رسانه آیینی و آیین رسانه‌ای
بدون شک تلویزیون در محرم و صفر امسال توانست یک آزمون سخت را پشت سر بگذارد؛ آزمونی که نشانه‌های آن را می‌توان در کلیدواژه‌های آخرین صحبت رئیس رسانه‌ملی به‌خوبی مشاهده کرد. آن‌طور که جبلی در مراسم تقدیر از عوامل حسینیه معلی گفته بود، «محفل» و «حسینیه معلی» نمایانگر هم‌افزایی دین و رسانه هستند.
این کلیدواژه‌های مطرح شده از زبان رئیس رسانه‌ملی نشان از آن دارد که رسانه‌ملی توانسته به برخی فاکتورهای ضروری نزدیک شده و تبدیل به یک رسانه آیینی شود. شاید شروع آن را بتوان در پخش برنامه‌های عزاداری از تلویزیون دانست که توانست بهانه‌ای برای همراهی مردم با آیین‌های مذهبی باشد. به‌طور قطع، پله اصلی که تلویزیون برای رسیدن به ماهیت یک رسانه آیینی برداشت، برنامه حسینیه معلی بود که توانست آزمون خود را در غم و شادی پس بدهد. به‌عنوان مثال، محتوایی که این برنامه برای اعیاد شعبانیه روانه آنتن کرد، به‌درستی نشان داد که مسلمان بودن به معنای غمگین بودن نیست. نشاط درستی که از طریق برنامه
حسینیه معلی در این اعیاد به مخاطبان منتقل شد، سرفصلی تازه برای برنامه‌سازانی بود که حالا می‌توانستند یک پله دیگر را به سمت محتوای رسانه‌ای درست و سنجیده بردارند. برنامه دیگری که می‌توان از آن به‌عنوان مصداق برنامه‌های صداوسیما در قامت رسانه آیینی یاد کرد، برنامه محفل است که در نوع خود، دید و نگاهی تازه به قرآن را برای مخاطبان رقم زد. برنامه محفل با مخاطبانی که در ماه رمضان داشت، به یک سبک ماندگار و نو تبدیل شد و پای جشن‌های رسانه‌ای شده را به تلویزیون باز کرد. شاید تا قبل از این برنامه، تلویزیون تنها در نشان دادن مناسک مذهبی یا نمازهای جمعه می‌توانست این نقش را ایفا کند اما برنامه‌هایی مثل حسینیه معلی و محفل، توانست روی دیگری از توانمندی‌های رسانه‌ملی را به نمایش بگذارد.
هر چند برنامه‌هایی که در این راستا روی آنتن رفته تنها مختص حسینیه معلی و محفل نیست، کما این‌که امسال هم شاهد پخش برنامه‌های متفاوتی مثل تکیه و ازسرگذشت بودیم؛ برنامه‌هایی با دکور متفاوت، مفاهیمی عمیق اما در عین حال ساده. به‌عنوان مثال برنامه از سرگذشت، با نشان دادن دوراهی‌هایی که برسر راه برخی افراد قرار گرفته، به مخاطبان نشان داد که چطور باید در دوراهی‌های زندگی به سمت مسیر امام حسین(ع) رفت و گاهی از خلوتی راه نترسید. روایت‌های متفاوت برنامه از سرگذشت هم مصداق همین مناسک رسانه‌ای شده بود. قرار گرفتن مهمان برنامه زیر کلاهخودی که آنها را به یاد سیدالشهدا می‌انداخت، بهانه‌ای برای همزمانی تصویر با محتوای برنامه بود تا همگی معنای سلوک عاشورایی را به تماشاگران ارائه کند. حقیقت این است که ماجرای جدایی رسانه و دین درست مثل جدایی دین از سیاست، یک تئوری و تصور باطل است که به‌خوبی در طول این مدت آزمون خود را پس داده است. حالا نگاهی ساده به برنامه‌هایی مثل تکیه، از سرگذشت، محفل و حسینیه معلی در کنار برنامه‌های دیگر تلویزیون که برای محرم تدارک دیده شده بود، نشان از بلوغ رسانه‌ملی در رسیدن به دوران تحولی و تبدیل به یک رسانه آیینی دارد. سابقه این نوع محتوا در رسانه‌ملی به دوران قبل و زمانی بازمی‌گردد که شخصی همچون حجت‌الاسلام قرائتی برای بیان درس‌هایی از قرآن، به تلویزیون می‌آمد. با این‌حال، تولیدات یک سال گذشته تلویزیون، یک اتفاق نو تازه در حوزه تولیدات تلویزیونی است تا هم مخاطبان بیشتری با این آیین‌های مناسبتی همراه شوند و هم خود تلویزیون بتواند به بلوغ جدی‌تری دست یابد. شاید برای همین باشد که در میان پیامک‌های مردمی سامانه162، بیشترین کلیدواژه‌ها مربوط به همین تولیدات تلویزیونی محرم بوده که خود نشان از هوشمندی مخاطبان رسانه‌ملی دارد.
