«جام‌جم» از پشت‌صحنه واحد دوبلاژ تلویزیون در گفتوگو با مدیران و هنرمندان گزارش می‌دهد
اینجا صدا بازی می‌کند
در مسیر رسیدن به ساختمان واحد دوبلاژ، همه خاطرات کودکی‌ام را از کارتون‌های زیبایی که از تلویزیون پخش می‌شد با خودم مرور می‌کنم؛ خاطراتی که به‌واسطه صداهای رنگارنگ هنوز هم در ذهنم خودنمایی می‌کند و رژه می‌رود. مگر می‌شود صدای ژرژ پطرسی را که به‌جای رابین‌هود صحبت می‌کرد، فراموش کنم یا صدای پسر‌شجاع که مرتب با دوستانش سعی می‌کرد مشکلات را حل کنند یا صدای زیبای مهوش افشاری از یادها برود.
در حالی‌که ذهنم در رؤیاهای کودکی‌ام غوطه‌ور است از میان ساختمان‌های بلند و کوتاه صداوسیما عبور می‌کنم تا این‌که به ساختمان واحد دوبلاژ می‌رسم؛ ساختمانی که در گوشه‌ای دنج قرار دارد و به‌واسطه درختان بیدمجنون، استتار شده است. انگار که عطر گل‌ها و بیدمجنون از لا‌به‌لای آجرهای زرد ساختمان واحد دوبلاژ به مشام می‌رسد. پله‌های ورودی منتهی می‌شود به ساختمان دوبلاژ و سمت راست به راهرویی باریک ختم می‌شود؛ راهرویی که حتی در و دیوارش با هر بیننده‌ای حرف می‌زند؛ حرف‌هایی که حکایت از حضور دوبلورهای پیشکسوت و جوانی دارد که روزگاری به این دیوار تکیه زدند و درباره مسائل شخصی‌شان صحبت می‌کردند ولی امروز در میان ما نیستند؛ دوبلورهایی که ساعت‌ها در اتاق‌های رژی بدون آن‌که نوری دریافت کنند، مشغول دوبله هستند تا بتوانند با صداهای جذاب‌شان حال و هوای خاصی به فیلم‌های روز دنیا بدهند. برای خواندن گزارش ما از یک روز حضور در واحد دوبلاژ همراه باشید.
به گزارش جام‌جم، دوبلاژ تلویزیون در جام‌جم هشت استودیو دارد که پنج استودیو برای دوبله فیلم، سریال، مستند و پویانمایی در‌نظر گرفته شده و در سه استودیوی دیگر که مختص میکس است، آثار پس از دوبله، صداگذاری، باندسازی و میکس می‌شود. هر‌کدام از این استودیو‌ها حال و هوای خاصی دارد، یعنی در استودیویی هنرمندان در حال دوبله فیلم سینمایی هستند و در استودیوی دیگر دوبله مستند.
از دوره آپارات تا دستگاه‌های دیجیتالی
به استودیو 104 می‌رسم. مهدی پاینده، صدابردار را می‌بینم که پشت دستگاه صدا نشسته. دو صفحه نمایشگر مقابل او قرار دارد که با یکی صدا را تنظیم می‌کند و با دیگری تصویر را می‌بیند. بعد از سلام و احوالپرسی، کنارش می‌نشینم تا از نزدیک شاهد کارشان باشم. در مقابل دستگاه‌های صدا دو باند صدا همچون نگهبانانی در دو طرف اتاق شیشه‌ای قرار گرفته‌اند که حائل اتاق رژی با استودیو پخش است. با صدابردار از دوره‌ای که آپارات وجود داشته تا به امروز که همه دستگاه‌ها دیجیتالی و کامپیوتری شده، شروع به صحبت می‌کنم و او در ادامه می‌گوید که باید صدابردار کار دوبلاژ خودش را با دستگاه‌های روز منطبق کند، چرا که این حرفه بسیار تخصصی است.
او در ادامه بیان می‌کند که صدابرداری سر صحنه با صدابرداری دوبله کاملا فرق دارد. برای صدابردار نباید فرق داشته باشد که گوینده فقط یک جمله می‌گوید یا یک صفحه دیالوگ دارد. باید همه صداها درست ضبط شود و نوسان نداشته باشد. چون بخشی از کار به صدای خوب بستگی دارد و این هنر صدابردار را نشان می‌دهد که کارش را درست انجام بدهد. وقتی یک کار دوبله می‌شود عوامل زیادی در آن موثر است. فضای غمگین یا شاد یک فیلم یا سریال باید به بیننده درست منتقل شود. در واقع ریزه‌کاری‌های فنی صدابردار در طول کار نقش مهمی دارد.
بعد از صحبت با صدابردار نگاهی به استودیو می‌اندازم که یک میز قهوه‌ای‌رنگ قرار دارد و گوینده روبه‌روی یکی از میکروفن‌ها نشسته. افشین زینوری، مدیر دوبلاژ هم در گوشه‌ای دیگر از استودیو نشسته و کاغذهایی که احتمالا باید دیالوگ‌های این مجموعه باشد، مقابلش قرار دارد. بعد از چند دقیقه چراغ بالای شیشه حائل رژی و اتاق دوبله قرمز و ضبط آغاز می‌شود. گوینده شروع به دیالوگ گفتن می‌کند. زینوری نکات لازم را به او می‌گوید. بعد از ضبط این صحنه به سراغ زینوری می‌روم و گفتوگو را شروع می‌کنم.
روح تازه در دوبله سیما
یکی از ویژگی‌های زینوری در کار، داشتن جدیت و اقتدار در کنار روحیه آرام در زمان کار است. او در کمال آرامش موارد لازم را به گویندگان می‌گوید. افشین زینوری دوبلور و مدیر دوبلاژی است که کارهای بسیاری را در پرونده خود دارد. از جمله کارهای شاخص او می‌توان به سریال پرستاران، هشدار برای کبرا 11، متشکرم و رودخانه ماه اشاره کرد که در برخی از آنها کار دوبله انجام داده و در برخی هم مدیریت دوبلاژ را در دست داشت. زینوری در گفتوگو با جام‌جم به کارهای تازه‌ای اشاره می‌کند که در دست دوبله دارد و می‌گوید: الان یک سریال به نام دور دنیا در 80 روز را برای شبکه چهار تمام کردم و اخیرا در حال دوبله یک سریال به نام چراغ گاز هستم که این هم برای شبکه چهار است. این سریال در میان سریال‌های پرمخاطب در سطح جهانی است و از امتیاز خیلی خوبی برخوردار است که نیاز به دوبله خوب هم داشت. من در هر دوی این کارها مدیر دوبلاژ هستم. غالبا سعی می‌کنم در فیلم‌هایی که خودم دوبله می‌کنم حرف نزنم، مگر این که استثنا باشد؛ مثلا نقشی باشد که حتما خودم گفته باشم و مجبور باشم حرف بزنم یا گوینده‌ای پیدا نکنم و ناچار شوم خودم حرف بزنم. امیدوارم مخاطبان دوبله همچنان عاشقانه این حرفه و شغل را دنبال کنند. ما صفر تا صد خودمان را می‌گذاریم. به‌خصوص برای مخاطبان تلویزیون که تلاش‌مان این است بهترین کیفیت را برای‌شان انجام دهیم.
زینوری درخصوص بیشتر شدن دوبله سریال‌هایی در ژانرهای مختلف و ارزیابی خود از این مسأله تصریح می‌کند: این روال همیشه بوده اما با مدیریت جدید فرشید شکیبا، انگار روح تازه‌ای در کار دوبله دمیده شده است. او مدیری است که بسیار پیگیر این قضایاست. خودم درگیر یک سری کارها هستم که غالبا شبکه چهار سیما این کارها را می‌فرستد و پخش می‌کند. به نظرم قدری کارهای‌شان با کیفیت‌تر است و شاید نشان‌دهنده توانایی و هوش مدیر شبکه یا مدیر تامین هر شبکه‌ای باشد که به دنبال افراد باانگیزه بگردد تا فیلم و سریال‌های پرمخاطب روز را برای دوبله آماده کند. خودم هم درگیر کار گویندگی و مدیریت دوبلاژ هستم و بیشتر در کارهایی که شبکه چهار فرستاده، این اتفاق افتاده؛ یعنی فیلم‌ها و سریال‌ها به‌روزتر است و مشخص است که پشت این قصه، فکر و نگاه درست بوده است. هر قدر کارهای بهتر و به‌روزتر و کارهایی که زمینه‌های هنری در آن باشد، بیشتر شود؛ گوینده‌هایی که جوان‌تر هستند و تازه به این حرفه وارد شده‌اند هم می‌توانند بیایند و خودی نشان دهند که البته منوط به این است که حتما دارای استعداد ذاتی و عاشق کارشان باشند. باید حتما علاقه‌مند و پیگیر باشند تا در راهی که در آن وارد شده‌اند، درست قدم بردارند.
