خروج، خط شکن شد

آیا قاچاق فیلم خروج به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا، می‌تواند شروعی باشد برای رسیدن به راهکارهای اکران اینترنتی با کمترین خسارت؟

خروج، خط شکن شد

فیلم سینمایی «خروج» ۲۴ فروردین، ساعت ۲۰ به صورت آنلاین از فیلیمو نمایش داده شد اما به سرعت کپی غیرقانونی فیلم در دسترس عموم قرار گرفت. این اتفاقی است که به نام قاچاق فیلم از آن یاد می‌شود و البته اولین بار نیست که در ایران اتفاق می‌افتد؛ اما برای اولین بار است که یک فیلم سینمایی، پیش از اکران عمومی و کسب درآمد از گیشه به دلیل شرایط ویژه این روزهای جهان و شیوع ویروس کرونا، به صورت اینترنتی اکران شده و در کمتر از چند ساعت نسخه‌هایی با کیفیت‌های مختلف از این فیلم دست به دست می‌شود. به عبارتی چرخه فروش فیلم با مشکل مواجه شده و این اتفاق می‌تواند به تهیه‌کنندگان اثر ضربه جدی وارد کند؛ بنابراین آیا پرونده اکران اینترنتی فیلم‌های سینمایی برای همیشه بسته خواهد شد یا این یک شروع است؟! آیا قاچاق فیلم خروج به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا، می‌تواند شروعی باشد برای رسیدن به راهکارهای اکران اینترنتی با کمترین خسارت؟

