یکی از مضامینی که با افت‌وخیزهای فراوان در دوره‎‌های تاریخی مورد‌توجه شاعران بوده‌است، عاشورا و بزرگی‎‌های آن است. شاعران با گرایش‌های مختلف و نگاه‌های گوناگون مذهبی در فرقه‏‌ها و نحله‏‌های اهل‌سنت و شیعه، از دیرباز تاکنون شخصیت‌‎های عاشورایی را ستوده‎ و دشمنان امام‌حسین(ع) را نکوهیده‌‌اند. پیشینه این نوع شعر در زبان عربی به قبل از واقعه عاشورا و به لالایی‌‎های حضرت‌زهرا(س) و واگویه‌های حضرت رسول و امیرالمومنین می‌رسد. در زبان فارسی نیز این مفهوم به‌طور ویژه از قرن چهارم هجری و در اشعار کسایی به ویژه در مقتل منظومش به چشم می‌‎خورد و از دوره صفویه به موضوعی اصلی در شعر فارسی تبدیل شده‌ است. ‌حضور قشرهای گوناگون کودک، نوجوان، جوان، پیر، زن و مرد و نقش‌‎های مختلفی که شخصیت‎‌‌های متفاوت در آن پذیرفته‌‎اند و نیز فضای عاطفی و کمال‎‌گرایانه‎ آن در لشکر و کاروان اباعبدا... این رویداد تاریخی ـ تربیتی را به موضوعی مناسب برای شعر تبدیل کرده‌ است. شاعران با پرداختن به این موضوع، علاوه بر ادای دین به ساحت امام‌حسین(ع)، تلاش کرده‌اند این واقعه را زنده نگه‌دارند و در حفظ آن بکوشند و از گرده‎ کلمات برای اثرگذاری عاطفی و تربیتی بر مخاطب بار بکشند. ‌شاعران کودک و نوجوان نیز در کنار دیگر گونه‌‎های شعر فارسی در دوره‌‎های مختلف حیات کوتاه خود، به‌ویژه پس از انقلاب و در دهه‌های نخستین، متاثر از ادبیات بزرگسالانه به این مضمون توجه داشته‌‏اند؛ اما شیوه‌های پرداختن به این موضوع در این نوع ادبی بیشتر عاطفه‎‌مند بوده و به دنیای کودکی شاعر برمی‌گردد. شاعران جوان‎تر در سال‎‌های اخیر در شعرهای کودک و نوجوان‌شان در کنار بیان عشق و محبت بچه‌‏ها و خانواده‌‎های آنان به امام‌حسین(ع) و فرزندانش کوشیده‌‎اند در کنار روایت داستانی عاشورا در شعر، به مراسم و آیین‎‌های عزاداری و نقش کودکان در آنها به طور ویژه توجه کنند تا جایی که حضور در هیأت، شستن ظرف‎‌ها، پخش‌کردن چای و آب و کمک به بزرگ‌ترها، زنجیرزنی و سینه‌زنی تبدیل به موضوعی پرتکرار در این دوره شده‌ است. ‌با این حال عاشورا رویدادی جریان‌‎ساز و تربیتی است و از این ظرفیت عظیم در شعر کودک و نوجوان، آن چنان که شایسته است و متناسب با دوره کودکی که دوره تقلید و الگوپذیری است و دوره نوجوانی که دوره قهرمان‎‌پروری است، استفاده نشده‌ است. غفلت از پرداختن به قهرمان‏‌ها و الگوهایی چون قاسم، عون، جعفر و عبدا... که در شش حوزه‎ مختلف فرمان‌برداری، ادب، شجاعت و رادمردی، مهر و عطوفت و مسئولیت‌‎پذیری با توجه به همسالی‌شان با مخاطبان کودک و نوجوان می‌توانند الگویی رفتاری و مناسب باشند باعث می‌شود کودک و نوجوان برای ارضای نیازهای قهرمانی خود به الگوهای نوظهور بیگانه چون قهرمانان بسیاری از انیمیشن‌‎های دیزنی روی‌بیاورند و روز به روز از هویت اصیل خود دور شود. در کنار توجه به قهرمان‌های عاشورا، شاعران کودک و نوجوان می‎‌توانند با استفاده از شخصیت‌‎های محبوب این گروه سنی در شعرهایشان چون پدر، مادر و مربی که در زندگی امروزی رفتاری همسو با شخصیت‌‎های عاشورایی دارند، به صورت غیرمستقیم زمینه الگوپذیری را در این گروه سنی فراهم کنند. قناعت و شکیبایی، امید و پویایی، ایثار و مهربانی و عشق و مهرورزی از مهم‌‏ترین مسائل تربیتی است که می‌تواند در قالب شعر و با توجه به روان‌شناسی مخاطب در سنین مختلف کودکی و نوجوانی در بستر شعر عاشورایی به کودک و نوجوان ارائه شود‌. روایت سطحی عاشورا اگرچه در حفظ و نشر این رویداد اثرگذار است اما غفلت از ابعاد مختلف تربیتی در عرصه‌های فطری، شخصیتی، اجتماعی، خانوادگی و سیاسی، فرصت‌سوزی بزرگی است که این روزها در ادبیات کودک به ویژه شعر، نمود ویژه‌‏ای دارد.