعوت از مهمانان هم نمی‌توانیم هركسی را دعوت كنیم؛ یعنی این شبكه چارچوبی برای خود تعریف كرده كه به نظر من درست است و این وجه تمایز با بقیه شبكه‌ها در تمامی ابعاد لحاظ می‌شود و كار را برای ما سخت می‌كند، ولی در‌نهایت فكر می‌كنم این درست كه در كمیت ممكن است از بیننده عام كم كند ولی در نهایت این ویژگی شبكه چهار با تمام سختی‌هایش است كه كار را لذتبخش می‌كند.
نكته‌ای كه خیلی مهم است، فارغ از موضوع مناسبتی مانند شب یلدا كه مدتی نیز در تلویزیون كمرنگ شده بود، بحث شادی و نشاط است كه به نظر من باید در همه برنامه‌ها مدنظر قرار داده شود، مخصوصا برای چنین برنامه‌هایی كه خود به خود برای تهییج و شادی درنظر گرفته شده و در تقویم با شادی پیوند خورده است. فكر می‌كنم در نهایت بیشترین كاركردی كه این برنامه‌های مناسبتی می‌توانند در این شرایط نسبتا سخت اقتصادی كشور داشته باشند، امید دادن به مخاطبان و ترزیق نشاط در جامعه است. این برنامه‌ها ترجیحا كمك می‌كند در یك آرامش درباره مشكلات تامل كرد و راه چاره بهتری پیدا كرد. از نظر من اصلی‌ترین برنامه‌های تلویزیونی مخصوصا این برنامه‌های مناسبتی باید این نكته مهم را در برنامه‌سازی
رعایت كنند.
با این اوصاف و با توجه به این رویكرد، شما به عنوان برنامه‌ساز چه المان‌هایی را در ویژه‌برنامه شب یلدا شبكه چهار لحاظ كردید؟
ما با محمدامین نوروزی، مدیرگروه ادب و هنر شبكه چهار به این نتیجه رسیدیم كه به موضوع فراموشی آیین‌ها، سنت‌ها و فرهنگ عامه جامعه ایرانی بپردازیم كه رعایت نكردن آن لطمه‌ای بزرگ به همه ما می‌زند. بعد از برگزاری جلسات متعدد این را مدنظر قرار دادیم كه یك فضای مادرانه نمادین را در شب یلدا به مخاطبان نشان بدهیم و به آنها یادآوری كنیم كه مشغله كاری و دغدغه‌های روزمره نمی‌گذارد به دیدار بزرگ‌ترهایمان برویم و ما با این اتفاق داریم ریشه و هویت ملی‌مان را فراموش می‌كنیم. همه این موضوعات را در كنار هم قرار دادیم و به یك جمع‌بندی در تولید محتوا و شكل‌گیری فرم رسیدیم. همچنین در بحث بخش‌ها نیز سعی كردیم به آیین‌های مرتبط با شب یلدا بپردازیم و همین‌طور به عنوان نماد از مجریانی كه بازیگر بودند، استفاده كردیم تا بتوانیم این را به خود و مخاطبان یادآوری كنیم كه حداقل بیاییم شب یلدا را در كنار بزرگ‌ترها باشیم و علاوه بر احترام به آنها، گذشته خود را فراموش نكنیم.
این اقدام با یك ریسك همراه بود كه از بازیگران پیشكسوتی كه تجربه اجرا نداشتند، استفاده كنید. چطور این ریسك را پذیرفتید؟
بخواهم صادقانه اعتراف كنم، موقع انتخاب آفرین عبیسی و رابعه مدنی این خطر را پیش‌بینی كردیم كه ممكن است به‌خوبی از پس اجرا برنیایند ولی باید یك نفر این ریسك را می‌پذیرفت و این هزینه را پرداخت می‌كرد. درواقع ما وقتی به منزل بزرگ‌ترهایمان می‌رویم، ممكن است بعضی مسائل همان‌طور كه دوست داریم و ایده‌آل است، پیش نرود و با جان و دل آن را می‌پذیریم. این موضوع هم
از همین قاعده مستثنی نیست.
