«جام‌جم» اهمیت نرخ خرید تضمینی گندم را بررسی می‌کند تاخیر پرهزینه برای خرید تضمینی
تاخیر پرهزینه برای خرید تضمینی
در سال زراعی گذشته بیش از 10میلیون تن گندم توسط دولت خرید تضمینی شد. در قانون بودجه امسال حدود هشت میلیون تن درنظر گرفته‌شده بود اما به دلیل این‌که قیمت برای کشاورزان به‌صرفه بود، کشت این محصول بیش از انتظار بود و دولت هم تصمیم گرفت ذخایر استراتژیک خود را در این زمینه بالا ببرد.
همچنین اعلام‌شده ایران از نظر گندم، خودکفا شده که این موضوع فشار ارزی را کاهش می‌دهد. با شروع سال زراعی جدید، انتظار می‌رفت قیمت گندم اعلام شود اما حدود نرخ هنوز از سوی وزارت جهاد کشاورزی ابلاغ نشده است. موضوعی که در گزارش پیش رو به آن پرداخته‌ایم و دلایل آن را بررسی کرده‌ایم.
گندم به عنوان یک کالای اساسی، بیشترین سهم را در سبد مصرف مواد غذایی ایرانیان ایفا می‌کند به همین دلیل مسئولان امر همواره توجه شایانی به خودکفایی در تولید قوت غالب مردم داشته‌اند و درسال‌هایی که این امر با کمبود مواجه می‌شود، بیشترین بودجه برای واردات آن اختصاص پیدا می‌کند تا مشکلی در تامین امنیت غذایی ایجاد نشود.امسال نیز با توجه به راهبردهای تعیین‌شده ازجمله افزایش نرخ خرید تضمینی گندم، طرح جهش تولید در دیمزارها، افزایش یارانه کود و سم و همچنین کشت قراردادی گندم، شاهد متبلور شدن آهنگ خودکفایی در کشور و افزایش دو میلیون تنی گندم بوده‌ایم.خوزستان، فارس، کرمانشاه و کردستان بیشترین سطح زیرکشت این محصول اساسی کشاورزی را به خود اختصاص داده‌اند و بیشترین خرید تضمینی نیز در این استان‌ها صورت گرفته است.در وضعیت فعلی، گندم مورد نیاز کشور در شش میلیون هکتار از اراضی کشاورزی تولید می‌شود که چهار میلیون هکتار آن اراضی آبی و دو میلیون هکتار دیگر مربوط به اراضی دیم است.
جزئیات واردات گندم در نیمه نخست سال جاری
براساس آمار گمرک در نیمه نخست سال جاری، یک میلیون و 412هزار و 869تن گندم به ارزش 604 میلیون و 583 هزار دلار یا 17هزار و 230میلیارد و 627میلیون تومان از مبدأ کشورهای هنگ‌کنگ، هلند، انگلستان، سنگاپور، سوئیس، روسیه، قزاقستان و امارات به عنوان واسطه وارد کشورمان شده است. این در حالی است که در همین بازه زمانی در سال گذشته، دو میلیون و 765هزار و 872تن گندم به ارزش یک میلیارد و 190میلیون و 788هزار دلار وارد کشور شده بود.این آمار نشان‌دهنده آن است که واردات گندم نسبت به نیمه نخست سال گذشته با کاهش حدودا 50درصدی روبه‌رو بوده است، به لحاظ ارزش دلاری نیز واردات این کالای اساسی با کاهش 50درصدی روبه‌رو بوده است. نرخ منطقی خرید تضمینی گندم، دلیل این کاهش بیش از یک میلیون و 300هزار تنی این محصول در نیمه نخست سال جاری بوده است به طوری که دولت سیزدهم در سال دوم زراعی خود قیمت 15 هزار تومان را برای هر کیلوگرم گندم اعلام کرد که مورد رضایت کشاورزان بود به طوری که گزارشات حاکی از تولید بیش از 13میلیون تن گندم بوده است.همین امر سبب شد که شرکت بازرگانی دولتی در سال جاری بتواند 10میلیون و 350 هزار تن گندم از کشاورزان خریداری کند، این در حالی است که در سال گذشته حدود هفت میلیون و 500هزار تن گندم خریداری شده بود؛ بنابراین رشد سه میلیون تنی را در خرید این محصول توسط دولت شاهد بوده‌ایم.