وی درخصوص فرصت دادن به جوانان و انتقال تجربه به آنها، ادامه می‌دهد: شاید من جزو تعداد انگشت‌شمار مدیران دوبلاژ باشم که هرگز در فیلم‌ها یا سریال‌هایی که کار می‌کنم، گویندگی نمی‌کنم و ترجیح می‌دهم در کاری که به عنوان مدیر دوبلاژ هستم، تمام حواسم را بگذارم تا آن کار را با کیفیت عالی و درجه یک انجام دهم، برای همین هم همیشه به جوان‌ترها میدان می‌دهم.
ما هم که آمدیم و استعدادی که در ابتدا داشتیم را نشان دادیم، پیشینیان‌مان به ما اعتماد کردند و از گویندگی یک خطی شروع کردیم و به پنج خط و بعد دو صفحه رسیدیم تا در نهایت یک نقش را دوبله کنیم. من جزو آن دسته از مدیران دوبلاژ هستم که ازجوان‌ترها حمایت می‌کنم. به نظرم اگر قطره‌ای از دریای بیکران هنر در ذات‌شان بوده و استعداد داشته باشند، شک نکنید که حتما دیده می‌شوند و می‌توانند به صورت کاملا حرفه‌ای کارشان را ادامه دهند و من هم همیشه آنها را پشتیبانی کرده‌ام.
این دوبلور در خصوص انجام هر دو کار واقعی و انیمیشن در حوزه دوبله و تنوع ژانر در کارنامه خود عنوان می‌کند: من از ابتدا که کارم را در رشته گویندگی شروع کردم، هم در سینما بازیگری کردم، هم کار تولید، دستیاری کارگردان و هم فیلمبرداری کردم و ضمن این که آواز خواندم. به نظرم یک هنرمند باید بتواند از توانایی‌های خود در بخش‌های مختلف بهره ببرد. تلاش کردم اگر در هر کدام از زمینه‌ها ذره‌ای استعداد داشتم آن را نشان دهم و به خودم کمک کنم و به مخاطبانم نشان دهم؛ چه مخاطبان تماشاچی و چه مخاطبانی که حرفه‌ای و هنری هستند. کار دوبله هم از این قاعده مستثنی نیست. اعتقادم بر این است که یک گوینده خوب باید آچار فرانسه باشد. برای مثال آقای منوچهر اسماعیلی فقط یک دوبلور نبود بلکه دوبلور مولف بود. او طی سال‌های گذشته شخصیت‌های زیادی خلق کرد؛ چه در زمینه انیمیشن، چه در زمینه فیلم‌های کمدی و چه در زمینه فیلم‌های درام. لذا وقتی به پیش‌نیاز این حرفه نگاه می‌کنم آقای اسماعیلی را به عنوان مثال می‌آورم و به کارنامه هنریش نگاه می‌کنم که یک فرد واقعا هنرمند درجه یک بوده و همیشه سعی کرده کارش را به نحو احسن انجام دهد. من هم طی این سال‌ها در دوبله تلاش کردم در ژانرهای مختلف کارم را انجام دهم و برایم مهم نبوده که امروز جای یک شخصیت اصلی یک فیلم جهانی در یک فیلم رئال حرف بزنم یا جای یک حشره در یک انیمیشن صحبت کنم. همیشه به این فکر کردم که باید صفر تا صد کارم را درست انجام دهم؛ چون معتقد بودم امکان دارد این کار 30،20 سال دیگر از من پخش شود و خانواده و نوه‌ام این داستان‌ها را ببینند و بگویند تو این را حرف زدی. باید این قدر کارمان را درست انجام داده باشیم که با افتخار بگوییم بله، من این را 30، 40 سال پیش گفتم و واقعا هم کیف می‌کنم. برایم در گویندگی فرقی نمی‌کند که چه نقشی را بگویم. چه زمانی که در یک فیلم سینمایی آمریکایی به جای هنرپیشه سوپر استار جهانی باشم و چه یک انیمیشن که در آن به جای یک حشره حرف بزنم و تلاش کردم کارم را درست و با شرافت انجام دهم.
شاخص‌ترین دوبله‌ها در تلویزیون
اردشیر منظم از مدیران دوبلاژ و گویندگان باتجربه است که صدای او را در کارتون‌هایی همچون فوتبالیست‌ها، سفرهای میتی کومان، لوک خوش‌شانس، فیلشاه و... شنیده‌ایم. وی در خصوص کارهایی که به تازگی در آن مشغول شده به جام‌جم توضیح می‌دهد: الان درگیر کارهای مستند شبکه سلامت هستم و یکسری کارهای مستند تخصصی برای‌شان انجام می‌دهم که کاملا خارجی است و در کنار برخی دوستان مثل آقایان زینوری، هاشمی و شیخ‌زاده در حال فعالیت هستم. منظم در خصوص دوران تحولی صداوسیما و وجود یک نگاه توسعه‌ای برای دوبله ژانرهای مختلف به جام‌جم بیان می‌کند: از روزی که وارد دوبله شدم، از تلویزیون شروع کردم و تاکنون تمام تلاشم این بوده که دوبله تلویزیون، دوبله‌ای شاخص و فوق‌العاده باشد؛ به خاطر این که سابقه دوبله در تلویزیون خیلی خوب بوده است. یعنی دوبله خوب دوبله‌ای نیست که از بیرون آمده باشد بلکه از تلویزیون آمده و از تلویزیون به بیرون انتقال داده شده. عده‌ای تمام تلاش‌شان را کردند تا یک کار خوب اجرا کنند و به وجود بیاورند و یک حرفه خوب را در داخل محیط کار تلویزیون بسازند. در طول این مدت یکسری شبکه‌های خارج از محدوده تلویزیون سعی کردند این کار را انجام دهند؛ ولی واقعیت این است که بهترین و شاخص‌ترین دوبله‌ها هنوز در تلویزیون اتفاق افتاده و باید آن را حفظ کنیم. دوبله‌هایی مثل سریال امام علی(ع) که در کنار آقای بهرام زند بودم و تا سه ماه این کار را انجام می‌دادیم.در دوبله روزی روزگاری با آقای ژرژ بودم. تنهاترین سردار، بهشت کوچک، مردان آنجلس، مدار صفر درجه، لبه تاریکی و لینچان همگی کارهایی هستند که به عنوان امتیاز خیلی خاص و فوق‌العاده برای دوبله ایران و به ویژه برای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران کاملا تثبیت شده و هیچ‌کس نمی‌تواند این را به هیچ شکلی مخدوش کند و به همین دلیل باز هم شاهد کارهای این چنینی خواهیم‌بود. مثلا سریال‌هایی که نیاز به یک پشتوانه گفتاری بسیار قدرتمندی دارد. ما افراد با استعداد و نیروهای خیلی خوبی داریم و می‌توانیم داشته‌باشیم. شدیدا موافق ورود نیروهای فوق‌العاده به واحد دوبلاژ هستم. اگر نیروهای جدید بتوانند به این بخش ورود پیدا کنند، با یک تعامل خیلی خوب می‌توانیم یک مجموعه گوینده‌های خوب و حرفه‌ای برای رادیو و دوبلاژ داشته‌باشیم.