سپیده اشرفی | گروه رسانهحسینیه معلی در این اعیاد به مخاطبان منتقل شد، سرفصلی تازه برای برنامه‌سازانی بود که حالا می‌توانستند یک پله دیگر را به سمت محتوای رسانه‌ای درست و سنجیده بردارند. برنامه دیگری که می‌توان از آن به‌عنوان مصداق برنامه‌های صداوسیما در قامت رسانه آیینی یاد کرد، برنامه محفل است که در نوع خود، دید و نگاهی تازه به قرآن را برای مخاطبان رقم زد. برنامه محفل با مخاطبانی که در ماه رمضان داشت، به یک سبک ماندگار و نو تبدیل شد و پای جشن‌های رسانه‌ای شده را به تلویزیون باز کرد. شاید تا قبل از این برنامه، تلویزیون تنها در نشان دادن مناسک مذهبی یا نمازهای جمعه می‌توانست این نقش را ایفا کند اما برنامه‌هایی مثل حسینیه معلی و محفل، توانست روی دیگری از توانمندی‌های رسانه‌ملی را به نمایش بگذارد.
هر چند برنامه‌هایی که در این راستا روی آنتن رفته تنها مختص حسینیه معلی و محفل نیست، کما این‌که امسال هم شاهد پخش برنامه‌های متفاوتی مثل تکیه و ازسرگذشت بودیم؛ برنامه‌هایی با دکور متفاوت، مفاهیمی عمیق اما در عین حال ساده. به‌عنوان مثال برنامه از سرگذشت، با نشان دادن دوراهی‌هایی که برسر راه برخی افراد قرار گرفته، به مخاطبان نشان داد که چطور باید در دوراهی‌های زندگی به سمت مسیر امام حسین(ع) رفت و گاهی از خلوتی راه نترسید. روایت‌های متفاوت برنامه از سرگذشت هم مصداق همین مناسک رسانه‌ای شده بود. قرار گرفتن مهمان برنامه زیر کلاهخودی که آنها را به یاد سیدالشهدا می‌انداخت، بهانه‌ای برای همزمانی تصویر با محتوای برنامه بود تا همگی معنای سلوک عاشورایی را به تماشاگران ارائه کند. حقیقت این است که ماجرای جدایی رسانه و دین درست مثل جدایی دین از سیاست، یک تئوری و تصور باطل است که به‌خوبی در طول این مدت آزمون خود را پس داده است. حالا نگاهی ساده به برنامه‌هایی مثل تکیه، از سرگذشت، محفل و حسینیه معلی در کنار برنامه‌های دیگر تلویزیون که برای محرم تدارک دیده شده بود، نشان از بلوغ رسانه‌ملی در رسیدن به دوران تحولی و تبدیل به یک رسانه آیینی دارد. سابقه این نوع محتوا در رسانه‌ملی به دوران قبل و زمانی بازمی‌گردد که شخصی همچون حجت‌الاسلام قرائتی برای بیان درس‌هایی از قرآن، به تلویزیون می‌آمد. با این‌حال، تولیدات یک سال گذشته تلویزیون، یک اتفاق نو تازه در حوزه تولیدات تلویزیونی است تا هم مخاطبان بیشتری با این آیین‌های مناسبتی همراه شوند و هم خود تلویزیون بتواند به بلوغ جدی‌تری دست یابد. شاید برای همین باشد که در میان پیامک‌های مردمی سامانه162، بیشترین کلیدواژه‌ها مربوط به همین تولیدات تلویزیونی محرم بوده که خود نشان از هوشمندی مخاطبان رسانه‌ملی دارد.
ضمیمه ویژه نامه
