بعضی‌هاشان خانوادگی بودند و بعضی‌شان تنها. بعضی فضاهای بازتر جای زندگی یک خانواده بود و بعضی قفس‌های کوچک‌تر محلی که یک کودک فقط در آن نفس می‌کشید. خانواده‌ها و کودکانی که غالبا سیاهپوست بودند و برای تماشا از آفریقا به اروپا آورده شده بودند. باغ‌وحش‌های انسانی در اروپا چنین وضعیتی داشتند. شاید کلمه «باغ‌وحش انسانی» هم امروز برای ما رعب‌آور و غریبه باشد اما همین صد، صدوپنجاه سال پیش، همان وقتی که کمال‌الملک داشت تابلوی تکیه دولت را در ایران می‌کشید، اروپایی‌ها برده‌های سیاهپوست را در باغ‌وحش‌های انسانی به شکلی تحقیرآمیز با زنجیر می‌بستند و به نمایش می‌گذاشتند و مردم هم مثل همین حالا که به باغ‌وحش می‌روند، دست خانواده و کودکان‌شان را می‌گرفتند و مثلا پای قفس یک کودک سیاهپوست می‌ایستادند به تماشا و ذرت می‌خوردند. حالا اگر از توحش این اروپای کت و شلوار پوشیده و کراوات‌زده متعجب شده‌اید باید بگویم اولین کسی که به بستن باغ‌وحش‌های انسانی اقدام کرد هیتلر بود! کسی که غرب می‌خواهد او را نماد توحش نشان دهد و اگر کسی پرسید آیا در اروپا و آمریکا هم وحشیگری بوده فورا بگویند بله! همین هیتلر... و دیگر بحث را ادامه ندهند.
اصلا انگار ظالمان دو دسته‌اند؛ ظالمان باهوش و ظالمان احمق. ما فقط اسم ظالمان احمق را بلدیم و الا ظالمان باهوش خودشان را پیش‌تر در جبهه مظلومان جا زده‌اند و کسی از طایفه‌شان را به‌عنوان نماد ظلم معرفی کرده‌اند که تا حرف ظلم شد نشانش بدهند و دیگر بحث را ادامه ندهند.
اینها را نوشتم که بگویم اخیرا ویدئوی سیگارکشیدن یک میمون در باغ‌وحشی در چین مورد اعتراض و حمله کاربران شبکه‌های‌اجتماعی دنیا قرار گرفته است. این که ظلم به سبک‌زندگی معمولی یک میمون این روزها برای مردم دنیا مهم است اتفاق خوبی است؛ اتفاقی که نشان از ترقی انسانیت در دنیا دارد اما همین حالا هم اگر از ظالمان احمقی که یک میمون را زندانی کرده‌اند بگذریم و دنیا را دقیق‌تر نگاه کنیم، ظالمان باهوشی را می‌بینیم که سبک‌زندگی آدم‌های روی زمین را تهدید می‌کنند و علیه ویدئوی سیگارکشیدن یک میمون موضع می‌گیرند.