چه خبر از استودیوی برنامه
برنامه عصر خانواده هر روز از ساختمان قدیمی شبکه دو روی آنتن می‌رود. همان ساختمانی که اغلب برنامه‌های روتین شبکه در استودیوهای خاطره‌انگیز آن روی آنتن می‌روند. استودیوی این برنامه در طبقه زیرین این ساختمان قرار دارد. استودیو21 که در انتهای راهروی این زیرزمین قرار دارد. حتی تماشای چنین فضای بسته‌ای در دوران کرونا هم ترسناک است. چه برسد به این‌که هر روز گروه این برنامه تحت هر شرایطی خود را به استودیو می‌رسانند تا برنامه بدون وقفه روی آنتن برود. استودیو به نسبت بقیه استودیوهای این شبکه وسیع‌تر است. سمت راست را که نگاه می‌کنیم، آشپزخانه و کانتری را می‌بینیم که متعلق به برنامه است. سمت چپ هم بقایای دکور برنامه‌های دیگر است. هنوز ضبط برنامه «کارخونه» که در همین استودیو انجام می‌شود به پایان نرسیده. مدیر هماهنگی که یک خانم جوان به نام بهرامی است در حال رتق و فتق امور است تا برنامه عصر خانواده سر ساعت و به‌موقع روی آنتن برود. نگاهمان به روبه‌رو می‌افتد که یک نمایشگر بزرگ روی دیوار است و لوگوی برنامه قبلی روی آن به نمایش درآمده. مدیر صحنه زمان باقی مانده را اعلام می‌کند و ضبط برنامه به پایان می‌رسد. همه در جنب و جوش و تلاش هستند تا هر چه زودتر استودیو را برای برنامه عصر خانواده آماده کنند به همین دلیل هر کسی به اصطلاح یک گوشه از کار را می‌گیرد. دکور چیده می‌شود و روی نمایشگر هم لوگوی برنامه به نمایش در می‌آید. روی دیوار عکس‌های پدربزرگ، مادر بزرگ و کودک دیده می‌شود. تهیه کننده و سردبیر از پله‌های کنار استودیو بالا رفته و به اتاق رژی یا اتاق فرمان می‌روند. شعله قهرمانی متن به دست و گریم شده وارد استودیو می‌شود. مدیر صحنه ،زمان باقی مانده را اعلام می‌کند.



هماهنگی مجری و تصویربردار
دوربین‌ها در نقاطی که کارگردان گفته، قرار داده می‌شوند و تصویربردارها دستکش به دست هدفون‌هایشان را ضدعفونی کرده و روی سر می‌گذارند. تیتراژ برنامه شنیده می‌شود. مدیر صحنه اعلام می‌کند یک دقیقه دیگر روی آنتن هستند. با شمارش مدیرصحنه برنامه آغاز می‌شود و مجری پلاتوی ابتدایی برنامه را اجرا می‌کند. دوربین‌ها همگام با مجری حرکت می‌کنند. سکوت در پشت صحنه حاکم است.مجری، متن ابتدایی را می‌خواند و پشت‌میز قرار می‌گیرد. تصویربردارها نیز با مجری هماهنگ هستند. از طرفی مدیرصحنه با اشاره به مجری او را متوجه می‌کند که نگاهش به کدام دوربین باشد. مدیرصحنه هم هدفن دارد که از طریق آن با اتاق فرمان ، تهیه کننده و کارگردان در ارتباط است. مجری همچنان با ماسک برنامه را اجرا می‌کند. یکی از مهمان‌ها از راه رسیده و در پشت صحنه برایش صندلی می‌آورند تا روی آن منتظر بماند. اینجا تعداد صندلی‌ها کم است و اغلب عوامل ایستاده‌اند. یکی از عوامل میکروفن مهمان را وصل می‌کند. او مدیرعامل صندوق قرض‌الحسنه کمیته امداد است. تصویری پخش می‌شود و مهمان در این بین وارد استودیو شده و در جایگاه قرار می‌گیرد.



سرقت از مهمان برنامه!