وی در خصوص تنوع دوبله ژانرهای مختلف و ملاحظاتش در این کار هم این‌طور می‌افزاید: تمام تلاش یک گوینده یا کسی که گویندگی را سرپرستی می‌کند این است که کار را به شکلی انجام دهد تا چشمگیر باشد و مخاطب خاص خود را داشته‌باشد. در واقع باید با ذات و مزاج مخاطب همگون باشد. اگر غیر از این اتفاق بیفتد یک کار تکراری و بدون ثمر خواهدبود. من هم سعی می‌کنم حتی از ذائقه بچه‌های کوچک و خردسال در زمینه کار دوبله استفاده کنم، نظرشان را می‌پرسم و تلاش می‌کنم نوع گفتار و چیزهایی را که برای جنس، طبقه و نسل جدید لازم است، پیاده کنم تا بتوانم این مخاطب را ارتقا دهم. موفقیت در هنر به زمان خاصی محدود نمی‌شود؛ معتقدم تا زمانی که فرد می‌تواند به عنوان یک پشتوانه حرفه‌ای کار را ادامه دهد و آن را حس کند، بایستی نسل خود و ذائقه‌ها و سلیقه‌ها را ببیند و همگام با آنها جلو برود. اگر این اتفاق بیفتد، مطمئنا نتیجه خوبی خواهدداشت. یک دوبله خوب هم مستلزم فیلم خوب است و هم گوینده و ترجمه خوب.
این دوبلور با اشاره به مدیریت دوبلاژی که برای مستندهای شبکه سلامت انجام می‌دهد، در خصوص تفاوت‌های دوبله و مدیریت دوبلاژ می‌گوید: یک گوینده یا مدیر دوبلاژ باید بتواند همه سبک‌های دوبله را بشناسد و انجام دهد و اجرا کند. دوبلور خوب یعنی همین او کسی است که بتواند انیمیشن، مستند، نمایش، رادیو و دوبله موزیکال را بشناسد و بتواند همه این کارها را انجام دهد. در مورد کارهای مستند یک شاخص ساده وجود دارد. گوینده باید احساس کند هم تصویربردار است و هم کارگردان، نویسنده و گوینده. یعنی اگر تصور کند متنی که اجرا می‌کند تمام اینها را در وجود خودش دارد، کار قشنگی از کار درمی‌آید. امیدوارم اتفاقات خوبی بیفتد و همچنان دوبله تلویزیون جزو بهترین‌ها باشد.
دوبله کار ساده‌ای نیست
بهمن هاشمی، دوبلوری است که سابقه اجرای تلویزیونی را هم دارد و به خوبی این رسانه را می‌شناسد. او در گفتوگو با «جام‌جم» در خصوص کارهای تازه‌ای که انجام می‌دهد، بیان می‌کند: الان مشغول دوبله دو فیلم هستم که یکی فیلم هیولا و دیگری فیلم جنایت هوایی است و در هر دو، مدیریت دوبلاژ می‌کنم.
وی در خصوص دوران تحولی صداوسیما و توجه به گونه‌های مختلف، عنوان می‌کند: به نظرم باید جلوی دوبله زیرزمینی گرفته‌شود چون جوانانی که پول ناهار و کرایه تاکسی‌شان بیش از درآمدشان است، باید سختی بکشند. باید این مسأله حل شود تا جوانان علاقه‌مند گویندگی به داخل بیایند.
هاشمی درخصوص ضرورت ورود جوان‌ها به این حوزه هم می‌گوید: مدیران با سابقه باید صداهای خوب را وارد این حوزه کنند. وی در خصوص انتقال تجربه خود به جوانان علاقه‌مند به این حوزه هم یادآور می‌شود: من برای انتقال تجربه به این گروه، جانم را در اختیارشان می‌گذارم و گذاشته‌ام. به همه‌شان فرصت و نقش می‌دهم و کمک‌شان می‌کنم. این رشته کاری ما در دنیا معروف و مشخص است. دوبله کار ساده‌ای نیست و این کار به زیبایی در تلویزیون انجام می‌شود و اصلا کار بیرون را قبول ندارم.
وی با اشاره به سرعت گرفتن کارها در حوزه دوبله عنوان می‌کند: بعد از کرونا کارها سرعت گرفته اما در عین حال، مشکلاتی وجود دارد که باید حل شود و موضوع قطعا مادی و امرار معاش بچه‌هاست و بایستی جدی کمک کنیم. من با 30 سال سابقه درآمد کمی دارم. کسانی هستند که از جیب پول می‌گذارند و کار دوبله انجام می‌دهند. کار ما با عشق است. هاشمی در خصوص نحوه انتخاب گویندگان از سوی مدیر دوبلاژ می‌گوید: ابتدا که فیلم را می‌بینیم، اگر مترجم خوبی کار را انجام داده باشد، نیاز به دستکاری ما نیست. البته قبل از این که فیلم به دست ما برسد ویراستار می‌بیند و مشکلات ویرایشی و برخی جملات را اصلاح می‌کند. بعد فیلم به دست ما می‌رسد. فیلم را نگاه می‌کنیم و اگر ترجمه خوب باشد به اندازه جمله، سینک می‌شود. اگر نباشد یا کم و زیاد می‌کنیم تا به اندازه باز و بسته شدن دهان‌ها، جملاتی انتخاب می‌کنیم. از روی چهره و بازیگر و نوع بازی، گوینده را انتخاب می‌کنیم و اگر نقش اول باشد، همفکری می‌کنیم تا نقش اصلی انتخاب شود و صدایی آن را بگوید که هم قابل قبول باشد و هم بتواند حسش را خوب انتقال دهد.نقش اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم را طبق سلیقه خودمان انتخاب می‌کنیم و مابقی نقش‌های کوتاه از جوان‌های تازه وارد استفاده می‌کنیم تا کم‌کم فک‌شان باز شود و کار را خوب یاد بگیرند و دیالوگ‌های بزرگ‌تر را پشت میکروفن بگویند. نکته مهم امرار معاش بچه‌هاست. البته راه برای بچه‌ها باز است و می‌توانند انتخاب کنند و بیایند. هرچند پول این کار کم است.
ورود جوانان مستعد به دنیای دوبله
وقتی به اتاق‌ها سرک می‌کشم، متوجه حضور ابراهیم شفیعی می‌شوم. او علاوه بر سال‌ها حضور در دنیای دوبله در بازیگری و اجرا هم حضور فعالی دارد. او خودش را محدود به دنیای بزرگسالان نکرده و در دنیای کودکان هم حضور دارد و در برنامه‌هایی که برای این گروه ساخته می‌شود، همکاری می‌کند. وی این روزها مشغول گویندگی در دو سریال با نام‌های نماینده و چراغ گاز است که یکی کره‌ای است و دیگری آمریکایی. او در پاسخ به این سؤال که چرا در سال‌های اخیر کمتر در دوبله فعالیت داشته، به جام‌جم می‌گوید: گرفتار فیلمبرداری کارهای مختلف هستم، به همین دلیل خیلی کمتر می‌توانستم برای دوبله به تلویزیون بیایم؛ البته این طور نبود که قطع شود، ولی کمتر می‌آمدم اما از زمانی که مدیریت عوض شده و آقای فرشید شکیبا به مدیریت واحد دوبلاژ آمدند، با این که باز هم آن مشغله را دارم، ولی برای کارهای بیشتری دعوت به کار می‌شوم. این موضوع نشان می‌دهد تعداد کارها زیاد شده و بالا بودن کار هم به نفع بچه‌های دوبله است. بسیاری از گوینده‌هایی که در اینجا هستند مشکل کم‌کاری داشتند که با این روند می‌تواند اصلاح شود و از نظر کاری خیلی بهتر کار کنند.
این هنرمند درباره این‌که قشر جوان تا چه میزان توانسته به این عرصه ورود پیدا کند و واحد دوبلاژ برای شناسایی این افراد چه کارهایی انجام می‌دهد؟ توضیح می‌دهد: نسبت به گذشته ورود گوینده خیلی بیشتر شده و تعداد زیادی از گویندگان جوان وارد این کار شدند و مشغول کارند. طی دو تا سه سال اخیر بالغ بر 30، 40 نفر به واحد دوبلاژ اضافه شدند و در تلویزیون مشغول کارند.
