تجارت ترجیحی ایران با کشورهای عضو اوراسیا، چهار سالی است که آغاز شده و طی همین زمان، تجارت ایران با این کشورها از 2.5میلیارد دلار به پنج میلیارد دلار رسیده است. با این حال کارشناسان معتقدند که ظرفیت تجاری ایران و اوراسیا با توجه به قابلیت این شش کشور می‌تواند به 30 میلیارد دلار نیز برسد که این امر طبیعتا توسعه زیرساخت‌های تجاری کشورمان خصوصا راه‌اندازی و بهره‌برداری از کریدور شمال به جنوب و توسعه راه‌ها و سیستم حمل‌و‌نقل کشورمان را می‌طلبد. از طرف دیگر با توجه به قوانین سختگیرانه کشورهای عضو اوراسیا خصوصا روسیه برای واردات کالاهای مختلف از‌جمله محصولات کشاورزی، تولیدکنندگان و فعالان تجاری کشورمان باید روی کیفیت این محصولات کار کرده و آنها را به استانداردهای صادراتی موجود نزدیک کنند. تا پیش از این و براساس موافقت‌نامه‌های قبلی(تجارت ترجیحی با اوراسیا) فقط 10درصد یا 862 قلم مدنظر قرار می‌گرفت ولی در وضعیت فعلی 90 درصد کالاها مورد موافقت ایران و پنج کشور عضو این اتحادیه رسیده که می‌تواند تجارت ایران با این کشورها را تا هشت سال آینده به 50 میلیارد دلار نیز برساند.
     
صفر شدن 87 درصد تعرفه‌های تجاری بین ایران و اوراسیا 
سید‌محمدصادق قنادزاده، معاون ارتقای کسب‌و‌کارهای بین‌المللی سازمان توسعه تجارت درخصوص توافق‌نامه جدید می‌گوید: ‌بعد از حدود پنج سال مذاکرات فشرده می‌توانیم اعلام کنیم که تا پیش از پایان سال میلادی توافق تجارت آزاد بین ایران و پنج کشور اوراسیا نهایی خواهد شد؛ به این معنا که بیش از 87 درصد کالا‌های تجاری تعرفه صفر خواهند داشت. وی تأکید کرد: این اتفاق ظرفیت مناسبی برای جهش تجارت کشور ایجاد خواهد کرد چرا که در همین مدت به‌صورت آزمایشی و با توافق‌های موقت از این شرایط استفاده کردیم، ظرفیت تجارت‌مان با اوراسیا دوبرابر شد و به حدود پنج میلیارد دلار رسید اما آمار‌ها چند برابر شدن تجارت ایران و اوراسیا را پیش‌بینی می‌کند. همه زیرساخت‌ها برای این کار آماده شده و ظرفیت بخش خصوصی هم به‌کار گرفته شده است تا به‌زودی شاهد جهشی در تجارت کشورمان باشیم. چندی پیش، سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه گفته بود:‌ متن توافق‌نامه دائم تجارت آزاد اتحادیه اوراسیا و جمهوری اسلامی ایران تدوین شده و در گام نهایی، پس از اعلام نظر کشورهای عضو به امضا خواهد رسید.  همچنین آندری اسلپنف، وزیر تجارت اتحادیه اقتصادی اوراسیا پیش از این با بیان این‌که متن توافق‌نامه دائم تجارت آزاد این اتحادیه با ایران نهایی شده و آماده طی مراحل امضا و تصویب در مجالس است، گفت: این اتحادیه آماده است که حجم تجارت با ایران را به ۳۰ میلیارد دلار ارتقا دهد.
     
جزئیات صادرات کالاهای ایرانی 
آمارهای گمرک حاکی از آن است که در نیمه نخست سال‌جاری 649 هزار و 406 تن کالا به ارزش 194 میلیون و 850 هزار دلار یا 7358 میلیارد و 813 میلیون و 231 هزار تومان به ارمنستان صادر شده است. از طرف دیگر در این بازه زمانی 8967 تن کالا به ارزش هشت میلیون و 609 هزار دلار یا 324 میلیارد و 214 میلیون و 915 هزار تومان به بلاروس صادر شده است. همچنین در نیمه نخست سال‌جاری یک میلیون و 69 هزار و 214 تن کالا به ارزش 440 میلیون و 359 هزار دلار یا 16 هزار و 619 میلیارد و 203 میلیون و 391 هزار تومان به روسیه صادر شده است. قزاقستان با 86 میلیون دلار(231 هزار و 520 تن) و قرقیزستان با 30 میلیون دلار(25 هزار و 114 تن) در رتبه‌های بعدی واردات کالاهای ایرانی در میان اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا قرار دارند.
     
تراز منفی تجاری با کشورهای عضو اتحادیه  اقتصادی اوراسیا
مجموع تجارت ایران با پنج کشور عضو اوراسیا در شش ماهه نخست سال‌جاری به 3 میلیون و 909 هزار و 7 تن کالا به ارزش یک میلیارد  و 788میلیون  و 664هزار دلار می‌رسد. از طرف دیگر مقایسه آمار صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و واردات از آنها نشان‌دهنده تراز 270میلیون دلاری منفی و به نفع کشورهای عضو این اتحادیه بوده است.

واردات حدود 2 میلیون تن کالا از اوراسیا
در نیمه نخست سال‌جاری 5476 تن کالا به ارزش 23 میلیون و 414هزار دلار یا 667میلیارد و 290میلیون و 225 هزار تومان از ارمنستان وارد شده است. از طرف دیگر در این بازه زمانی 14هزار و 589 تن کالا به ارزش 36 میلیون و 367 هزار دلار یا 1036 میلیارد و 471میلیون و 859 هزار تومان از بلاروس وارد کشورمان شده است.همچنین طی این مدت روسیه با 925 میلیون و 369 هزار دلار (یک میلیون و 808 هزار و 870 تن) قزاقستان با 40میلیون و 39هزار دلار (94 هزار و 388 تن) و قرقیزستان با سه میلیون و 657 هزاردلار(1436 تن) بیشترین واردات را به مقصدایران داشته‌اند. نهاده‌های دامی درجدول واردات کالاها اساسی به ایران در رتبه نخست قرار دارد که از قضا بیشترین مبادی واردات ذرت، جو، سویا وکنجاله سویا از مبادی کشورهای روسیه و قزاقستان است.

تراز تجاری ایران با کشورهای اوراسیا 
روسیه        منفی 485 میلیون دلار
ارمنستان     مثبت 171 میلیون دلار
قزاقستان     مثبت 46 میلیون دلار
بلاروس     منفی 28 میلیون دلار
قرقیزستان  مثبت 26 میلیون دلار

امین محمودی - گروه اقتصاد