آنتن به استودیو برمی‌گردد و مجری و مهمان درباره موضوع برنامه گپ می‌زنند. مهمان دیگر برنامه خطاط است که از تبریز به تهران آمده و با کتاب‌ها و وسایلش وارد می‌شود و بسیار نگران به نظر می‌رسد. مدیر هماهنگی دلیل نگرانی و مشوش بودن او را می‌پرسد و او هم بیان می‌کند در خیابان مورد سرقت عده‌ای قرار گرفته و کلی از وسایل و تابلویش را از او ربوده‌اند که حدود 20میلیون ارزش مالی داشته. بهرامی مدیر هماهنگی سعی دارد او را آرام کرده و استرس را از او دور کند، چون تا چند دقیقه دیگر باید روی آنتن برود و با خودکار به مخاطبان برنامه آموزش خطاطی بدهد. گپ مجری و مهمان به پایان می‌رسد و آیتمی پخش می‌شود که در آن یکی از آشپزهای استان گیلان در طبیعت آشپزی می‌کند. در این بین بخشی از دکور تغییر می‌کند و مهمان خطاط در جای خود قرار می‌گیرد.
او ماجرای سرقت را برای مجری هم تعریف می‌کند. آشپز در حال آموزش کباب تابه‌ای در دل طبیعت است و در استودیو همه در جنب‌ و‌ جوش برای آیتم بعدی هستند. آیتم بعدی آغاز می‌شود و مدیر صحنه اعلام می‌کند که برنامه روی آنتن است و خطاط سعی می‌کند تمرکز کرده و کارش را مقابل دوربین انجام بدهد. روی نمایشگر هم خطاطی‌های این هنرمند به نمایش در‌می‌آید. مجری در این بین از پویش«حال خوب» که بخش تعاملی برنامه با مخاطبان است، می‌گوید. در این بین کارشناس مذهبی برنامه هم از راه رسیده و در حال آماده شدن برای جلوی آنتن رفتن است. مدیر صحنه به مجری اشاره می‌کند که زمان ندارند و مجری باید برنامه را جمع و جور کند. آگهی پخش می‌شود و کارشناس مذهبی در جای خود می‌نشیند و برنامه با این آیتم به پایان می‌رسد.




برای متفاوت بودن باید به‌روز باشیم
شعله قهرمانی، از مجریان باسابقه تلویزیون این‌بار از تجربه سال‌ها اجرای تلویزیونی و حضور در عصر خانواده می‌گوید: من از آن معدود افرادی هستم که این شانس را در زندگی‌ام داشتم که کاری انجام دهم که دوستش دارم. البته که کار راحتی نبود و طی سال‌ها شرایط سختی را پشت‌سر گذاشتم اما علی‌رغم همه این چیزها وقتی برای اجرا وارد استودیو می‌شوم، همه چیز را فراموش کرده و پشت در استودیو می‌گذارم. مهم‌ترین دلیلش این است که من هنوز هم عاشقانه این کار را دوست دارم و هنوز هم آدم‌هایی وجود دارند که به من انرژی می‌دهند.
قهرمانی درباره سبک اجرایش در این برنامه هم عنوان می‌کند: خیلی وقت‌ها سبک اجرای من به محتوای برنامه برمی‌گردد. من یک مجری هستم و باید این توانایی و انعطاف را داشته باشم که در طول زمان تغییر کنم و حرف‌های نو بزنم اما حرف‌های نو اتفاقی است که از اتاق فکر برای من می‌افتد. یعنی محتوای برنامه به من کمک می‌کند. البته که من هم باید از توانایی خودم به‌عنوان مجری استفاده و آن محتوا را به بهترین شکل ممکن به بیننده‌ها عرضه کنم. بنابراین من فقط مجری یک برنامه هستم و برای ارزیابی یک برنامه به‌تنهایی نمی‌توانم مورد قضاوت قرار بگیرم. البته که در سال‌های بسیار دور برنامه‌ها را با مجری آن می‌شناختند و با دیدن یک مجری یک برنامه برای مخاطبان تداعی می‌شد. اما الان این‌گونه نیست و شرایط تغییر کرده است.