افزایش 7 برابری بودجه گندم
دولت سیزدهم در سال ابتدایی خود حدود هفت میلیون و 500هزار تن گندم از کشاورزان با قیمت 11هزار و 500 تومان خریداری کرد که برای این امر حدود 86هزار میلیارد تومان به کشاورزان پرداخت با این حال بودجه سال جاری برای این امر چیزی حدودا دو برابر سال گذشته بود و به 155 هزار میلیارد تومان (خرید 10میلیون و 350هزار تن گندم با قیمت 15هزار تومان) رسید.همچنین دولت دوازدهم در سال آخر خود با خرید چهار میلیون و 700هزار تن گندم از کشاورزان با قیمت 5000 تومان، تنها حدود 23 میلیارد تومان به این امر اختصاص داده بود؛ بنابراین اختلاف فعلی پرداخت مطالبات گندمکاران در سال دوم دولت سیزدهم با سال آخر دولت دوازدهم چیزی حدود 132هزار میلیارد تومان است.قیمت خرید تضمینی دولت در دو سال اخیر نسبت به سال آخر دولت قبل، رشدی 200 درصدی داشته و از 5000 تومان به 15هزار تومان رسیده است، از طرف دیگر قرار است که بزودی نرخ خرید تضمینی گندم بعد از چند هفته تاخیر، توسط وزارت جهاد کشاورزی اعلام شود.در همین خصوص محمدعلی نیکبخت، وزیر جهاد کشاورزی در واکنش به عدم اعلام نرخ خرید تضمینی گندم توسط دولت گفت: نرخ این محصول حداکثر تا اوایل هفته آینده برای سال زراعی جدید اعلام می‌شود. نرخ خرید تضمینی گندم و سایر محصولات زراعی باید حداکثر تا پایان شهریور اعلام شود تا کشاورزان بتوانند برای تولید در سال جدید تصمیم بگیرند و عدم اعلام به‌موقع باعث سرگردانی آنها و حتی تاخیر در کشت و در نهایت باعث کاهش تولید می‌شود.براساس اعلام اعضای شورای قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی، نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید 19500تومان اعلام شده است اما این نرخ باید توسط وزیر جهاد کشاورزی قبل از شروع سال زراعی ابلاغ می‌شد که محقق نشد.
قیمت‌گذاری توسط شورای 6 نفره
ارسلان قاسمی، رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تعاون گفت: شورای شش نفره تعیین قیمت گندم شامل بنیاد گندمکاران، اتحادیه تعاونی‌های روستایی، اتاق اصناف کشاورزی و سه نفر خبره به انتخاب وزیر جهاد کشاورزی هستند که سه نفر اول به نحوی به دولت و سه نفر انتخابی هم کلا به دولت وابسته هستند، بنابراین رد پایی از بخش خصوصی در این شورا دیده نمی‌شود.وی در مورد نرخ تضمینی خرید گندم که با گذشت 18روز از سال زراعی جدید اعلام نشده‌است، افزود: قرار است شورای تعیین نرخ تضمینی محصولات کشاورزی تشکیل شود، ولی سازمان برنامه و بودجه که نگاه بودجه‌ای دارد، با آن مخالف است. البته وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرده‌است تا پایان هفته جاری نرخ جدید تضمینی گندم اعلام می‌شود که امیدواریم هرچه سریع‌تر اعلام شود و کشاورز تکلیف خود را بداند.
امین محمودی - گروه اقتصاد
گندم به عنوان یک کالای اساسی، بیشترین سهم را در سبد مصرف مواد غذایی ایرانیان ایفا می‌کند به همین دلیل مسئولان امر همواره توجه شایانی به خودکفایی در تولید قوت غالب مردم داشته‌اند و درسال‌هایی که این امر با کمبود مواجه می‌شود، بیشترین بودجه برای واردات آن اختصاص پیدا می‌کند تا مشکلی در تامین امنیت غذایی ایجاد نشود.امسال نیز با توجه به راهبردهای تعیین‌شده ازجمله افزایش نرخ خرید تضمینی گندم، طرح جهش تولید در دیمزارها، افزایش یارانه کود و سم و همچنین کشت قراردادی گندم، شاهد متبلور شدن آهنگ خودکفایی در کشور و افزایش دو میلیون تنی گندم بوده‌ایم.خوزستان، فارس، کرمانشاه و کردستان بیشترین سطح زیرکشت این محصول اساسی کشاورزی را به خود اختصاص داده‌اند و بیشترین خرید تضمینی نیز در این استان‌ها صورت گرفته است.در وضعیت فعلی، گندم مورد نیاز کشور در شش میلیون هکتار از اراضی کشاورزی تولید می‌شود که چهار میلیون هکتار آن اراضی آبی و دو میلیون هکتار دیگر مربوط به اراضی دیم است.
