زحل؛ مقصد بعدی زندگی انسان
احتمال این‌که یکی از قمرهای زحل میزبان زندگی باشد، پس از کشف مجموعه‌ای از مواد کربنی که از قمر انسلادوس به دست آمده، افزایش یافته است.انسلادوس، ششمین قمر بزرگ زحل، به یکی از گزینه‌های اصلی جستجوی حیات فرازمینی تبدیل شده است. مأموریت کاسینی که در سال۲۰۱۷به پایان رسید، نشان داد این قمر دارای فوران‌های بخاروذرات یخ در قطب جنوب است که از زیرسطح یخی آن بیرون می‌زنند.
این پدیده اخیرا توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب نیز مشاهده شده است، به طوری که فوران به ارتفاعی نزدیک به 9هزار و 600 کیلومتر در فضا رسیده است. منبع این مواد احتمالا اقیانوس آب شور پنهان زیر پوسته یخی قمر است.اکنون پژوهشگرانی که داده‌های مأموریت کاسینی را بررسی می‌کنند، اعلام کرده‌اند که در این فوران‌ها مواد آلی شناسایی شده و برخی از این مولکول‌ها برای اولین بار در این فوران‌ها مشاهده شده‌اند.
دکتر نزار خواجه، دانشمند سیاره‌ای از دانشگاه فرایه برلین و نویسنده اصلی این پژوهش، می‌گوید این نتایج نشان‌دهنده پیچیدگی شیمیایی زیر سطح انسلادوس است. او می‌گوید: «وقتی پیچیدگی شیمیایی وجود دارد، یعنی پتانسیل قابل سکونت بودن انسلادوس همین حالا در حال افزایش است.»
پیشتر، پژوهش‌های خواجه و همکارانش نشان داده بود که مواد آلی و نمک‌ها در ذرات یخی حلقه‌ای از زحل به نام حلقه E وجود دارند که از فوران‌های انسلادوس تشکیل شده است.
با این حال، این ذرات ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها قبل از حلقه جدا شده و تحت‌تأثیر تابش‌های فضایی قرار گرفته باشند، بنابراین ترکیب شیمیایی آنها ممکن است تغییر کرده باشد. برخلاف آن، پژوهش جدید داده‌هایی را تحلیل کرده که از ذرات یخ داخل فوران‌ها جمع‌آوری شده‌اند و تنها چند دقیقه از شکل‌گیری آنها گذشته است.
خواجه توضیح می‌دهد: «این ذرات تازه هستند و بنابراین نمونه‌ای واقعی از مواد زیر سطح را در اختیار داریم.» نتایج براساس داده‌های ابزار Cosmic Dust Analyzer نه تنها حضور مواد آلی قبلی حلقه E را تأیید می‌کند بلکه انواع دیگری از مولکول‌ها را نیز آشکار می‌سازد. برخی از این مولکول‌ها پیشتر توسط ابزارهای کاسینی شناسایی شده بودند اما برخی دیگر برای اولین بار در فوران مشاهده شدند.اگرچه این یافته‌ها نشان‌دهنده زندگی در انسلادوس نیستند اما دکتر خواجه می‌گوید آنها حاکی از مسیرهای شیمیایی پیچیده‌ای هستند که می‌توانند به تشکیل مواد مرتبط با حیات منجر شوند.
او می‌افزاید: «این نتایج از برنامه‌های آژانس فضایی اروپا (ESA) برای بررسی نشانه‌های حیات در این قمر حمایت می‌کند. به نظر می‌رسد تمام چراغ‌ها برای انسلادوس سبز‌است.»
دکتر یورن هلبرت، رئیس بخش منظومه شمسی این آژانس به روزنامه گاردین گفت برنامه مأموریت جدید که انتظار می‌رود پرتاب اکتشافی آن حدود سال ۲۰۴۲ انجام شود، شامل یک مدارگرد در اطراف انسلادوس است که از فوران‌ها عبور می‌کند و همچنین یک فرودگر که در منطقه قطب جنوب قمر فرود خواهد آمد.
مطالعه جدید نشان می‌دهد مولکول‌های پیش‌زیستی پیچیده از اقیانوس زیرسطحی انسلادوس بیرون می‌آیند. هلبرت توضیح می‌دهد: «این بدان معناست که اکنون تمام عناصر لازم برای پشتیبانی از زندگی در انسلادوس وجود دارد: آب مایع، انرژی و مولکول‌های پیش‌زیستی پیچیده. این موضوع زمان‌بندی مأموریت برای جست‌وجوی حیات را بسیار مناسب می‌کند.»