این مجری همچنین درباره ماندگار شدن یک مجری و یک برنامه تاکید می‌کند: اغلب کارمان شده کپی‌برداری از کارهای دیگران. من وقتی به‌عنوان مجری وارد این عرصه شدم، خودم بودم و ادای کسی را درنیاوردم اما شما به‌عنوان مخاطب مجری‌ای را می‌بینی که از خودش چیزی ندارد و ادای اجرای یکی دیگر را درمی‌آورد. یکی از مهم‌ترین خطراتی که نسل جوان اجرای ما را تهدید می‌کند، کپی‌برداری از اجراهای برنامه‌های ماهواره‌ای است. همین مساله باعث می‌شود مجری هویت و ماهیت خودش را از دست بدهد و به اجرای آن مجری در برنامه ماهواره‌ای هم نرسد. من به این قضیه ایمان دارم که این جعبه جادو به‌شدت حس را منتقل می‌کند. از طرفی مخاطب تلویزیون هم به‌شدت باهوش است و حس مجری را می‌گیرد. یعنی خیلی خوب می‌فهمد و خیلی خوب هم تحلیل می‌کند. او قطعا متوجه می‌شود که مجری در کارش صداقت دارد و خودش هست یا این‌که صداقت ندارد و ادای کسی دیگر را درمی‌آورد.
قهرمانی درباره ویژگی‌های این برنامه هم بیان می‌کند: اولین ویژگی‌اش برای من این بود که این برنامه برای خانواده‌هاست و فرمی است که بسیار دلخواه من است و من این فرم از برنامه را به‌شدت می‌پسندم. دلیل این‌که سالیان بسیاری است برنامه‌های خانواده را هم اجرا می‌کنم همین مساله است. دلیل دیگری که باعث شد من با این گروه همکاری کنم این است که گروه بسیار خوب و خوش‌انرژی و باانگیزه است.
وی در پاسخ به این سوال که مخاطب چه خواسته و توقعی از این برنامه هم دارد عنوان می‌کند: من فکر می‌کنم کسی که هنوز بیننده تلویزیون است و برنامه‌های آن را دنبال می‌کند، بیننده حرفه‌ای است و با یک بینش و توقع خاص آمده و برای وقت‌پرکردن تلویزیون تماشا نمی‌کند. چون اگر این‌گونه بود که ابزار دیگری برای سرگرمی دارد. به همین دلیل توقع بالایی از چنین برنامه‌ای دارد. ضمن این‌که از طریق فضای مجازی خواسته‌هایشان را صادقانه مطرح می‌کنند. بنابراین کار کردن برای چنین مخاطبی کار سختی است چون حرفه‌ای دنبال می‌کند. البته که هنوز هم مخاطب ما مباحث کارشناسی را دنبال می‌کند و بخش هنری و آشپزی را دوست دارد. 




دوران طلایی خانواده

علی‌اکبر کریمی، تهیه‌کننده برنامه ویژگی‌های این برنامه را برمی‌شمارد. «عصر خانواده» مثل «سیمای خانواده» شبکه یک جزو برنامه‌های قدیمی شبکه دو است. من تجربه پنج سال همکاری با «سیمای خانواده» را داشتم تا این‌که وارد «عصر خانواده» شدم و حدود پنج سال است که تهیه‌کنندگی این برنامه را برعهده دارم. فکر می‌کنم هر برنامه و هر ساعتی از روز مخاطبان خاص خودش را دارد. ما نمی‌توانیم بگوییم چون فلان شبکه این ساعت برنامه دارد، ما نباید داشته باشیم. ما باید برنامه بسازیم و این مخاطب است که انتخاب می‌کند کدام شبکه و کدام برنامه را تماشا کند که با سلیقه‌اش همخوانی بیشتری دارد. به نظرم از نام برنامه مشخص است.
مجله تصویری خانواده
«عصر خانواده»، یعنی دوران طلایی که خانواده دور هم جمع می‌شوند و ما برنامه‌ای را برایشان می‌سازیم که برمبنای نیاز و خواسته مخاطبان ساخته شده است. سعی کردیم برنامه را به‌صورت یک مجله طراحی کنیم؛ یعنی از پزشکی گرفته تا آشپزی و روان‌شناسی و آموزش هنری برای مخاطبان در این مجله داریم.