وقتی از شفیعی گلایه می‌کنم چرا در سال‌های اخیر صداهای خاص وارد دوبله نشده‌اند، در پاسخ می‌افزاید: با این موضوع صدای خاص وارد نشده، خیلی موافق نیستم؛ چون تمام گویندگانی که از فیلتر گویندگی و دوره‌های گویندگی رد شدند، صددرصد صدای خاص داشتند که وارد این کار شدند؛ ولی طی 20 سال اخیر فیلم‌های پر طمطراق که جهانی بودند، صداها بیشتر در ذهن مردم می‌ماند اما سریال‌ها قدری افت کردند و سریال‌هایی که دوبله شدند بیننده‌های‌شان کمتر شد. به همین دلیل مردم فکر می‌کنند صداهای خاص نیست؛ در صورتی که کم‌کم در دوره جدید مدیریت واحد دوبلاژ، دوباره برمی‌گردد به حالتی که سریال‌ها بهتر می‌شود. در مجموع این موضوع بستگی به این روند دارد وگرنه همه صداها، صداهایی خاص هستند و با توانایی‌های متفاوت. حال توانایی بعضی بیشتر و بعضی کمتر است وگرنه همیشه صداهای خاص برای کار دوبلاژ برگزیده می‌شود.
این گوینده در پاسخ به این سؤال که اکنون تصمیم گرفتید حضور پررنگ‌تری در دوبلاژ داشته باشید، برای‌تان همراه با چه حس و حالی است، توضیح می‌دهد: من از سال 80 وارد کار دوبلاژ شدم و اکنون 22 سال شده. خیلی دوست دارم دوبله را ادامه دهم، به همین خاطر در سال‌هایی که در کار تصویر و فیلمبرداری بودم هیچ‌وقت دوبله را رها نکردم.
هنرمندان دوبلاژ با جان و دل کار می‌کنند
فرشید شکیبا که از سال گذشته مدیریت دوبلاژ تلویزیون را برعهده گرفته است، در ارزیابی وضعیت جدید این واحد به جام‌جم می‌گوید: هنرمندان دوبلاژ با جان و دل کار می‌کنند و خانواده دوبلاژ صمیمانه در کنار هم هستند برای این‌که بتوانند آثار جذاب و دیدنی را برای مخاطبان تلویزیون آماده کنند. وی با اشاره به این‌که فرآیند دوبله یک کار گروهی است و همه اعضا در موفقیت یک اثر دخیل هستند، می‌افزاید: فرآیند دوبله از مرحله ترجمه تا انتخاب مدیر دوبلاژ، انتخاب گوینده گفتار فیلم و سینک و دوبله همه در راستای خلق یک اثر هنری جدید است که با هنرمندی بخشی از همکاران این واحد انجام می‌گیرد.
شکیبا اظهار می‌دارد: حجم کار سنگین و بسیار سخت است. دوبله آثار نمایشی، مستند، پویانمایی و فیلم‌های سینمایی تا کارهای کوتاه خارجی تمام شبکه‌های تلویزیونی در این مجموعه انجام می‌شود و هنرمندان تلاش می‌کنند تمام وقت اینجا باشند تا کارها به‌موقع برای پخش برسد.
او در پاسخ به این پرسش که چه تمهیداتی را برای حضور جوان‌ترها در نظر گرفته است، بیان می‌کند: اول از همه بگویم من معتقدم بزرگ‌ترها، پیشکسوت‌ها چشم و چراغ مجموعه دوبلاژ هستند و حضور این عزیزان باعث می‌شود جوان‌ترها هم کسب تجربه کنند و از آنها بیاموزند. بدون شک وقتی پیشکسوتان اثری را دوبله می‌کنند و جوان‌ترها حضور دارند این یک کلاس درس است و کارگاه انتقال تجربه به‌خوبی شکل می‌گیرد و آنها می‌توانند به مرور تجربه‌های بیشتری را کسب کنند.
وی ادامه می‌دهد: از آنجا که تلویزیون بزرگ‌ترین پایگاه دوبله در کشور محسوب می‌شود بنا داریم، صداهای جدید را هم شناسایی کنیم و با حمایت از جوانان مستعد زمینه رشد و حرکت دوبله را فراهم سازیم، چرا که نیروی جوان در هر حرفه سبب پویایی و رشد آن می‌شود. شیوه‌نامه جدیدی برای جذب گویندگان و دوبلورها طراحی شده است که جذب و آموزش با برنامه‌ریزی همراه باشد. نگاه ما در فضای دوبله توسعه‌ای است الان به مرور این آزمون و تست‌ها در حال برگزاری است و تلاش می‌کنیم افراد با استعداد را در جای جای ایران عزیز شناسایی کنیم. شکیبا با اشاره به این‌که در حال حاضر ۲۵۰ نفر گوینده و دوبلور فعال و بیش از ۴۰ نفر مدیر دوبلاژ سیما داریم تصریح می‌کند آثار از ۱۲ زبان رایج دنیا ترجمه می‌شود و همه این عزیزان در تلاشند تا بهترین اثر را برای بینندگان آماده کنند. وی می‌افزاید: یکی از بخش‌هایی که در دوبلاژ بسیار اهمیت دارد حوزه فنی است که من همین جا از همه مدیران و همکاران فنی که در این حوزه زحمت می‌کشند قدردانی می‌کنم. در نوروز امسال ۱۱ فیلم به‌صورت استریو آماده شد. با توجه به این‌که شبکه فراتر هم فیلم‌ها را به صورت 4k پخش می‌کند ما هم فیلم‌ها را با این کیفیت آماده‌سازی می‌کنیم. در صورت فراهم شدن زیرساخت فنی، واحد دوبلاژ توانایی دوبله را با صدای ساراند خواهد داشت که به نظرم این اقدام نیز می‌تواند به کیفیت پخش آثار کمک بسزایی کند.
30 سال است که مدیر دوبلاژی کارتون می‌کنم
مهوش افشاری از مدیران دوبلاژ و گویندگان پیشکسوت است که همه ما خاطرات زیادی از صدای او داریم. کارتون‌های جیمبو، پسر شجاع، جک و لوبیای سحرآمیز، افسانه توشیشان و ... با صدای این دوبلور عزیز برای‌مان خاطره ساز شده است. وی به عنوان هنرمند پیشکسوت در ارزیابی وضعیت دوبله به جام‌جم توضیح می‌دهد: چند سال پیش شرایطی پیش آمده بود که ما پیشکسوت‌ها در خانه بیکار بودیم. در حالی که من از 13 یا 14سالگی در تلویزیون بودم اما خوشبختانه شرایط الان بهتر شده و من و دوستانم مرتب مشغول کار هستیم. در حال حاضر فیلمی کار می‌کنم که 40 شخصیت دارد. همچنین مشغول مدیر دوبلاژی انیمیشن آقا معلم و بچه‌ها هستم که متعلق به مرکز پویانمایی صبا است. این انیمیشن را از چند پیش کار می‌کنیم، چون فصل‌های این مجموعه ساخته می‌شود. مدیر دوبلاژ سریال گروه اسرارآمیز بندیکت هم هستم.
وی در پاسخ به این سؤال که تاکنون انیمیشن‌های متفاوتی کار کردیم. در این باره توضیح دهید که دوبله انیمیشن چه سختی‌هایی دارد؟ چون نسبت به آدم‌های واقعی لب زدنش کار سختی است و به خاطر این‌که شخصیت‌های کارتون نامتعارف است. مخصوصا انیمیشن‌های جدید که انتخاب گوینده‌اش سخت است.
وی بیان می‌کند: معتقدم یک گوینده باید خیلی خوب باشد تا بتواند روی فیلم انیمیشن حرف بزند؛ یعنی باورش کند. به نظرم انیمیشن بسیار سخت‌تر است و جوان‌هایی که آمدند خیلی خوب و با استعدادند و کار می‌کنند. وقتی بچه‌ها این قدر خوبند آدم به ذوق می‌آید. من خیلی کار کودک را دوست دارم و 30سال است که مدیر دوبلاژی می‌کنم و کودک درونم خیلی زنده است.
