گفت‌وگو با مسعود بهبهانی‌نیا نویسنده فیلمنامه سریال‌های خاك سرخ و کیمیا به بهانه آزادی خرمشهر
خرمشهر همچنان در حال مقاومت است
از حمله به خرمشهر و مقاومت مردم این شهر چه چیزهایی در حافظه دارید؟
آن زمان مردم خرمشهر باورشان نمی‌شد كه سربازان صدام واقعا به شهر یورش بیاورند و آن را تصرف كنند، تصورشان این بود كه مثل گذشته صدام كری‌خوانی می‌كند و جرات حمله ندارد. مردم به زندگی روزانه‌شان ادامه دادند تا گلوله‌ها به شهر رسید و خرمشهر كم‌كم چهره جنگی گرفت. آن زمان مسأله ماندن یا رفتن از شهر طرح شد و همان دوره مردم خرمشهر به این فكر می‌كردند كه آیا بقیه مردم كشور باورشان می‌شود كه صدام دستور حمله به خرمشهر را صادر كرده است. آن روزها بهت همه مردم را فراگرفته بود. خرمشهر پیشانی ایران در جنوب كشور بود و حالا مورد حمله قرار گرفته بود، اما گویا آنانی كه دور از خرمشهر بودند این حمله را باور نمی‌كردند، اما مردم خرمشهر از دانش‌آموزان گرفته تا كسبه و دیگر مردم آماده دفاع از شهرشان شدند. خرمشهری‌هایی كه از شهر رفته بودند، برگشتند و از شهرهای اطراف هم برای كمك آمدند. همین ناباوری كه در خرمشهر دیده می‌شد در عراقی‌ها هم دیده می‌شد كه چه‌طور یك شهر می‌تواند اینقدر بی‌دفاع و بی‌پناه باشد ! همین باور آنها را مردد كرده بود كه بی‌محابا به شهر نزدیك شوند و فكر می‌كردند در تله خواهند افتاد. مقاومت خرمشهر برای من كه تابلوهای زیبایی از شهر زادگاهم در ذهن داشتم جور دیگری بود. در تهران بودم كه شنیدم به خرمشهر حمله شده، به خرمشهر رفتم، اما بعد مجبور شدیم به آبادان و اهواز برویم.
به نظرم مقاومت مردم خرمشهر آنقدر بزرگ و سقوطش آنقدر تلخ و غیر قابل باور بود كه از آزادی‌اش آنقدر خوشحال شدیم و امام(ره) گفتند: خرمشهر را خدا آزاد كرد...
خرمشهر هم قبل انقلاب و هم بعد از پیروزی انقلاب شهر مهمی بود؛ شهری با استراتژی متفاوت، بندری خوش آب و هوا با اقتصاد پر رونق كه به ونیز ایران شهرت داشت، گروه‌های سیاسی خاصی در این شهر فعال بودند، مردم با غیرت و غنی داشت. حماقت صدام باعث شد طی چند روز این شهر با این عظمت درگیر جنگ شود.خرمشهر آنقدر خوب بود كه مردم دلشان نمی‌آمد آن را رها كنند، وقتی هم بعد از روزها مقاومت سقوط كرد، همه حسرت به دل ماندیم و از غرب كارون كم‌كم به شرق رود رانده شدیم. در این عقبگردها بود كه خرمشهری‌هایی كه از شهر دفاع می‌كردند قول و قرار گذاشتند كه شهرشان را پس بگیرند كه با همت عالی خرمشهر را آزاد كردند.البته برای بازپس گیری خرمشهر همه مردم ایران با مردم این شهر همراه شدند. روزهای اول جنگ از مردمی كه مجبور شده بودند خرمشهر را ترك كرده و مثلا به شیراز و اصفهان بروند، می‌پرسیدند چرا شهرتان را ترك كرده و مقاومت نكردید! آن زمان مردم ایران هنوز تصوری واقعی از جنگ نداشتند و نمی‌دانستند كه هجوم سربازان عراقی با همه تجهیزات نظامی به یك شهر بی‌دفاع یعنی چی.