وجود اقیانوس‌های زیرسطحی، انرژی و مواد آلی پیچیده در انسلادوس، آن را به یکی از جذاب‌ترین اهداف برای جست‌وجوی حیات فرازمینی تبدیل کرده است. پیش از این نیز شواهدی از فعالیت‌های هیدروترمال در کف اقیانوس زیرسطحی قمر مشاهده شده بود که می‌تواند منبع انرژی لازم برای حیات میکروبی باشد، مشابه اکوسیستم‌های اعماق دریا در زمین که در اطراف دریچه‌های هیدروترمال شکل گرفته‌اند.
با وجود هیجان‌انگیز بودن این کشفیات، پژوهشگران تأکید می‌کنندکه هنوز هیچ شواهد مستقیمی از موجودات زنده در انسلادوس یافت نشده است. انتظار می‌رود تحقیقات آینده، به ویژه مأموریت‌های ESA و دیگر فضاپیماهای آینده، بتوانند به شواهد مستقیم یا غیرمستقیم از حیات در این قمر دست یابند.
این کشف همچنین اهمیت بررسی ترکیبات آلی وشیمیایی درمحیط‌های فرازمینی رانشان می‌دهد؛ چراکه وجود مسیرهای شیمیایی پیچیده پیش‌نیاز شکل‌گیری حیات است. اگر روزی شواهد حیات در انسلادوس یافت شود، این می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای علمی در تاریخ کشف حیات فرازمینی باشد.
به طور خلاصه، یافته‌های جدید نشان می‌دهند: ذرات یخ فوران‌شده از انسلادوس تازه و دست‌نخورده‌اند و نماینده واقعی ترکیبات زیرسطحی هستند. همچنین مواد آلی پیچیده و نمک‌ها در این فوران‌ها وجود دارند که نشان‌دهنده مسیرهای شیمیایی پیچیده هستند. اقیانوس زیرسطحی انسلادوس، آب مایع، انرژی و مولکول‌های پیش‌زیستی لازم برای حیات را دارد و البته مأموریت‌های آینده ESA شامل مدارگرد و فرودگر می‌تواند شواهدی مستقیم از حیات یا شرایط مناسب برای حیات ارائه‌دهد.
این یافته‌ها انسلادوس را به یکی از مهم‌ترین مقاصد جست‌وجوی حیات فرازمینی در منظومه شمسی تبدیل کرده و پژوهش‌های آینده می‌تواند پاسخ‌های مهمی درباره احتمال وجود زندگی در دیگر قمرها و سیارات ارائه دهد.
دکتر نزار خواجه، دانشمند سیاره‌ای از دانشگاه فرایه برلین و نویسنده اصلی این پژوهش، می‌گوید این نتایج نشان‌دهنده پیچیدگی شیمیایی زیر سطح انسلادوس است. او می‌گوید: «وقتی پیچیدگی شیمیایی وجود دارد، یعنی پتانسیل قابل سکونت بودن انسلادوس همین حالا در حال افزایش است.»
پیشتر، پژوهش‌های خواجه و همکارانش نشان داده بود که مواد آلی و نمک‌ها در ذرات یخی حلقه‌ای از زحل به نام حلقه E وجود دارند که از فوران‌های انسلادوس تشکیل شده است.
با این حال، این ذرات ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها قبل از حلقه جدا شده و تحت‌تأثیر تابش‌های فضایی قرار گرفته باشند، بنابراین ترکیب شیمیایی آنها ممکن است تغییر کرده باشد. برخلاف آن، پژوهش جدید داده‌هایی را تحلیل کرده که از ذرات یخ داخل فوران‌ها جمع‌آوری شده‌اند و تنها چند دقیقه از شکل‌گیری آنها گذشته است.