محتوای جذاب
ما وظیفه بسیار سنگینی در قبال مخاطبان خود داریم. یعنی باید به‌قدری موضوعات برای خانواده ایجاد کنیم که پای برنامه بنشینند و همراهی‌مان کنند؛ آن هم در دورانی که رقابت سختی در برنامه‌سازی وجود دارد. اما جذابیت را چطور باید ایجاد کرد؟ به نظرم بخشی از آن با آوردن مجری‌ها و با یک دکور خوب ایجاد می‌شود و از همه مهم‌تر برنامه باید محتوای جذاب داشته باشد. من فکر می‌کنم «عصر خانواده» در یک زمان مناسب پخش می‌شود یعنی بعد از «به خانه برمی‌گردیم» شبکه 5. پس برنامه‌ها با هم تداخلی در پخش ندارند، به همین دلیل مخاطبان خودشان را دارند.
از زاویه‌ای دیگر
شاید عده‌ای بگویند سال‌هاست همین محتوا در برنامه‌های خانوادگی وجود دارد و هر شبکه هم همین موضوعات را در برنامه‌های خود بررسی می‌کند. بخشی از این نظر قابل‌قبول است اما می‌توان از زوایای دیگری به برنامه‌های خانوادگی نگریست تا به‌روز باشد و به تکرار نیفتد؛ ضمن این‌که از حضور اساتید و کارشناسانی می‌توان در برنامه استفاده کرد که برای مردم حضورشان جذاب باشد. یعنی راهکارهایی که این افراد به مردم در زمینه‌های مختلف ارائه می‌دهند برای مخاطب جذاب باشد. البته دو سال است که ما درگیر کرونا هستیم و شرایط کار هم سخت‌تر شده.
مشاوره‌های رایگان
ما در «عصر خانواده» به‌صورت هفتگی موضوعاتی را مشخص کردیم که البته همه برنامه‌های خانواده‌محور دارند. مثلا موضوعاتی که در حوزه کودکان است و موضوعاتی در حوزه زوجین. به همین دلیل شنبه‌ها را به بحث سلامت می‌پردازیم و با این محوریت برنامه را روی آنتن می‌فرستیم. به دلیل این‌که طب سنتی طرفداران بسیاری در کشورمان دارد، یک روز را هم به این موضوع اختصاص دادیم که به روزهای یکشنبه مربوط می‌شود و کارشناسان در این زمینه راهکارهایی را به مخاطبان می‌دهند. روزهای دوشنبه هم به آموزش‌های لازم به همسران می‌پردازیم تا اگر خانواده‌ای دچار مشکلاتی در این زمینه است ما در این برنامه به‌صورت رایگان به آنها مشاوره ‌دهیم تا بتوانند مشکلات‌شان را حل کنند. از طرفی هر روز سعی کردیم به مسائل هنری هم در برنامه بپردازیم که برای مخاطبان خسته‌کننده و یکنواخت نشود و فقط گفت‌و‌گو‌محور نباشد. سه‌شنبه‌ها هم از خانم فردوسی که از کارشناسان پزشکی پیشکسوت تلویزیون هم است دعوت کردیم که به بحث کودک و نوجوان می‌پردازد. روزهای چهارشنبه هم به بحث آسیب‌های اجتماعی می‌پردازیم. تلاش ما بر این است که در طول هفته به موضوعات و دغدغه‌های مخاطبان بپردازیم.
انتخاب مجری
ما تجربه خوبی با خانم شعله قهرمانی در برنامه «سیمای خانواده» داشتیم که در این برنامه روزهای دوشنبه و چهارشنبه هم با ما همکاری می‌کند. ساختار برنامه بدین شکل است در کنار سرمایه‌هایی که سازمان در حوزه اجرا دارد مثل خانم قهرمانی، از مجریان دیگر هم دعوت به همکاری کنیم. البته دلیل خاصی نداشته که ما با سه مجری خانم همکاری می‌کنیم.