در سریال‌های خاك سرخ و كیمیا زن‌ها قهرمان‌های قصه هستند و در وسط میدان جنگ خرمشهر حضور دارند، توجه شما به زنان در مقاومت خرمشهر نشانه چیست؟
نقش زن در زندگی، جامعه، تاریخ و... بسیار مهم است، اما به نظرم همیشه مغفول مانده است. زنان در مقاومت خرمشهر نقش مهمی داشتند هم مستقیم و هم غیرمستقیم.باید درباره زنان خرمشهر نوشته شود، فیلم ساخته شود تا نسل‌های آینده بدانند كه زنان خرمشهر چگونه كنار مردان ماندند و مقاومت و حمایت كردند. از طرفی داستان و فیلمنامه به شخصیت‌های متفاوت و قدرتمند نیاز دارد كه به باور من زنان همیشه این قدرت را دارند كه باعث پیشرفت خوب داستان شوند. در خاك سرخ زنان متفاوت و قدرتمندی داشتیم از لیالی (مهتاب كرامتی) بگیر تا لیلا (لاله اسكندری)، لعیا (بهناز جعفری) و زنده‌یاد هما روستا و... در سریال كیمیا هم زنان وسط معركه بودند و مبارزه می‌كردند. هر دوی این آثار ادای دینی بود به زنان خرمشهر در دوره مقاومت این شهر. زنان در ظاهر ظریف هستند و شكننده و رودرویی آنها با مقوله جنگ كه كشنده و زمخت است، تصویر و روایت بی‌نظیری را شكل می‌دهد.
خرمشهر هنوز هم در حال مقاومت است، سیل اخیر و درگیر شدن مردم خوزستان و بخش‌هایی از خرمشهر نشان داد مردم این شهر هنوز هم بی‌دفاعند...
بله! مردم خرمشهر بسیار صبورند، اهل مدارا و تعاملند و شرایط را درك می‌كنند، اما واقعا مظلوم بوده و هستند. همه شهرها بعد از جنگ رشد نسبی داشته‌اند اما خرمشهر همچنان درگیر نگاه‌های تنگ‌نظرانه سیاسی است و انگار هیچ دولتی تصمیم ندارد قدمی برای پیشرفت این شهر بردارد. تصور این است كه آدم‌های موثر خرمشهر مهاجرت كرده‌اند و روستاییان به شهر آمده و ساكن شهر شده‌اند و جایی برای توسعه و پیشرفت شهر دیگر وجود ندارد. مردم خرمشهر هنوز هم باغیرت و همت ذاتی در این شهر زندگی می‌كنند. همتی كه هر چه درباره آن بگوییم كم است، همچنان‌كه از هر چه بی‌توجهی مسؤولان به خرمشهر بگوییم باز هم كم گفته‌ایم. هیچ غیرت و همتی وجود ندارد كه این شهر كه در گوشه ایران است و روزی پیشانی ایران بوده، دوباره دیده شده و به آن توجه شود.
آن زمان مردم خرمشهر باورشان نمی‌شد كه سربازان صدام واقعا به شهر یورش بیاورند و آن را تصرف كنند، تصورشان این بود كه مثل گذشته صدام كری‌خوانی می‌كند و جرات حمله ندارد. مردم به زندگی روزانه‌شان ادامه دادند تا گلوله‌ها به شهر رسید و خرمشهر كم‌كم چهره جنگی گرفت. آن زمان مسأله ماندن یا رفتن از شهر طرح شد و همان دوره مردم خرمشهر به این فكر می‌كردند كه آیا بقیه مردم كشور باورشان می‌شود كه صدام دستور حمله به خرمشهر را صادر كرده است. آن روزها بهت همه مردم را فراگرفته بود. خرمشهر پیشانی ایران در جنوب كشور بود و حالا مورد حمله قرار گرفته بود، اما گویا آنانی كه دور از خرمشهر بودند این حمله را باور نمی‌كردند، اما مردم خرمشهر از دانش‌آموزان گرفته تا كسبه و دیگر مردم آماده دفاع از شهرشان شدند. خرمشهری‌هایی كه از شهر رفته بودند، برگشتند و از شهرهای اطراف هم برای كمك آمدند. همین ناباوری كه در خرمشهر دیده می‌شد در عراقی‌ها هم دیده می‌شد كه چه‌طور یك شهر می‌تواند اینقدر بی‌دفاع و بی‌پناه باشد ! همین باور آنها را مردد كرده بود كه بی‌محابا به شهر نزدیك شوند و فكر می‌كردند در تله خواهند افتاد. مقاومت خرمشهر برای من كه تابلوهای زیبایی از شهر زادگاهم در ذهن داشتم جور دیگری بود. در تهران بودم كه شنیدم به خرمشهر حمله شده، به خرمشهر رفتم، اما بعد مجبور شدیم به آبادان و اهواز برویم.
به نظرم مقاومت مردم خرمشهر آنقدر بزرگ و سقوطش آنقدر تلخ و غیر قابل باور بود كه از آزادی‌اش آنقدر خوشحال شدیم و امام(ره) گفتند: خرمشهر را خدا آزاد كرد...
