ایران آخرین عضو رسمی این سازمان است به‌طوری که 13 تیرماه سال گذشته و با سفر رئیس‌جمهور به تاجیکستان و شرکت در بیست‌و‌سومین اجلاس سران سازمان همکاری‌ شانگهای، این سازمان با عضویت کشورمان موافقت کرد. این در‌حالی است که کشورمان در سال ۲۰۰۵ و چهار سال بعد از تشکیل رسمی این سازمان به همراه هند و پاکستان عضو ناظر سازمان همکاری شانگهای شد و یک سال بعد (‌۲۰۰۶ میلادی) درخواست عضویت دائم در این سازمان را مطرح کرد. سازمان همکاری‌ شانگهای ابتدا برپایه همکاری‌های سیاسی و امنیتی شکل گرفت و این موضوع تا قبل از تحریم روسیه و چین پررنگ‌تر بود ولی در سال‌های اخیر بیشتر کشورهای عضو این سازمان، همکاری‌های اقتصادی را در دستور کار جلسات این سازمان گذاشته‌اند. هم اکنون کشورهای عضو سازمان شانگهای 43درصد از جمعیت جهان، 20درصد از صادرات و 20درصد از واردات جهان را در اختیار دارند. همچنین این کشورها را می‌توان به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان انرژی در جهان نیز معرفی کرد.
ازطرف دیگر براساس آمارهای بانک جهانی، حجم تولید ناخالص داخلی(GDP) جهان به قیمت جاری در سال2021 به حدود 96 هزار میلیارد دلار رسیده است. همچنین حجم GDP عضو سازمان شانگهای نیز 23 هزار و 661 میلیارد دلار است که این میزان معادل 25 درصد از کل GDP جهان را شامل می‌شود.
 
60 درصد صادرات ایران به شانگهای 
مطابق اعلام گمرک کشور، در نیمه نخست سال جاری ۶۷ میلیون و ۷۳۳ هزار و ۵۵۳ تن کالا به ارزش ۲۴ میلیارد و ۱۴۳ میلیون و ۶۷۷ دلار به خارج از کشور صادر شده است که بر این اساس، چین با شش میلیارد و ۹۲۱ میلیون دلار(۲۱ میلیون و ۹۲۰ هزار و ۱۹۰ تن)، هند با یک میلیارد و ۶۶ میلیون دلار(سه ‌میلیون و  ۷۵۶ هزار و ۱۴۷ تن)، روسیه با ۴۴۰ میلیون دلار (یک میلیون و ۶۹هزار و ۲۱۴ تن)، ازبکستان با 161 میلیون دلار(239 هزار و 290 تن)، پاکستان با 993 میلیون دلار(دو میلیون و 22 هزار و 793تن)، تاجیکستان با 117 میلیون دلار(134 هزار و 967 تن)، قزاقستان با 86میلیون دلار(231 هزار و 520 تن) و قرقیزستان با 30 میلیون دلار(25 هزار و 114 تن) بیشترین واردات را از ایران بین اعضای سازمان همکاری‌های شانگهای به خود اختصاص داده‌اند. بنابراین مجموع صادرات ایران به کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای در نیمه نخست سال جاری 9 میلیارد و 814 میلیون دلار یا به عبارت دیگر 33 میلیون و 155هزار382 تن بوده است که این امر نشان‌دهنده سهم 41 درصدی به لحاظ ارزشی و سهم 50 درصدی به لحاظ وزنی کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای از واردات کلی محصولات از ایران است.
   
واردات ایران از 8 عضو رسمی سازمان شانگهای
مطابق اعلام گمرک کشور، میزان واردات کشور در نیمسال نخست سال‌جاری به ۱۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تن و به ارزش ۳۰ میلیارد و ۴۴۳میلیون دلار رسید که بر این اساس، چین با هشت میلیارد و 778 میلیون و 534هزار دلار(دو میلیون و 557 هزار و ۱52 تن)، هند با 987میلیون و 147 هزار دلار(775 هزار و 172 تن)، روسیه با 925 میلیون و 369 هزار دلار (یک میلیون و 808 ‌هزار و 870 ‌تن)، ازبکستان با 42 میلیون و 432 هزار دلار(31 هزار و 469 تن)، پاکستان با 293 میلیون و 578 دلار(238 هزار و 714 تن)، تاجیکستان با 32 میلیون دلار(12 هزار و 175 تن)، قزاقستان با 40 میلیون و 39 هزار دلار(94 هزار و 388 تن) و قرقیزستان با سه میلیون و 657 هزار دلار(یک‌هزار و 463 تن) بیشترین واردات را از ایران در بین اعضای سازمان همکاری‌های شانگهای به خود اختصاص داده‌اند. بنابراین مجموع واردات ایران به کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای در نیمه نخست سال جاری 11میلیارد و 103میلیون دلار یا به عبارت دیگر پنج میلیون و 519هزار 403تن بوده است که این امر نشان‌دهنده سهم 36.5درصدی به لحاظ ارزشی و سهم 31.3درصدی به لحاظ وزنی کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای از واردات کلی محصولات به ایران بوده است.
   
مجموع تجارت ایران با سازمان همکاری شانگهای
مجموع تجارت ایران با اعضای سازمان همکاری شانگهای در نیمه‌نخست سال جاری به 85 میلیون و 400 هزار تن انواع کالاها به ارزش حدود 55 میلیارد دلار می‌رسد. همچنین باید به این نکته نیز اشاره کرد که تراز تجاری ایران با هفت کشور چین، هند، پاکستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان مثبت بوده ولی تراز تجاری ایران با چین و روسیه منفی است به همین دلیل به‌نظر می‌رسد باید برنامه‌ریزی درستی صورت گیرد تا کالاهای ایران سهم زیادتری در بازار این کشورها داشته باشند.

امین محمودی - گروه اقتصاد