 سازندگان خروج خطر کردند
اولین و بدیهی‌ترین واکنش به انتشار نسخه غیرقانونی فیلم خروج این است که سازندگان این فیلم با انتشار آن در فیلیمو خطر بزرگی را پذیرفته‌اند؛ چرا که احتمال قاچاق فیلم بسیار بالا و قابل پیش‌بینی بود. برخی معتقدند اگر سینماها تعطیل نبود، فیلم خروج اکران می‌شد و در بهترین سینماها و در بهترین زمان اکران هم روی پرده می‌رفت نمی‌توانست هزینه تولیدش را تامین کند و برای سازندگان این اثر فروش در گیشه خیلی مهم نیست، اما برخی دیگر معتقدند در هر صورت اکران آن در فیلیمو اشتباه بود.
به نظر می‌رسد بعد از این اتفاق برخی تهیه‌کنندگان، درباره اکران اینترنتی آثارشان دست به عصا حرکت کنند و چه بسا عطای اکران اینترنتی را به لقای آن ببخشند. از جمله این تهیه‌کنندگان محسن چگینی است که فیلم «خوب، بد، جلف2» را تولید کرده و اگر کرونا نبود این فیلم باید این روزها روی پرده می‌بود. چگینی اما هرگز به اکران اینترنتی فکر نکرده و برنامه‌ای برایش ندارد؛ اول به دلیل خطر قاچاق فیلم و دوم به این علت که فکر می‌کند فیلم سینمایی کمدی باید روی پرده سینما دیده شود و نمایش آن روی اینترنت جذابیتی ندارد.
او ضمن اشاره به این دو نکته به جام‌جم گفت: باید ساز و کارهای دقیق‌تری برای نمایش آنلاین فیلم‌ها طراحی شود که به این راحتی آثار سینمایی کپی نشوند. قصد نداشتیم خوب، بد جلف‌ را به صورت آنلاین نمایش بدهیم، اما با اتفاقی که برای فیلم خروج رخ داده، دیگر مطمئن هستیم این کار را نخواهیم کرد و منتظر باز شدن سینماها خواهیم ماند.
 خروج، شروع ماجراست
کپی غیرقانونی فیلم‌های سینمایی در تمام جهان اتفاق می‌افتد و تمام تلویزیون‌های تعاملی با این پدیده مواجه هستند. همه ما نسخه‌های با کیفیت فیلم‌های سینمایی روز جهان را بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای در خانه‌هایمان تماشا کرده‌ایم! بنابراین انتشار کپی غیرقانونی از یک فیلم سینمایی در جهان تازگی ندارد و اتفاقی غیرقابل پیش‌بینی نیست اما اگر صنعت سینمای غرب، هنوز پابرجاست یعنی راهکارهایی برای کنترل آن وجود دارد و لابد بخش اعظمی از مخاطبان آثار سینمایی جهان ترجیح می‌دهند فیلم‌ها را در سینما ببینند یا نسخه اصلی و قانونی را
خریداری کنند.
 می‌دانستیم دانلود می‌شود
انتشار کپی غیرقانونی فیلم خروج دو سویه دارد؛ اسباب ناامیدی و احتیاط را فراهم کند برای سایر تهیه‌کنندگان که فیلم‌هایشان را روی بستر اینترنت اکران نکنند یا این اتفاق زمینه‌ای فراهم شود در بازنگری به قوانین مربوط به قاچاق فیلم‌ها، برخورد با انتشار غیرقانونی کپی فیلم‌ها و فرهنگسازی در این باره.
سازندگان فیلم خروج، به سویه دوم می‌اندیشند و همیشه به مشکلات اکران اینترنتی فیلم و امکان انتشار کپی آن آگاه بوده‌اند. محمد ذوقی، مدیر روابط عمومی و مشاور رسانه‌ای فیلم به جام‌جم گفت: دانلود غیرقانونی فیلم‌های سینمایی اتفاق عجیبی نیست و ما از سال گذشته که تصمیم به این کار گرفتیم، چنین اتفاقی را پیش‌بینی می‌کردیم. او که فیلم سینمایی خروج را در زمینه اکران اینترنتی خط‌شکن می‌داند، توضیح داد اکران اینترنتی اما و اگر‌های زیادی دارد و به تمام آنها فکر کرده بودند و یک ماه زمان صرف شد تا زیرساخت‌های فنی و غیرفنی برای اکران عمومی فیلم فراهم شود.
سازندگان فیلم خروج می‌دانستند که نمی‌شود مانع دانلود غیرقانونی فیلم را گرفت اما امیدوار بودند بتوان آن را مهار کرد و آماده بودند با خلا‌های قانونی، مشکلات و تبعات یک روش کمتر تجربه شده دست و پنجه نرم کنند تا مسیر اکران اینترتی برای سایر فیلمسازان فراهم شود. ذوقی به جام‌جم توضیح داد: در نظر داشتن خلا‌ها و مشکلات قانونی، یافتن راهکارها برای کنترل دانلود غیرقانونی و تقویت اقتصاد فرهنگ با امکان نمایش فیلم‌ها به صورت آنلاین شبیه حل یک معادله چند مجهولی است و ما برای این کار پیشقدم شدیم.
گویا فیلم در اکران 24 ساعته‌اش به صورت آنلاین، فروش خوبی داشته و گزارش فروش آن شب گذشته بعد از نوشتن این گزارش منتشر شد.
مشاور رسانه‌ای فیلم خروج با اعلام این نکته که خیلی‌ها فیلم را خریداری و به صورت قانونی تماشا کرده‌اند، این را هم توضیح داد که باید با گسترش نسخه غیرقانونی آن مقابله کرد و حتما اقدامات قانونی در این باره صورت خواهد گرفت.
ذوقی به نبود قانون کپی رایت در کشورمان اشاره کرد و نیز اهمیت صیانت از حقوق مادی و معنوی هنرمندان و تاکید کرد: وقتش رسیده قوه قضاییه، پلیس فتا، وزارت ارتباطات، مجلس و تمام‌ نهادهای مرتبط در دولت و مجلس پاسخگو باشند و خلاهای قانونی در این زمینه بررسی شود و ساز و کار برخورد با کپی غیرقانونی فیلم‌های سینمایی پیاده شود.
بر اساس اظهارات ذوقی، اکران اینترتی فیلم‌های سینمایی یک امکان ارزشمند است که نباید به سادگی از کنارش گذشت. او توضیح داد: سالانه تقریبا 130 تا 140 فیلم سینمایی در کشور ساخته می‌شود و فقط حدود 20 تا 30 فیلم اکران عمومی خوب می‌گیرند. بقیه باید چه کنند؟ بقیه فیلم‌ها می‌توانند در امکان نمایش آنلاین بهره‌مند شوند. نمی‌شود چنین امکانی را ندیده گرفت. ضمن این‌که امکان وسوسه‌کننده‌ای محسوب می‌شود چون در سینما یک سوم فروش فیلم به سازندگان اثر تعلق می‌گیرد، سینمادار و توزیع‌کننده هم سهم دارند اما در اکران اینترنتی، حدود 70درصد از فروش فیلم به سازنده تعلق می‌گیرد.
ذوقی مسؤولان سینمایی، حقوقدانان و متولیان قانونگذاری را دعوت می‌کند تا در شکل‌گیری ساز و کار نمایش آنلاین فیلم‌ها و استفاده از این امکان بسیار سودمند، به وظایف خود عمل کنند و اتفاقی که برای فیلم خروج رخ داده را آغازی برای یک گفتمان تازه می‌داند؛ گفتمانی که می‌تواند به اقدامات صلبی و ایجابی برای اکران اینترنتی با کمترین خسارت منتهی شود.
 مقابله با قاچاق در کمتر از یک ساعت
سازندگان خروج، دانلود غیرقانونی این فیلم را به عنوان یک اتفاق ناگزیر پذیرفته‌اند و امیدوارند مردم از تماشای کپی غیرقانونی این فیلم اجتناب کنند اما در عین حال پیگیر کنترل و مهار انتشار گسترده و برخورد با متخلفان نیز هستند. محمدباقر اصغری، مدیر مالکیت فکری ساترا (سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی)، بعد از انتشار خبر قاچاق این فیلم به فارس گفت: در صورت وصول گزارش در کمتر از یک ساعت برای جلوگیری از ادامه نقض حقوق وارد عمل خواهیم شد و دستور انسداد دسترسی به آنها در کوتاه‌ترین زمان، از معاونت فضای مجازی دادستانی کل کشور اخذ و اجرایی خواهد شد.
اصغری این نکته را هم متذکر شده که طبق دستورالعمل‌های پیش بینی شده، بسترهای مجاز ارائه آثار نمایشی در فضای مجازی درصورت رعایت این فرآیند و اعلام رسمی به معاونت تدوین مقررات و امور حقوقی ساترا، نباید نگرانی بابت قاچاق آثارشان داشته باشند.