البته می‌توانستید از یك مجری باسابقه به عنوان همراه در كنار این پیشكسوتان استفاده كنید تا از سختی كار شما كم كند، درست است؟
شخصا از مدیر شبكه چهار سیما، مدیر گروه ادب و هنر و بقیه همكارانم در شبكه تشكر می‌كنم كه مرا همراهی كردند؛ چون می‌دانستیم این كار ریسك خیلی بزرگی دارد ولی سعی كردیم با این تفاوت در ایده و كلیت قضیه بتوانیم در كنار دیگر شبكه‌ها دیده شویم و یك مقدار از حالت فضای بسته شبكه چهار دربیاییم. این ریسك را به قیمت دیده شدن و توجه به سنت‌های گذشته به جان خریدیم و البته كه هدف خیلی مهمی برای ما بود.
به عنوان تهیه‌كننده این كار از برآیند و خروجی برنامه چقدر راضی بودید؟
فقط می‌توانم به خودم نمره قبولی بدهم؛ آن چیزی كه فكر می‌كردیم اتفاق نیفتاد ولی محكم پای این قضیه ایستاده‌‌ام كه توانستم با بخش‌‌های مختلفی از جمله نقالی، اجراهای زنده موسیقی، شعرخوانی و با هرچه در توانم بود شادی را به مردم انتقال دهم.
نظرتان درباره ویژه‌برنامه‌های شب یلدای دیگر شبكه‌ها چیست؟ آنها را دنبال كردید؟
كل بودجه برنامه ما به اندازه یك مهمان شبكه‌های دیگر بود. من معتقدم تلویزیون، رسانه پرهزینه‌ای است و باید هزینه هم كند ولی وقتی ما قرار بود در چند بخش مختلف برنامه عنوان كنیم كه مردم در این شرایط سخت اقتصادی صرفه‌جویی كنند؛ نمی‌توانستیم برنامه پرخرجی بسازیم و این با هدفمان منافات داشت. فرض كنید مثلا صد میلیون تومان برای یك دكور برنامه هزینه كنیم و بعد فقط با گذاشتن یك ظرف میوه بگوییم مردم صرفه‌جویی كنند! می‌خواهم بگویم حتی اگر بودجه‌ای هم بود یا ما نباید این حرف‌ها را می‌زدیم یا اگر قرار بود این حرف‌ها را بزنیم - كه در برنامه‌های دیگر نیز بیان شد - با هدف برنامه سازگار نبود. حداقل از این نظر خوشحالم كه با این موضوع صادقانه برخورد كردیم و همه‌جوره از مهمانان تا عوامل تلاش كردیم كه واقعا با كمترین هزینه روی آنتن برویم كه امیدوارم در نهایت اتفاقی كه باید می‌افتاد، افتاده باشد. در كل برای من جذاب نیست در این شرایط مردم برنامه‌های پرهزینه بسازم بعد در خود همان برنامه پیام صرفه‌جویی و همدردی به مردم بدهم و به عنوان برنامه‌ساز دوست دارم كاری كنم كه همه چیز در شرایط صادقانه
اتفاق بیفتد.
شرایط مالی شبكه چهار همان‌طور كه گفتید با باقی شبكه‌ها متفاوت است، برنامه سازی در این شبكه قطعا سختی‌های خاص خود را نیز دارد . درست است؟
از شبكه چهار چیزی غیر از این هم انتظار نمی‌رود. یكی از معضلات ما این است كه حق استفاده از حامی مالی را نداریم. این اتفاق از جهتی خوب است چون ما را وامی‌دارد فكر كنیم با این داشته هایمان چه خلاقیتی به خرج دهیم و این محدودیت باعث بروز ایده‌های تازه می‌شود. به نظر من با همین شرایط هم می‌شود با شبكه‌های دیگر رقابت كرد چراكه دغدغه و جنس كار در شبكه چهار متفاوت است . ما حتی در دعوت از مهمانان هم نمی‌توانیم هركسی را دعوت كنیم؛ یعنی این شبكه چارچوبی برای خود تعریف كرده كه به نظر من درست است و این وجه تمایز با بقیه شبكه‌ها در تمامی ابعاد لحاظ می‌شود و كار را برای ما سخت می‌كند، ولی در‌نهایت فكر می‌كنم این درست كه در كمیت ممكن است از بیننده عام كم كند ولی در نهایت این ویژگی شبكه چهار با تمام سختی‌هایش است كه كار را لذتبخش می‌كند.
