گزارشی از رونمایی زندگینامه بزرگترین واقف علمی کشور، زنده‌یاد حسینعلی البرز
بلندای البرز
مراسم رونمایی از کتاب «بلندای البرز» زندگینامه مرحوم حسینعلی البرز، هم‌زمان با بیست‌وهشتمین سالگرد درگذشت این نیکوکار برجسته و بزرگترین واقف علمی کشور، با حضور حجت‌الاسلام سیدمهدی خاموشی رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، حیدر ارشدی مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز و جمعی از مسئولان، نخبگان و اهالی فرهنگ و رسانه برگزار شد. این اثر به قلم مرضیه نظرلو نگاشته شده و روایتی داستانی از زندگی و اندیشه‌های واقف بزرگ، حسینعلی البرز ارائه می‌دهد.
مریم ملاکریمی - خبرنگار
از دارایی تا دانایی
مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز، در آیین رونمایی از کتاب «بلندای البرز» با مرور زندگی و اندیشه حسینعلی البرز، واقف و بنیان‌گذار این بنیاد، تأکید کرد: آنچه او را از دیگران متمایز ساخت، نگاه متفاوتش به ثروت بود؛ نگاهی که دارایی مادی را به سرمایه‌ای برای علم، فرهنگ و آینده ایران بدل کرد.
حیدر ارشدی در این مراسم با اشاره به زندگی و منش نیکوکارانه حسینعلی البرز گفت: «او در سال ۱۳۴۲، زمانی که مفهوم نیکوکاری سازمان‌یافته در ایران هنوز شکل نگرفته بود، با نگاهی آینده‌نگر بنیاد فرهنگی البرز را بنیان گذاشت و همه دارایی خود را وقف ترویج علم و فرهنگ کرد. هدف این بنیاد از ابتدا، تجلیل از مقام علمی و تشویق دانشمندان، پژوهشگران، دانشجویان و دانش‌آموزان مستعد کشور بود.»
ارشدی ادامه داد: «زنده‌یاد البرز با تاسیس جایزه البرز، بنایی ماندگار برپا کرد؛ بنایی که نه از سنگ و سیمان بلکه از عشق به علم و انسان ساخته شد. او باور داشت که کشوری که از دانشمندانش قدردانی نکند، از آینده خود غافل است. از همین رو، جایزه البرز امروز به عنوان قدیمی‌ترین ومعتبرترین جایزه علمی کشور،به «نوبل ایرانی»شهرت یافته است.»
مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز افزود: «دربیش ازشش دهه، بیش از6000 نفر ازبرگزیدگان علمی کشور، از دانش‌آموزان و دانشجویان تا پژوهشگران و علمای حوزوی، مورد تقدیر این بنیاد قرار گرفته‌اند. هر دوره اهدای جایزه البرز، در حقیقت تجدید پیمانی است با آرمان واقف آن؛ آرمان پرورش استعداد ایرانی و پاسداشت مقام علم و انسانیت.»
وی در ادامه به بخشی از سخنان ماندگار حسینعلی البرز اشاره کرد و گفت: «او گفته بود: تصمیم گرفتم ثروتم را به جای آن‌که در اختیار بازماندگان خویش قرار دهم، تماما در اختیار فرزندان وطن بگذارم، زیرا آنان را نیز فرزندان خود می‌دانم. اکنون با تاسیس این بنیاد، صدها فرزند با استعداد دارم که چشم و چراغ آینده این کشورند.»
ارشدی در پایان با قدردانی از مهمانان و پژوهشگران حاضر در مراسم رونمایی کتاب «ماندگاری یک نام» تصریح کرد: «حسینعلی البرز نه تنها واقف دارایی‌های خویش، بلکه واقف اندیشه و امید بود. اندیشه‌ای که الهام‌بخش نسلی تازه از واقفان علمی در ایران شده است. امروز نام او تنها بر پیشانی یک جایزه علمی نیست، بلکه در دل هزاران جوانی است که با انگیزه‌ای پاک در مسیر علم و خدمت گام برمی‌دارند.»
تاریخ، بزرگترین شاهد است
در بخش دیگری از مراسم، مرضیه نظرلو، نویسنده کتاب بر بلندای البرز، با اشاره به جایگاه والای مرحوم البرز گفت: آقای البرز با سنت حسنه وقف همواره زنده می‌ماند.
وی افزود: کار من نوشتن است و در این کتاب کوشیده‌ام چهره‌ای فرهنگی، انسانی و جاودانه از مردی را روایت کنم که سرمایه مادی خود را صرف بنیان فرهنگی کرد تا نام ایران و ایرانی در جهان بدرخشد.
نظرلو سپس بخشی از مقدمه کتاب را برای حاضران قرائت کرد و گفت: زمین در چرخش مدام خود، میزبان جان‌های بسیاری است. میلیاردها نفر بر این صفحه خاکی قدم گذاشته و هر یک به فراخور حال و مقام نشانی به جا گذاشته‌اند. تاریخ، بزرگترین شاهد است که تنها نشان‌هایی ماندگار خواهند شد که پیوندی ناگسستنی با فطرت و طبیعت حقیقی بشر داشته باشد؛ نیکی، گذشت، سخاوت، مهربانی و فروتنی و انفاق تنها گوشه‌ای از این ماندنی‌های اصیل است که نام‌ها را در یادها زنده نگه می‌دارد.