وی می‌افزاید: وضعیت انیمیشن‌های داخلی روز به روز بهتر می‌شود و من که مشغول مدیر دوبلاژی انیمیشن‌های داخلی هستم، به نظرم این روند رو به رشد است، حتی انیمیشن‌های داخلی که در شهرستان‌ها تولید می‌شود، واقعا خیلی خوب است و تماشای این وضعیت بسیار خوشایند است. من هم به سهم خودم می‌کوشم تجربیاتم را در اختیار جوان‌ترها بگذارم و با آنها کار کنم. افشاری در پاسخ به این سؤال که غیر از کار دوبله، آیا کلاس‌های فن بیان برای گویندگان دارید، بیان می‌کند: نه اما هر سال به من پیشنهاد می‌شود. به‌نظرم گویندگان جوان در کنار گویندگان قدیمی می‌توانند پیشرفت خوبی داشته باشند اما پس از کرونا همه گوینده‌ها را تک‌تک می‌گیریم و به همین علت در کلاس فقط می‌توان تئوری به بچه‌ها یاد دهند و عملی نیست.
فاطمه عودباشی - دبیرگروه رسانه
به گزارش جام‌جم، دوبلاژ تلویزیون در جام‌جم هشت استودیو دارد که پنج استودیو برای دوبله فیلم، سریال، مستند و پویانمایی در‌نظر گرفته شده و در سه استودیوی دیگر که مختص میکس است، آثار پس از دوبله، صداگذاری، باندسازی و میکس می‌شود. هر‌کدام از این استودیو‌ها حال و هوای خاصی دارد، یعنی در استودیویی هنرمندان در حال دوبله فیلم سینمایی هستند و در استودیوی دیگر دوبله مستند.
از دوره آپارات تا دستگاه‌های دیجیتالی
به استودیو 104 می‌رسم. مهدی پاینده، صدابردار را می‌بینم که پشت دستگاه صدا نشسته. دو صفحه نمایشگر مقابل او قرار دارد که با یکی صدا را تنظیم می‌کند و با دیگری تصویر را می‌بیند. بعد از سلام و احوالپرسی، کنارش می‌نشینم تا از نزدیک شاهد کارشان باشم. در مقابل دستگاه‌های صدا دو باند صدا همچون نگهبانانی در دو طرف اتاق شیشه‌ای قرار گرفته‌اند که حائل اتاق رژی با استودیو پخش است. با صدابردار از دوره‌ای که آپارات وجود داشته تا به امروز که همه دستگاه‌ها دیجیتالی و کامپیوتری شده، شروع به صحبت می‌کنم و او در ادامه می‌گوید که باید صدابردار کار دوبلاژ خودش را با دستگاه‌های روز منطبق کند، چرا که این حرفه بسیار تخصصی است.
او در ادامه بیان می‌کند که صدابرداری سر صحنه با صدابرداری دوبله کاملا فرق دارد. برای صدابردار نباید فرق داشته باشد که گوینده فقط یک جمله می‌گوید یا یک صفحه دیالوگ دارد. باید همه صداها درست ضبط شود و نوسان نداشته باشد. چون بخشی از کار به صدای خوب بستگی دارد و این هنر صدابردار را نشان می‌دهد که کارش را درست انجام بدهد. وقتی یک کار دوبله می‌شود عوامل زیادی در آن موثر است. فضای غمگین یا شاد یک فیلم یا سریال باید به بیننده درست منتقل شود. در واقع ریزه‌کاری‌های فنی صدابردار در طول کار نقش مهمی دارد.
بعد از صحبت با صدابردار نگاهی به استودیو می‌اندازم که یک میز قهوه‌ای‌رنگ قرار دارد و گوینده روبه‌روی یکی از میکروفن‌ها نشسته. افشین زینوری، مدیر دوبلاژ هم در گوشه‌ای دیگر از استودیو نشسته و کاغذهایی که احتمالا باید دیالوگ‌های این مجموعه باشد، مقابلش قرار دارد. بعد از چند دقیقه چراغ بالای شیشه حائل رژی و اتاق دوبله قرمز و ضبط آغاز می‌شود. گوینده شروع به دیالوگ گفتن می‌کند. زینوری نکات لازم را به او می‌گوید. بعد از ضبط این صحنه به سراغ زینوری می‌روم و گفتوگو را شروع می‌کنم.
روح تازه در دوبله سیما
یکی از ویژگی‌های زینوری در کار، داشتن جدیت و اقتدار در کنار روحیه آرام در زمان کار است. او در کمال آرامش موارد لازم را به گویندگان می‌گوید. افشین زینوری دوبلور و مدیر دوبلاژی است که کارهای بسیاری را در پرونده خود دارد. از جمله کارهای شاخص او می‌توان به سریال پرستاران، هشدار برای کبرا 11، متشکرم و رودخانه ماه اشاره کرد که در برخی از آنها کار دوبله انجام داده و در برخی هم مدیریت دوبلاژ را در دست داشت. زینوری در گفتوگو با جام‌جم به کارهای تازه‌ای اشاره می‌کند که در دست دوبله دارد و می‌گوید: الان یک سریال به نام دور دنیا در 80 روز را برای شبکه چهار تمام کردم و اخیرا در حال دوبله یک سریال به نام چراغ گاز هستم که این هم برای شبکه چهار است. این سریال در میان سریال‌های پرمخاطب در سطح جهانی است و از امتیاز خیلی خوبی برخوردار است که نیاز به دوبله خوب هم داشت. من در هر دوی این کارها مدیر دوبلاژ هستم. غالبا سعی می‌کنم در فیلم‌هایی که خودم دوبله می‌کنم حرف نزنم، مگر این که استثنا باشد؛ مثلا نقشی باشد که حتما خودم گفته باشم و مجبور باشم حرف بزنم یا گوینده‌ای پیدا نکنم و ناچار شوم خودم حرف بزنم. امیدوارم مخاطبان دوبله همچنان عاشقانه این حرفه و شغل را دنبال کنند. ما صفر تا صد خودمان را می‌گذاریم. به‌خصوص برای مخاطبان تلویزیون که تلاش‌مان این است بهترین کیفیت را برای‌شان انجام دهیم.
زینوری درخصوص بیشتر شدن دوبله سریال‌هایی در ژانرهای مختلف و ارزیابی خود از این مسأله تصریح می‌کند: این روال همیشه بوده اما با مدیریت جدید فرشید شکیبا، انگار روح تازه‌ای در کار دوبله دمیده شده است. او مدیری است که بسیار پیگیر این قضایاست. خودم درگیر یک سری کارها هستم که غالبا شبکه چهار سیما این کارها را می‌فرستد و پخش می‌کند. به نظرم قدری کارهای‌شان با کیفیت‌تر است و شاید نشان‌دهنده توانایی و هوش مدیر شبکه یا مدیر تامین هر شبکه‌ای باشد که به دنبال افراد باانگیزه بگردد تا فیلم و سریال‌های پرمخاطب روز را برای دوبله آماده کند. خودم هم درگیر کار گویندگی و مدیریت دوبلاژ هستم و بیشتر در کارهایی که شبکه چهار فرستاده، این اتفاق افتاده؛ یعنی فیلم‌ها و سریال‌ها به‌روزتر است و مشخص است که پشت این قصه، فکر و نگاه درست بوده است. هر قدر کارهای بهتر و به‌روزتر و کارهایی که زمینه‌های هنری در آن باشد، بیشتر شود؛ گوینده‌هایی که جوان‌تر هستند و تازه به این حرفه وارد شده‌اند هم می‌توانند بیایند و خودی نشان دهند که البته منوط به این است که حتما دارای استعداد ذاتی و عاشق کارشان باشند. باید حتما علاقه‌مند و پیگیر باشند تا در راهی که در آن وارد شده‌اند، درست قدم بردارند.
وی درخصوص فرصت دادن به جوانان و انتقال تجربه به آنها، ادامه می‌دهد: شاید من جزو تعداد انگشت‌شمار مدیران دوبلاژ باشم که هرگز در فیلم‌ها یا سریال‌هایی که کار می‌کنم، گویندگی نمی‌کنم و ترجیح می‌دهم در کاری که به عنوان مدیر دوبلاژ هستم، تمام حواسم را بگذارم تا آن کار را با کیفیت عالی و درجه یک انجام دهم، برای همین هم همیشه به جوان‌ترها میدان می‌دهم.