خواجه توضیح می‌دهد: «این ذرات تازه هستند و بنابراین نمونه‌ای واقعی از مواد زیر سطح را در اختیار داریم.» نتایج براساس داده‌های ابزار Cosmic Dust Analyzer نه تنها حضور مواد آلی قبلی حلقه E را تأیید می‌کند بلکه انواع دیگری از مولکول‌ها را نیز آشکار می‌سازد. برخی از این مولکول‌ها پیشتر توسط ابزارهای کاسینی شناسایی شده بودند اما برخی دیگر برای اولین بار در فوران مشاهده شدند.اگرچه این یافته‌ها نشان‌دهنده زندگی در انسلادوس نیستند اما دکتر خواجه می‌گوید آنها حاکی از مسیرهای شیمیایی پیچیده‌ای هستند که می‌توانند به تشکیل مواد مرتبط با حیات منجر شوند.
او می‌افزاید: «این نتایج از برنامه‌های آژانس فضایی اروپا (ESA) برای بررسی نشانه‌های حیات در این قمر حمایت می‌کند. به نظر می‌رسد تمام چراغ‌ها برای انسلادوس سبز‌است.»
دکتر یورن هلبرت، رئیس بخش منظومه شمسی این آژانس به روزنامه گاردین گفت برنامه مأموریت جدید که انتظار می‌رود پرتاب اکتشافی آن حدود سال ۲۰۴۲ انجام شود، شامل یک مدارگرد در اطراف انسلادوس است که از فوران‌ها عبور می‌کند و همچنین یک فرودگر که در منطقه قطب جنوب قمر فرود خواهد آمد.
مطالعه جدید نشان می‌دهد مولکول‌های پیش‌زیستی پیچیده از اقیانوس زیرسطحی انسلادوس بیرون می‌آیند. هلبرت توضیح می‌دهد: «این بدان معناست که اکنون تمام عناصر لازم برای پشتیبانی از زندگی در انسلادوس وجود دارد: آب مایع، انرژی و مولکول‌های پیش‌زیستی پیچیده. این موضوع زمان‌بندی مأموریت برای جست‌وجوی حیات را بسیار مناسب می‌کند.»
وجود اقیانوس‌های زیرسطحی، انرژی و مواد آلی پیچیده در انسلادوس، آن را به یکی از جذاب‌ترین اهداف برای جست‌وجوی حیات فرازمینی تبدیل کرده است. پیش از این نیز شواهدی از فعالیت‌های هیدروترمال در کف اقیانوس زیرسطحی قمر مشاهده شده بود که می‌تواند منبع انرژی لازم برای حیات میکروبی باشد، مشابه اکوسیستم‌های اعماق دریا در زمین که در اطراف دریچه‌های هیدروترمال شکل گرفته‌اند.
با وجود هیجان‌انگیز بودن این کشفیات، پژوهشگران تأکید می‌کنندکه هنوز هیچ شواهد مستقیمی از موجودات زنده در انسلادوس یافت نشده است. انتظار می‌رود تحقیقات آینده، به ویژه مأموریت‌های ESA و دیگر فضاپیماهای آینده، بتوانند به شواهد مستقیم یا غیرمستقیم از حیات در این قمر دست یابند.
این کشف همچنین اهمیت بررسی ترکیبات آلی وشیمیایی درمحیط‌های فرازمینی رانشان می‌دهد؛ چراکه وجود مسیرهای شیمیایی پیچیده پیش‌نیاز شکل‌گیری حیات است. اگر روزی شواهد حیات در انسلادوس یافت شود، این می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای علمی در تاریخ کشف حیات فرازمینی باشد.
به طور خلاصه، یافته‌های جدید نشان می‌دهند: ذرات یخ فوران‌شده از انسلادوس تازه و دست‌نخورده‌اند و نماینده واقعی ترکیبات زیرسطحی هستند. همچنین مواد آلی پیچیده و نمک‌ها در این فوران‌ها وجود دارند که نشان‌دهنده مسیرهای شیمیایی پیچیده هستند. اقیانوس زیرسطحی انسلادوس، آب مایع، انرژی و مولکول‌های پیش‌زیستی لازم برای حیات را دارد و البته مأموریت‌های آینده ESA شامل مدارگرد و فرودگر می‌تواند شواهدی مستقیم از حیات یا شرایط مناسب برای حیات ارائه‌دهد.
این یافته‌ها انسلادوس را به یکی از مهم‌ترین مقاصد جست‌وجوی حیات فرازمینی در منظومه شمسی تبدیل کرده و پژوهش‌های آینده می‌تواند پاسخ‌های مهمی درباره احتمال وجود زندگی در دیگر قمرها و سیارات ارائه دهد.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