نظرلو افزود: آنچه ما را به نوشتن این سطور کشاند، بلندنظری مردی است که با پیش‌بینی عمیق، ثروت خود را در رود جاری وقف نهاد تا سال‌ها پس از او نیز روشنی ببخشد و جان‌های بسیاری را زنده کند. حسینعلی البرز مردی بود که از زمانه خود پیشی گرفت و سرمایه مادی‌اش را صرف بنیادی فرهنگی کرد تا نام ایران و ایرانی در جهان بدرخشد.
مرحوم البرز اجازه نداد استعدادها از بین بروند
مدیرکل دفتر الگوسازی و تکریم نخبگان بنیاد ملی نخبگان نیز با اشاره به جایگاه علمی و نیکوکارانه این خیر نامدار، به بیان نکاتی درباره مفهوم علم و نبوغ پرداخت.
محسن شاهرضایی در بخشی از سخنان خود گفت: «دو مفهوم ریاضی بسیار ساده است؛ دو عدد، دو کمیت. اما تفاوت دانشمند در این است که یکی از این مفاهیم قابل اندازه‌گیری است و دیگری بی‌انتها. مثلا سن انسان را می‌توان شمرد اما برخی مفاهیم را نمی‌توان اندازه گرفت؛ مفاهیمی مانند بهره‌گیری از علم که گاه به مفهوم بی‌نهایت پیوند می‌خورد.»
وی افزود: «بی‌نهایت مفهومی سنگین و شگفت‌انگیز است؛ نمی‌توان فهمید اگر از بی‌نهایت، بی‌نهایت برداریم، چه می‌ماند؛ شاید صفر، شاید بی‌نهایت. این همان معنایی است که به تعبیر مرحوم آیت‌الله طالقانی در تفسیر قرآن، به پرسش خداوند از انسان درباره استعدادهای از دست‌رفته اشاره دارد. خوشا به حال مرحوم البرز که می‌تواند در پاسخ بگوید: نگذاشتم استعدادها از بین بروند.»
مدیرکل تکریم و الگوسازی نخبگان ایران در ادامه با اشاره به روند تألیف کتاب «بلندای البرز» گفت: «در بنیاد ملی نخبگان تلاش کردیم زندگی و دستاوردهای مفاخر معاصر را ثبت کنیم. پیشنهاد تألیف کتابی درباره مرحوم البرز نیز از همین دغدغه شکل گرفت. خانم نظر با هنرمندی و دقت، این کار را انجام دادند و در مواردی که نیاز به بازسازی روایی بوده، با حفظ اصالت و دقت تاریخی، از تخیل کنترل‌شده استفاده کرده‌اند.»
شاهرضایی در پایان ضمن قدردانی از نویسندگان و برگزارکنندگان این برنامه گفت: «این کتاب هدیه‌ای ارزشمند به جامعه علمی و ادبی کشور است و یاد مرحوم البرز را زنده نگه می‌دارد. با درود و صلوات، ایشان را مهمان جلسه‌ای می‌کنیم که حقیقتا متعلق به خود اوست.»
البرز؛ نماد ایستادگی و بیداری
قدمعلی سرامی، شاعر، نویسنده و پژوهشگر برجسته ادبیات فارسی، در این مراسم در سخنانی پرمغز و شاعرانه درباره ریشه‌های فرهنگی و فلسفی ایران‌زمین، از مفهوم نیکی به‌عنوان گوهر ماندگار هویت ایرانی یاد کرد و کوه البرز را نماد صعود انسان از تاریکی جهل به روشنایی خرد دانست.
سرامی سخنان خود را با تأملی فلسفی آغاز کرد و گفت: «منظور از کوری، کوری ظاهری نیست؛ ما انسان‌ها در برابر فهم عظمت کیهان نابینا هستیم.» او افزود: «اگر عصای عشق در دست داشته باشیم، از هر بینایی، بیناتر خواهیم بود.» وی با اشاره به رباعی خیام «عصاره ازل را نه تو دانی و نه من» عشق را راه عبور از پرده جهل دانست.
این پژوهشگر با نگاهی اسطوره‌ای به کوه البرز گفت: البرز از ریشه هخامنشی به معنای بلنداست؛ همان روحی که در فرهنگ ایران از رستم و برزو تا دماوند امتداد دارد.» سرامی البرز را نماد مقاومت در برابر ضحاک، نماد ستم و نادانی دانست و افزود: «کاش این کوه دوباره برخیزد تا ما را آسمانی کند؛ نه به معنای مرگ، بلکه به معنای تعالی روح.»
سرامی با نگاهی شخصی به گذشته خود اشاره کرد و گفت: سال ۱۳۴۲ برای من سالی عزیز بود؛ همان سال که نخستین کتابم، لبخند آرزو، منتشر شد و آن را به استاد حسینعلی البرز تقدیم کردم.» او از البرز به عنوان «نمادی از بلندا، روشنی و تلاش برای فهم آگاهانه» یاد کرد.