ما هم که آمدیم و استعدادی که در ابتدا داشتیم را نشان دادیم، پیشینیان‌مان به ما اعتماد کردند و از گویندگی یک خطی شروع کردیم و به پنج خط و بعد دو صفحه رسیدیم تا در نهایت یک نقش را دوبله کنیم. من جزو آن دسته از مدیران دوبلاژ هستم که ازجوان‌ترها حمایت می‌کنم. به نظرم اگر قطره‌ای از دریای بیکران هنر در ذات‌شان بوده و استعداد داشته باشند، شک نکنید که حتما دیده می‌شوند و می‌توانند به صورت کاملا حرفه‌ای کارشان را ادامه دهند و من هم همیشه آنها را پشتیبانی کرده‌ام.
این دوبلور در خصوص انجام هر دو کار واقعی و انیمیشن در حوزه دوبله و تنوع ژانر در کارنامه خود عنوان می‌کند: من از ابتدا که کارم را در رشته گویندگی شروع کردم، هم در سینما بازیگری کردم، هم کار تولید، دستیاری کارگردان و هم فیلمبرداری کردم و ضمن این که آواز خواندم. به نظرم یک هنرمند باید بتواند از توانایی‌های خود در بخش‌های مختلف بهره ببرد. تلاش کردم اگر در هر کدام از زمینه‌ها ذره‌ای استعداد داشتم آن را نشان دهم و به خودم کمک کنم و به مخاطبانم نشان دهم؛ چه مخاطبان تماشاچی و چه مخاطبانی که حرفه‌ای و هنری هستند. کار دوبله هم از این قاعده مستثنی نیست. اعتقادم بر این است که یک گوینده خوب باید آچار فرانسه باشد. برای مثال آقای منوچهر اسماعیلی فقط یک دوبلور نبود بلکه دوبلور مولف بود. او طی سال‌های گذشته شخصیت‌های زیادی خلق کرد؛ چه در زمینه انیمیشن، چه در زمینه فیلم‌های کمدی و چه در زمینه فیلم‌های درام. لذا وقتی به پیش‌نیاز این حرفه نگاه می‌کنم آقای اسماعیلی را به عنوان مثال می‌آورم و به کارنامه هنریش نگاه می‌کنم که یک فرد واقعا هنرمند درجه یک بوده و همیشه سعی کرده کارش را به نحو احسن انجام دهد. من هم طی این سال‌ها در دوبله تلاش کردم در ژانرهای مختلف کارم را انجام دهم و برایم مهم نبوده که امروز جای یک شخصیت اصلی یک فیلم جهانی در یک فیلم رئال حرف بزنم یا جای یک حشره در یک انیمیشن صحبت کنم. همیشه به این فکر کردم که باید صفر تا صد کارم را درست انجام دهم؛ چون معتقد بودم امکان دارد این کار 30،20 سال دیگر از من پخش شود و خانواده و نوه‌ام این داستان‌ها را ببینند و بگویند تو این را حرف زدی. باید این قدر کارمان را درست انجام داده باشیم که با افتخار بگوییم بله، من این را 30، 40 سال پیش گفتم و واقعا هم کیف می‌کنم. برایم در گویندگی فرقی نمی‌کند که چه نقشی را بگویم. چه زمانی که در یک فیلم سینمایی آمریکایی به جای هنرپیشه سوپر استار جهانی باشم و چه یک انیمیشن که در آن به جای یک حشره حرف بزنم و تلاش کردم کارم را درست و با شرافت انجام دهم.
شاخص‌ترین دوبله‌ها در تلویزیون
اردشیر منظم از مدیران دوبلاژ و گویندگان باتجربه است که صدای او را در کارتون‌هایی همچون فوتبالیست‌ها، سفرهای میتی کومان، لوک خوش‌شانس، فیلشاه و... شنیده‌ایم. وی در خصوص کارهایی که به تازگی در آن مشغول شده به جام‌جم توضیح می‌دهد: الان درگیر کارهای مستند شبکه سلامت هستم و یکسری کارهای مستند تخصصی برای‌شان انجام می‌دهم که کاملا خارجی است و در کنار برخی دوستان مثل آقایان زینوری، هاشمی و شیخ‌زاده در حال فعالیت هستم. منظم در خصوص دوران تحولی صداوسیما و وجود یک نگاه توسعه‌ای برای دوبله ژانرهای مختلف به جام‌جم بیان می‌کند: از روزی که وارد دوبله شدم، از تلویزیون شروع کردم و تاکنون تمام تلاشم این بوده که دوبله تلویزیون، دوبله‌ای شاخص و فوق‌العاده باشد؛ به خاطر این که سابقه دوبله در تلویزیون خیلی خوب بوده است. یعنی دوبله خوب دوبله‌ای نیست که از بیرون آمده باشد بلکه از تلویزیون آمده و از تلویزیون به بیرون انتقال داده شده. عده‌ای تمام تلاش‌شان را کردند تا یک کار خوب اجرا کنند و به وجود بیاورند و یک حرفه خوب را در داخل محیط کار تلویزیون بسازند. در طول این مدت یکسری شبکه‌های خارج از محدوده تلویزیون سعی کردند این کار را انجام دهند؛ ولی واقعیت این است که بهترین و شاخص‌ترین دوبله‌ها هنوز در تلویزیون اتفاق افتاده و باید آن را حفظ کنیم. دوبله‌هایی مثل سریال امام علی(ع) که در کنار آقای بهرام زند بودم و تا سه ماه این کار را انجام می‌دادیم.در دوبله روزی روزگاری با آقای ژرژ بودم. تنهاترین سردار، بهشت کوچک، مردان آنجلس، مدار صفر درجه، لبه تاریکی و لینچان همگی کارهایی هستند که به عنوان امتیاز خیلی خاص و فوق‌العاده برای دوبله ایران و به ویژه برای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران کاملا تثبیت شده و هیچ‌کس نمی‌تواند این را به هیچ شکلی مخدوش کند و به همین دلیل باز هم شاهد کارهای این چنینی خواهیم‌بود. مثلا سریال‌هایی که نیاز به یک پشتوانه گفتاری بسیار قدرتمندی دارد. ما افراد با استعداد و نیروهای خیلی خوبی داریم و می‌توانیم داشته‌باشیم. شدیدا موافق ورود نیروهای فوق‌العاده به واحد دوبلاژ هستم. اگر نیروهای جدید بتوانند به این بخش ورود پیدا کنند، با یک تعامل خیلی خوب می‌توانیم یک مجموعه گوینده‌های خوب و حرفه‌ای برای رادیو و دوبلاژ داشته‌باشیم.
وی در خصوص تنوع دوبله ژانرهای مختلف و ملاحظاتش در این کار هم این‌طور می‌افزاید: تمام تلاش یک گوینده یا کسی که گویندگی را سرپرستی می‌کند این است که کار را به شکلی انجام دهد تا چشمگیر باشد و مخاطب خاص خود را داشته‌باشد. در واقع باید با ذات و مزاج مخاطب همگون باشد. اگر غیر از این اتفاق بیفتد یک کار تکراری و بدون ثمر خواهدبود. من هم سعی می‌کنم حتی از ذائقه بچه‌های کوچک و خردسال در زمینه کار دوبله استفاده کنم، نظرشان را می‌پرسم و تلاش می‌کنم نوع گفتار و چیزهایی را که برای جنس، طبقه و نسل جدید لازم است، پیاده کنم تا بتوانم این مخاطب را ارتقا دهم. موفقیت در هنر به زمان خاصی محدود نمی‌شود؛ معتقدم تا زمانی که فرد می‌تواند به عنوان یک پشتوانه حرفه‌ای کار را ادامه دهد و آن را حس کند، بایستی نسل خود و ذائقه‌ها و سلیقه‌ها را ببیند و همگام با آنها جلو برود. اگر این اتفاق بیفتد، مطمئنا نتیجه خوبی خواهدداشت. یک دوبله خوب هم مستلزم فیلم خوب است و هم گوینده و ترجمه خوب.