خرمشهر هم قبل انقلاب و هم بعد از پیروزی انقلاب شهر مهمی بود؛ شهری با استراتژی متفاوت، بندری خوش آب و هوا با اقتصاد پر رونق كه به ونیز ایران شهرت داشت، گروه‌های سیاسی خاصی در این شهر فعال بودند، مردم با غیرت و غنی داشت. حماقت صدام باعث شد طی چند روز این شهر با این عظمت درگیر جنگ شود.خرمشهر آنقدر خوب بود كه مردم دلشان نمی‌آمد آن را رها كنند، وقتی هم بعد از روزها مقاومت سقوط كرد، همه حسرت به دل ماندیم و از غرب كارون كم‌كم به شرق رود رانده شدیم. در این عقبگردها بود كه خرمشهری‌هایی كه از شهر دفاع می‌كردند قول و قرار گذاشتند كه شهرشان را پس بگیرند كه با همت عالی خرمشهر را آزاد كردند.البته برای بازپس گیری خرمشهر همه مردم ایران با مردم این شهر همراه شدند. روزهای اول جنگ از مردمی كه مجبور شده بودند خرمشهر را ترك كرده و مثلا به شیراز و اصفهان بروند، می‌پرسیدند چرا شهرتان را ترك كرده و مقاومت نكردید! آن زمان مردم ایران هنوز تصوری واقعی از جنگ نداشتند و نمی‌دانستند كه هجوم سربازان عراقی با همه تجهیزات نظامی به یك شهر بی‌دفاع یعنی چی.
در سریال‌های خاك سرخ و كیمیا زن‌ها قهرمان‌های قصه هستند و در وسط میدان جنگ خرمشهر حضور دارند، توجه شما به زنان در مقاومت خرمشهر نشانه چیست؟
نقش زن در زندگی، جامعه، تاریخ و... بسیار مهم است، اما به نظرم همیشه مغفول مانده است. زنان در مقاومت خرمشهر نقش مهمی داشتند هم مستقیم و هم غیرمستقیم.باید درباره زنان خرمشهر نوشته شود، فیلم ساخته شود تا نسل‌های آینده بدانند كه زنان خرمشهر چگونه كنار مردان ماندند و مقاومت و حمایت كردند. از طرفی داستان و فیلمنامه به شخصیت‌های متفاوت و قدرتمند نیاز دارد كه به باور من زنان همیشه این قدرت را دارند كه باعث پیشرفت خوب داستان شوند. در خاك سرخ زنان متفاوت و قدرتمندی داشتیم از لیالی (مهتاب كرامتی) بگیر تا لیلا (لاله اسكندری)، لعیا (بهناز جعفری) و زنده‌یاد هما روستا و... در سریال كیمیا هم زنان وسط معركه بودند و مبارزه می‌كردند. هر دوی این آثار ادای دینی بود به زنان خرمشهر در دوره مقاومت این شهر. زنان در ظاهر ظریف هستند و شكننده و رودرویی آنها با مقوله جنگ كه كشنده و زمخت است، تصویر و روایت بی‌نظیری را شكل می‌دهد.
خرمشهر هنوز هم در حال مقاومت است، سیل اخیر و درگیر شدن مردم خوزستان و بخش‌هایی از خرمشهر نشان داد مردم این شهر هنوز هم بی‌دفاعند...
بله! مردم خرمشهر بسیار صبورند، اهل مدارا و تعاملند و شرایط را درك می‌كنند، اما واقعا مظلوم بوده و هستند. همه شهرها بعد از جنگ رشد نسبی داشته‌اند اما خرمشهر همچنان درگیر نگاه‌های تنگ‌نظرانه سیاسی است و انگار هیچ دولتی تصمیم ندارد قدمی برای پیشرفت این شهر بردارد. تصور این است كه آدم‌های موثر خرمشهر مهاجرت كرده‌اند و روستاییان به شهر آمده و ساكن شهر شده‌اند و جایی برای توسعه و پیشرفت شهر دیگر وجود ندارد. مردم خرمشهر هنوز هم باغیرت و همت ذاتی در این شهر زندگی می‌كنند. همتی كه هر چه درباره آن بگوییم كم است، همچنان‌كه از هر چه بی‌توجهی مسؤولان به خرمشهر بگوییم باز هم كم گفته‌ایم. هیچ غیرت و همتی وجود ندارد كه این شهر كه در گوشه ایران است و روزی پیشانی ایران بوده، دوباره دیده شده و به آن توجه شود.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
