سیمای درخشان انبیای الهی در پویانمایی‌های ایرانی

سیمای درخشان انبیای الهی در پویانمایی‌های ایرانی

از زمان ظهور پویانمایی در جهان سینما، سینما و در امتداد آن تلویزیون ایران هم کوشیده‌اند گرچه نه پرتعداد و مستمر، ولی از منظر مضمون و محتوا، قوی و پروپیمان، افزون بر جذب علاقه‌مندان و مخاطبان وطنی، در عرصه رقابت‌های بین‌المللی نیز حضور یافته و دیده و تحسین شوند.

از بدو تولید انیمیشن در ایران تاکنون سینماگران بسیاری به هنرنمایی در این حوزه پرداخته و اغلب آثارشان، بیش از ساختار هنری از نظر موضوع‌ها و محتواهای انسانی و اخلاقی و دینی، مورد توجه قرار گرفته است. داستان‌ها، افسانه‌ها و رخدادها و شخصیت‌های تاریخی و ملی و مذهبی، مضامین اصلی تولیدات انیمیشن‌سازی در ایران بوده است. با آن‌که همت سازندگان تولیدات پویانمایی، سال‌ها ادامه داشت اما تولید فیلم‌های کوتاه و بلند آموزشی، کمبود سینماگران متخصص و خوش‌ذوق و دوستدار این نوع فیلم و سینما و نبود فرهنگ‌سازی هنری و اجتماعی لازم در این راستا و ایجاد علاقه‌مندی میان تماشاگران ایرانی با فیلم بلند پویانمایی، ضعف امکانات و کم‌توجهی مسئولان وقت سینمای سال‌های قبل از انقلاب، امکان تولید، حیات و قوام فیلم سینمایی پویانمایی در ایران را نداد تا آن‌که در سینما و تلویزیون جمهوری اسلامی، به موازات تحول نگاه‌ها و گرایش‌های انسانی و الهی و ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و قابلیت‌های انیمیشن‌سازی در جهت تولید آثار سازنده و آگاهی‌بخش و آموزشی علمی و دینی و اجتماعی، فضا و امکانات برای زندگی پویانمایی در سینما و هنر کشور مهیا شد و توسعه فناوری و ساخت و ارائه آثار متنوع جهانی انیمیشن و جذب‌شدن هنرمندان مستعد و جوان کشور به این عرصه، بستر را جهت تولیدات انیمیشن بازکرد.به گونه‌ای که دردو دهه اخیرحرکتی پویا و بالنده با آثار مطرح را در ایران شاهد و ناظر هستیم.
نکته مهم این که اکثر این انیمیشن‌ها از نظر سوژه و محتوا برمدار ارزش‌ها و آرمان‌ها و اعتقادات دینی و ملی ساخته شده و حاصل فعالیت خوب موسسه‌ها و سازمان‌ها و نهادهای پایبند به فرهنگ ایرانی و اسلامی‌اند و مضامین آنها اسلامی و انسانی و قرآنی و در مورد رویدادها و شخصیت‌های جهان اسلام است. در میان مراکز پرکار انیمیشن‌سازی کشور، مرکز پویانمایی صبا وابسته به رسانه ملی، سازمان‌های اوج، تبیان و... از سایرین مطرح‌تر و آثارشان تاثیرگذارتر است. گرچه تعداد کثیری از پویانمایی‌های مذهبی با پرداختن به زندگی انبیا و امامان معصوم(ع) درصدر تولیدات انیمیشن قرار دارند، ولی بیشتر آنها فیلم‌های کوتاه و نیمه‌بلند است و با وجود موفق‌بودن در بازگویی محتوا، لیکن قابلیت تبدیل به پویانمایی‌های سینمایی را داشته‌اند. آثاری چون؛ قصص قرآن، محمد آخرین پیامبر، صحرای کربلا، سگ اصحاب کهف، آیات زندگی، امام را صدا کن، عدالت علی؛علمدار کربلا، عاشوراییان، جنگ‌های پیامبر، مسجد جمکران، میزبان خورشید، تولدمنجی، امر به معروف و نهی از منکر، دیدار با امام زمان و سری انیمیشن‌های تولید مرکز صبا با نام «پیامبران» درباره انبیای الهی؛ آدم، ادریس، ابراهیم، نوح، صالح، ایوب، یوسف و سلیمان. با این همه چند فیلم سینمایی انیمیشن دینی جذاب و خوش‌پرداخت هم ساخته شده که از لحاظ محتوا، پژوهش و ساختار هنری خوب، علاوه برکسب رضایت مخاطبان ومنتقدان داخلی با استقبال جهانی هم روبه‌رو شده‌اند؛ انیمیشن‌های سینمایی خورشید مصر، فهرست مقدس، فیلشاه، شاهزاده روم و... از این جمله‌اند. موفقیت‌های این آثار نشانگر توانایی‌های هنرمندان انیمیشن‌سازکشور، استقبال خوب مخاطب، توجه و وفاداری به فرهنگ و باورهای دینی ومذهبی جامعه و رشد و تکامل ساختاری و هنری آنها است. روند تولید پویانمایی دینی و قرآنی تا بدان جا گسترده است که برخی هنرمندان و موسسه‌ها به‌ویژه مرکز پویانمایی صبا اولویت خود را تولید انیمیشن‌های قرآنی و اسلامی قرار داده‌اند. پیشرفت و استقبال از پویانمایی‌های ایرانی و اسلامی امروز به جایی رسیده که به یمن نگاه و همت هنرمندان و متولیان مراکز پویانمایی کشور، خانواده‌ها و کودکان و بزرگسالان با اشتیاق به تماشای آنها می‌نشینند و برآموزه‌های انسانی و دینی و اجتماعی خود می‌افزایند. پویانمایی در ایران در مسیر رشد، ارتقا، سازندگی و افتخارآفرینی جریان دارد.

جبار آذین - منتقد و مدرس سینما و تلویزیون