این دوبلور با اشاره به مدیریت دوبلاژی که برای مستندهای شبکه سلامت انجام می‌دهد، در خصوص تفاوت‌های دوبله و مدیریت دوبلاژ می‌گوید: یک گوینده یا مدیر دوبلاژ باید بتواند همه سبک‌های دوبله را بشناسد و انجام دهد و اجرا کند. دوبلور خوب یعنی همین او کسی است که بتواند انیمیشن، مستند، نمایش، رادیو و دوبله موزیکال را بشناسد و بتواند همه این کارها را انجام دهد. در مورد کارهای مستند یک شاخص ساده وجود دارد. گوینده باید احساس کند هم تصویربردار است و هم کارگردان، نویسنده و گوینده. یعنی اگر تصور کند متنی که اجرا می‌کند تمام اینها را در وجود خودش دارد، کار قشنگی از کار درمی‌آید. امیدوارم اتفاقات خوبی بیفتد و همچنان دوبله تلویزیون جزو بهترین‌ها باشد.
دوبله کار ساده‌ای نیست
بهمن هاشمی، دوبلوری است که سابقه اجرای تلویزیونی را هم دارد و به خوبی این رسانه را می‌شناسد. او در گفتوگو با «جام‌جم» در خصوص کارهای تازه‌ای که انجام می‌دهد، بیان می‌کند: الان مشغول دوبله دو فیلم هستم که یکی فیلم هیولا و دیگری فیلم جنایت هوایی است و در هر دو، مدیریت دوبلاژ می‌کنم.
وی در خصوص دوران تحولی صداوسیما و توجه به گونه‌های مختلف، عنوان می‌کند: به نظرم باید جلوی دوبله زیرزمینی گرفته‌شود چون جوانانی که پول ناهار و کرایه تاکسی‌شان بیش از درآمدشان است، باید سختی بکشند. باید این مسأله حل شود تا جوانان علاقه‌مند گویندگی به داخل بیایند.
هاشمی درخصوص ضرورت ورود جوان‌ها به این حوزه هم می‌گوید: مدیران با سابقه باید صداهای خوب را وارد این حوزه کنند. وی در خصوص انتقال تجربه خود به جوانان علاقه‌مند به این حوزه هم یادآور می‌شود: من برای انتقال تجربه به این گروه، جانم را در اختیارشان می‌گذارم و گذاشته‌ام. به همه‌شان فرصت و نقش می‌دهم و کمک‌شان می‌کنم. این رشته کاری ما در دنیا معروف و مشخص است. دوبله کار ساده‌ای نیست و این کار به زیبایی در تلویزیون انجام می‌شود و اصلا کار بیرون را قبول ندارم.
وی با اشاره به سرعت گرفتن کارها در حوزه دوبله عنوان می‌کند: بعد از کرونا کارها سرعت گرفته اما در عین حال، مشکلاتی وجود دارد که باید حل شود و موضوع قطعا مادی و امرار معاش بچه‌هاست و بایستی جدی کمک کنیم. من با 30 سال سابقه درآمد کمی دارم. کسانی هستند که از جیب پول می‌گذارند و کار دوبله انجام می‌دهند. کار ما با عشق است. هاشمی در خصوص نحوه انتخاب گویندگان از سوی مدیر دوبلاژ می‌گوید: ابتدا که فیلم را می‌بینیم، اگر مترجم خوبی کار را انجام داده باشد، نیاز به دستکاری ما نیست. البته قبل از این که فیلم به دست ما برسد ویراستار می‌بیند و مشکلات ویرایشی و برخی جملات را اصلاح می‌کند. بعد فیلم به دست ما می‌رسد. فیلم را نگاه می‌کنیم و اگر ترجمه خوب باشد به اندازه جمله، سینک می‌شود. اگر نباشد یا کم و زیاد می‌کنیم تا به اندازه باز و بسته شدن دهان‌ها، جملاتی انتخاب می‌کنیم. از روی چهره و بازیگر و نوع بازی، گوینده را انتخاب می‌کنیم و اگر نقش اول باشد، همفکری می‌کنیم تا نقش اصلی انتخاب شود و صدایی آن را بگوید که هم قابل قبول باشد و هم بتواند حسش را خوب انتقال دهد.نقش اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم را طبق سلیقه خودمان انتخاب می‌کنیم و مابقی نقش‌های کوتاه از جوان‌های تازه وارد استفاده می‌کنیم تا کم‌کم فک‌شان باز شود و کار را خوب یاد بگیرند و دیالوگ‌های بزرگ‌تر را پشت میکروفن بگویند. نکته مهم امرار معاش بچه‌هاست. البته راه برای بچه‌ها باز است و می‌توانند انتخاب کنند و بیایند. هرچند پول این کار کم است.
ورود جوانان مستعد به دنیای دوبله
وقتی به اتاق‌ها سرک می‌کشم، متوجه حضور ابراهیم شفیعی می‌شوم. او علاوه بر سال‌ها حضور در دنیای دوبله در بازیگری و اجرا هم حضور فعالی دارد. او خودش را محدود به دنیای بزرگسالان نکرده و در دنیای کودکان هم حضور دارد و در برنامه‌هایی که برای این گروه ساخته می‌شود، همکاری می‌کند. وی این روزها مشغول گویندگی در دو سریال با نام‌های نماینده و چراغ گاز است که یکی کره‌ای است و دیگری آمریکایی. او در پاسخ به این سؤال که چرا در سال‌های اخیر کمتر در دوبله فعالیت داشته، به جام‌جم می‌گوید: گرفتار فیلمبرداری کارهای مختلف هستم، به همین دلیل خیلی کمتر می‌توانستم برای دوبله به تلویزیون بیایم؛ البته این طور نبود که قطع شود، ولی کمتر می‌آمدم اما از زمانی که مدیریت عوض شده و آقای فرشید شکیبا به مدیریت واحد دوبلاژ آمدند، با این که باز هم آن مشغله را دارم، ولی برای کارهای بیشتری دعوت به کار می‌شوم. این موضوع نشان می‌دهد تعداد کارها زیاد شده و بالا بودن کار هم به نفع بچه‌های دوبله است. بسیاری از گوینده‌هایی که در اینجا هستند مشکل کم‌کاری داشتند که با این روند می‌تواند اصلاح شود و از نظر کاری خیلی بهتر کار کنند.
این هنرمند درباره این‌که قشر جوان تا چه میزان توانسته به این عرصه ورود پیدا کند و واحد دوبلاژ برای شناسایی این افراد چه کارهایی انجام می‌دهد؟ توضیح می‌دهد: نسبت به گذشته ورود گوینده خیلی بیشتر شده و تعداد زیادی از گویندگان جوان وارد این کار شدند و مشغول کارند. طی دو تا سه سال اخیر بالغ بر 30، 40 نفر به واحد دوبلاژ اضافه شدند و در تلویزیون مشغول کارند.
وقتی از شفیعی گلایه می‌کنم چرا در سال‌های اخیر صداهای خاص وارد دوبله نشده‌اند، در پاسخ می‌افزاید: با این موضوع صدای خاص وارد نشده، خیلی موافق نیستم؛ چون تمام گویندگانی که از فیلتر گویندگی و دوره‌های گویندگی رد شدند، صددرصد صدای خاص داشتند که وارد این کار شدند؛ ولی طی 20 سال اخیر فیلم‌های پر طمطراق که جهانی بودند، صداها بیشتر در ذهن مردم می‌ماند اما سریال‌ها قدری افت کردند و سریال‌هایی که دوبله شدند بیننده‌های‌شان کمتر شد. به همین دلیل مردم فکر می‌کنند صداهای خاص نیست؛ در صورتی که کم‌کم در دوره جدید مدیریت واحد دوبلاژ، دوباره برمی‌گردد به حالتی که سریال‌ها بهتر می‌شود. در مجموع این موضوع بستگی به این روند دارد وگرنه همه صداها، صداهایی خاص هستند و با توانایی‌های متفاوت. حال توانایی بعضی بیشتر و بعضی کمتر است وگرنه همیشه صداهای خاص برای کار دوبلاژ برگزیده می‌شود.