جزئیات واردات گندم در نیمه نخست سال جاری
براساس آمار گمرک در نیمه نخست سال جاری، یک میلیون و 412هزار و 869تن گندم به ارزش 604 میلیون و 583 هزار دلار یا 17هزار و 230میلیارد و 627میلیون تومان از مبدأ کشورهای هنگ‌کنگ، هلند، انگلستان، سنگاپور، سوئیس، روسیه، قزاقستان و امارات به عنوان واسطه وارد کشورمان شده است. این در حالی است که در همین بازه زمانی در سال گذشته، دو میلیون و 765هزار و 872تن گندم به ارزش یک میلیارد و 190میلیون و 788هزار دلار وارد کشور شده بود.این آمار نشان‌دهنده آن است که واردات گندم نسبت به نیمه نخست سال گذشته با کاهش حدودا 50درصدی روبه‌رو بوده است، به لحاظ ارزش دلاری نیز واردات این کالای اساسی با کاهش 50درصدی روبه‌رو بوده است. نرخ منطقی خرید تضمینی گندم، دلیل این کاهش بیش از یک میلیون و 300هزار تنی این محصول در نیمه نخست سال جاری بوده است به طوری که دولت سیزدهم در سال دوم زراعی خود قیمت 15 هزار تومان را برای هر کیلوگرم گندم اعلام کرد که مورد رضایت کشاورزان بود به طوری که گزارشات حاکی از تولید بیش از 13میلیون تن گندم بوده است.همین امر سبب شد که شرکت بازرگانی دولتی در سال جاری بتواند 10میلیون و 350 هزار تن گندم از کشاورزان خریداری کند، این در حالی است که در سال گذشته حدود هفت میلیون و 500هزار تن گندم خریداری شده بود؛ بنابراین رشد سه میلیون تنی را در خرید این محصول توسط دولت شاهد بوده‌ایم.
افزایش 7 برابری بودجه گندم
دولت سیزدهم در سال ابتدایی خود حدود هفت میلیون و 500هزار تن گندم از کشاورزان با قیمت 11هزار و 500 تومان خریداری کرد که برای این امر حدود 86هزار میلیارد تومان به کشاورزان پرداخت با این حال بودجه سال جاری برای این امر چیزی حدودا دو برابر سال گذشته بود و به 155 هزار میلیارد تومان (خرید 10میلیون و 350هزار تن گندم با قیمت 15هزار تومان) رسید.همچنین دولت دوازدهم در سال آخر خود با خرید چهار میلیون و 700هزار تن گندم از کشاورزان با قیمت 5000 تومان، تنها حدود 23 میلیارد تومان به این امر اختصاص داده بود؛ بنابراین اختلاف فعلی پرداخت مطالبات گندمکاران در سال دوم دولت سیزدهم با سال آخر دولت دوازدهم چیزی حدود 132هزار میلیارد تومان است.قیمت خرید تضمینی دولت در دو سال اخیر نسبت به سال آخر دولت قبل، رشدی 200 درصدی داشته و از 5000 تومان به 15هزار تومان رسیده است، از طرف دیگر قرار است که بزودی نرخ خرید تضمینی گندم بعد از چند هفته تاخیر، توسط وزارت جهاد کشاورزی اعلام شود.در همین خصوص محمدعلی نیکبخت، وزیر جهاد کشاورزی در واکنش به عدم اعلام نرخ خرید تضمینی گندم توسط دولت گفت: نرخ این محصول حداکثر تا اوایل هفته آینده برای سال زراعی جدید اعلام می‌شود. نرخ خرید تضمینی گندم و سایر محصولات زراعی باید حداکثر تا پایان شهریور اعلام شود تا کشاورزان بتوانند برای تولید در سال جدید تصمیم بگیرند و عدم اعلام به‌موقع باعث سرگردانی آنها و حتی تاخیر در کشت و در نهایت باعث کاهش تولید می‌شود.براساس اعلام اعضای شورای قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی، نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید 19500تومان اعلام شده است اما این نرخ باید توسط وزیر جهاد کشاورزی قبل از شروع سال زراعی ابلاغ می‌شد که محقق نشد.
قیمت‌گذاری توسط شورای 6 نفره
ارسلان قاسمی، رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تعاون گفت: شورای شش نفره تعیین قیمت گندم شامل بنیاد گندمکاران، اتحادیه تعاونی‌های روستایی، اتاق اصناف کشاورزی و سه نفر خبره به انتخاب وزیر جهاد کشاورزی هستند که سه نفر اول به نحوی به دولت و سه نفر انتخابی هم کلا به دولت وابسته هستند، بنابراین رد پایی از بخش خصوصی در این شورا دیده نمی‌شود.وی در مورد نرخ تضمینی خرید گندم که با گذشت 18روز از سال زراعی جدید اعلام نشده‌است، افزود: قرار است شورای تعیین نرخ تضمینی محصولات کشاورزی تشکیل شود، ولی سازمان برنامه و بودجه که نگاه بودجه‌ای دارد، با آن مخالف است. البته وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرده‌است تا پایان هفته جاری نرخ جدید تضمینی گندم اعلام می‌شود که امیدواریم هرچه سریع‌تر اعلام شود و کشاورز تکلیف خود را بداند.
امین محمودی - گروه اقتصاد
ضمیمه ویژه نامه
