بیکاری یعنی بی‌شغلی و بی‌درآمدی، اما در اصطلاحات اقتصادی این نرخ و کلمه به هر فردی اطلاق نمی‌شود. این‌که چه کسی بیکار است، شاغل است، شغل تمام وقت دارد، اشتغال ناقص دارد، جویای کار است و… برای خودش تعریف دارد. این تعاریف، همه تعاریف بین‌المللی است که از سوی سازمان جهانی کار تعریف شده است. مثلا در این تعاریف زنان خانه‌دار، سربازان، محصلان و دانشجویان شاغل به حساب نمی‌آیند. در این تعاریف «به آن دسته از فعالیت‌های بدنی یا فکری که به منظور کسب درآمد(نقدی و غیرنقدی) انجام می‌شود که هدفش تولید کالا و خدمات است کار گفته می‌شود.» البته این تعاریف برای هر کشور و سیستم اقتصادی کمی متفاوت است، به‌خصوص درباره ساعات کار و بهره‌وری در کار. مثلا در تعاریف(ILO) کسی که بتواند با یک ساعت کار در هفته هم هزینه‌های زندگی خود را تامین کند شاغل به حساب می‌آید، در حالی که در کشور ما بسیاری از افراد با هفته‌ای هفت روز کار هم نمی توانند زندگی خود را تامین کنند، به همین دلیل در تعاریف اقتصادی کشور ما «کار شایسته» هم اضافه شده است. در نهایت این‌که نرخ بیکاری استاندارد و متوسط از تقسیم تعداد افراد بیکار یا جویای کار به جمعیت فعال کشور که در سن کار و اشتغال هستند به دست می‌آید. در شیوه‌های اقتصادی برای هر طیف و بازه سنی، هر شهر و استان نرخ بیکاری جداگانه‌ای محاسبه می‌شود. مرکز آمار ایران مرجع رسمی محاسبه و انتشار آمار نرخ بیکاری است. بر اساس تعریف این مرکز، نرخ بیکاری عبارت است از نسبت جمعیت بیکار به جمعیت فعال.