این گوینده در پاسخ به این سؤال که اکنون تصمیم گرفتید حضور پررنگ‌تری در دوبلاژ داشته باشید، برای‌تان همراه با چه حس و حالی است، توضیح می‌دهد: من از سال 80 وارد کار دوبلاژ شدم و اکنون 22 سال شده. خیلی دوست دارم دوبله را ادامه دهم، به همین خاطر در سال‌هایی که در کار تصویر و فیلمبرداری بودم هیچ‌وقت دوبله را رها نکردم.
هنرمندان دوبلاژ با جان و دل کار می‌کنند
فرشید شکیبا که از سال گذشته مدیریت دوبلاژ تلویزیون را برعهده گرفته است، در ارزیابی وضعیت جدید این واحد به جام‌جم می‌گوید: هنرمندان دوبلاژ با جان و دل کار می‌کنند و خانواده دوبلاژ صمیمانه در کنار هم هستند برای این‌که بتوانند آثار جذاب و دیدنی را برای مخاطبان تلویزیون آماده کنند. وی با اشاره به این‌که فرآیند دوبله یک کار گروهی است و همه اعضا در موفقیت یک اثر دخیل هستند، می‌افزاید: فرآیند دوبله از مرحله ترجمه تا انتخاب مدیر دوبلاژ، انتخاب گوینده گفتار فیلم و سینک و دوبله همه در راستای خلق یک اثر هنری جدید است که با هنرمندی بخشی از همکاران این واحد انجام می‌گیرد.
شکیبا اظهار می‌دارد: حجم کار سنگین و بسیار سخت است. دوبله آثار نمایشی، مستند، پویانمایی و فیلم‌های سینمایی تا کارهای کوتاه خارجی تمام شبکه‌های تلویزیونی در این مجموعه انجام می‌شود و هنرمندان تلاش می‌کنند تمام وقت اینجا باشند تا کارها به‌موقع برای پخش برسد.
او در پاسخ به این پرسش که چه تمهیداتی را برای حضور جوان‌ترها در نظر گرفته است، بیان می‌کند: اول از همه بگویم من معتقدم بزرگ‌ترها، پیشکسوت‌ها چشم و چراغ مجموعه دوبلاژ هستند و حضور این عزیزان باعث می‌شود جوان‌ترها هم کسب تجربه کنند و از آنها بیاموزند. بدون شک وقتی پیشکسوتان اثری را دوبله می‌کنند و جوان‌ترها حضور دارند این یک کلاس درس است و کارگاه انتقال تجربه به‌خوبی شکل می‌گیرد و آنها می‌توانند به مرور تجربه‌های بیشتری را کسب کنند.
وی ادامه می‌دهد: از آنجا که تلویزیون بزرگ‌ترین پایگاه دوبله در کشور محسوب می‌شود بنا داریم، صداهای جدید را هم شناسایی کنیم و با حمایت از جوانان مستعد زمینه رشد و حرکت دوبله را فراهم سازیم، چرا که نیروی جوان در هر حرفه سبب پویایی و رشد آن می‌شود. شیوه‌نامه جدیدی برای جذب گویندگان و دوبلورها طراحی شده است که جذب و آموزش با برنامه‌ریزی همراه باشد. نگاه ما در فضای دوبله توسعه‌ای است الان به مرور این آزمون و تست‌ها در حال برگزاری است و تلاش می‌کنیم افراد با استعداد را در جای جای ایران عزیز شناسایی کنیم. شکیبا با اشاره به این‌که در حال حاضر ۲۵۰ نفر گوینده و دوبلور فعال و بیش از ۴۰ نفر مدیر دوبلاژ سیما داریم تصریح می‌کند آثار از ۱۲ زبان رایج دنیا ترجمه می‌شود و همه این عزیزان در تلاشند تا بهترین اثر را برای بینندگان آماده کنند. وی می‌افزاید: یکی از بخش‌هایی که در دوبلاژ بسیار اهمیت دارد حوزه فنی است که من همین جا از همه مدیران و همکاران فنی که در این حوزه زحمت می‌کشند قدردانی می‌کنم. در نوروز امسال ۱۱ فیلم به‌صورت استریو آماده شد. با توجه به این‌که شبکه فراتر هم فیلم‌ها را به صورت 4k پخش می‌کند ما هم فیلم‌ها را با این کیفیت آماده‌سازی می‌کنیم. در صورت فراهم شدن زیرساخت فنی، واحد دوبلاژ توانایی دوبله را با صدای ساراند خواهد داشت که به نظرم این اقدام نیز می‌تواند به کیفیت پخش آثار کمک بسزایی کند.
30 سال است که مدیر دوبلاژی کارتون می‌کنم
مهوش افشاری از مدیران دوبلاژ و گویندگان پیشکسوت است که همه ما خاطرات زیادی از صدای او داریم. کارتون‌های جیمبو، پسر شجاع، جک و لوبیای سحرآمیز، افسانه توشیشان و ... با صدای این دوبلور عزیز برای‌مان خاطره ساز شده است. وی به عنوان هنرمند پیشکسوت در ارزیابی وضعیت دوبله به جام‌جم توضیح می‌دهد: چند سال پیش شرایطی پیش آمده بود که ما پیشکسوت‌ها در خانه بیکار بودیم. در حالی که من از 13 یا 14سالگی در تلویزیون بودم اما خوشبختانه شرایط الان بهتر شده و من و دوستانم مرتب مشغول کار هستیم. در حال حاضر فیلمی کار می‌کنم که 40 شخصیت دارد. همچنین مشغول مدیر دوبلاژی انیمیشن آقا معلم و بچه‌ها هستم که متعلق به مرکز پویانمایی صبا است. این انیمیشن را از چند پیش کار می‌کنیم، چون فصل‌های این مجموعه ساخته می‌شود. مدیر دوبلاژ سریال گروه اسرارآمیز بندیکت هم هستم.
وی در پاسخ به این سؤال که تاکنون انیمیشن‌های متفاوتی کار کردیم. در این باره توضیح دهید که دوبله انیمیشن چه سختی‌هایی دارد؟ چون نسبت به آدم‌های واقعی لب زدنش کار سختی است و به خاطر این‌که شخصیت‌های کارتون نامتعارف است. مخصوصا انیمیشن‌های جدید که انتخاب گوینده‌اش سخت است.
وی بیان می‌کند: معتقدم یک گوینده باید خیلی خوب باشد تا بتواند روی فیلم انیمیشن حرف بزند؛ یعنی باورش کند. به نظرم انیمیشن بسیار سخت‌تر است و جوان‌هایی که آمدند خیلی خوب و با استعدادند و کار می‌کنند. وقتی بچه‌ها این قدر خوبند آدم به ذوق می‌آید. من خیلی کار کودک را دوست دارم و 30سال است که مدیر دوبلاژی می‌کنم و کودک درونم خیلی زنده است.
وی می‌افزاید: وضعیت انیمیشن‌های داخلی روز به روز بهتر می‌شود و من که مشغول مدیر دوبلاژی انیمیشن‌های داخلی هستم، به نظرم این روند رو به رشد است، حتی انیمیشن‌های داخلی که در شهرستان‌ها تولید می‌شود، واقعا خیلی خوب است و تماشای این وضعیت بسیار خوشایند است. من هم به سهم خودم می‌کوشم تجربیاتم را در اختیار جوان‌ترها بگذارم و با آنها کار کنم. افشاری در پاسخ به این سؤال که غیر از کار دوبله، آیا کلاس‌های فن بیان برای گویندگان دارید، بیان می‌کند: نه اما هر سال به من پیشنهاد می‌شود. به‌نظرم گویندگان جوان در کنار گویندگان قدیمی می‌توانند پیشرفت خوبی داشته باشند اما پس از کرونا همه گوینده‌ها را تک‌تک می‌گیریم و به همین علت در کلاس فقط می‌توان تئوری به بچه‌ها یاد دهند و عملی نیست.
فاطمه عودباشی - دبیرگروه رسانه