او در ادامه با اشاره به شعر ملک‌الشعرای بهار گفت: دماوند در شعر و اسطوره ایرانی نماد قیام در برابر جور است.» سرامی دماوند را کوهی دانست که باید «انسان را از زمین به معراج برساند» و افزود: «من آسمانی شدن را مرگ نمی‌دانم؛ بلکه رهایی از نفس اماره و رسیدن به نفس مطمئنه است.» سرامی با تأکید بر بنیاد نیکی در فرهنگ ایران گفت: «هیچ ویژگی‌ای برتر از نیکی در فرهنگ ایرانی نیست. تمام دیانت زرتشت در سه واژه خلاصه می‌شود: پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک.» او افزود: «در زبان لری، هنوز بازمانده‌های این اندیشه دیده می‌شود؛ چنان‌که مادر را دا می‌نامند، یعنی آفریننده.»
وی در ادامه به ریشه‌شناسی واژه‌ها پرداخت و گفت: «مردم امروز گمان می‌کنند داد یعنی عدالت، در حالی که در اصل به معنای آفرینش است.» او با استناد به کتیبه بیستون توضیح داد: «داریوش می‌گوید اهورامزدا این قوم را داد، یعنی آفرید. پس خلاقیت، والاترین صفت الهی در انسان است.»
در پایان، سرامی با اشاره به باورهای کهن ایران پیش از زرتشت گفت: «در آیین زُروانی، زمان خالق روز و شب است؛ زیرا اضداد، لازمه آفرینش‌اند.» او افزود: «فردوسی نیز می‌گوید: جهان‌بان جهان را زِ جفت آفرید. یعنی از پیوند جان و خرد، جهان معنا می‌گیرد. باشد که ما نیز چون البرز از خاک برآییم و به روشنایی نیکی برسیم.»
همچنین سیدحسین فاطمی، رئیس انجمن علمی متخصصان علوم آزمایشگاهی بالینی ایران و برگزیده سال ۱۳۴۴ جایزه البرز، با قدردانی از هیات مدیره بنیاد البرز گفت که تلاش‌های این بنیاد در حمایت از نخبگان و ترویج علم بسیار ارزشمند است. او افزود که چند سال پیش به تأسی از حرکت نیکوی مرحوم البرز، اقدام به تهیه لوازم‌التحریر برای دانش‌آموزان بی‌بضاعت و توزیع بن کفش در ایام عید برای کودکان نیازمند کرده‌اند تا یاد و راه حسینعلی البرز که برای اعتلای علم کوشید، زنده بماند.
روایت یک وقف به ارزش ده همت
حجت‌الاسلام سید مهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور در این آیین به نکاتی قرآنی در باب اشاعه علوم پرداختند. او پس از پرداختن به یکی از داستان‌های عبرت‌آمور سوره قلم اظهار کرد: اگر خداوند ارتباط وحی و انتقال علوم الهی را برقرار نمی‌کرد، بشر در تاریکی جهل می‌ماند. خدا به انسان عقل، گوش و دل داده تا بتواند بیندیشد و بفهمد؛ اما عقل تنها کافی نیست، علم نیز بی‌هدایت الهی ناقص است.خاموشی سپس به روایت ماجرایی پرداخت: آقایی به دفتر ما آمد و یک مجموعه صنعتی بزرگ را وقف کرد. فکر می‌کنم ارزش آن بالغ بر ۱۰هزار میلیارد تومان باشد. یکی از پسرانش، جوانی بسیار شاداب، باهوش، دقیق، با ذکاوت، قدبلند و رشید بود. گفتم پسرانت مشکلی ندارند؟ و جواب داد پسرانم با من همراه‌اند! تا برای تبلیغ دین، قرآن و خدمت به محرومان و برای فعالیت‌های دانش‌بنیان کارخانه‌مان را وقف کنیم. گفتم اگر پشیمان شدی بگو اما جواب داد: اتفاقا امروز راحت‌ترین روز عمر من است، خیلی راحت و روان هستم! رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور در نهایت گفت: بله، کسی که با خدا معامله می‌کند، می‌ماند؛ و آن که با خدا معامله نکند، می‌رود. البته هر کسی توان این کار را ندارد، باید خدا به او توفیق دهد.
نثر صمیمی و خلاقیت نویسنده
مدیرکل روابط عمومی صداوسیما در این مراسم، نکاتی در باب این کتاب و اولویت‌های کار مستند‌نگاری بیان کرد. حسین قرایی با اشاره به ویژگی‌های برجسته این اثر گفت: «در حوزه‌هایی چون زندگینامه‌نویسی و تاریخ شفاهی، معمولا کشش زبانی و جذابیت متنی آثار کمتر است اما در این کتاب با خلاقیت نویسنده‌ای روبه‌رو هستیم که توانسته اثری خواندنی و خوش‌ساخت خلق کند. به‌نظر من باید به نویسنده این اثر احسن و آفرین گفت.» او افزود: «توجه به مفاخر ملی در حوزه مستندسازی باید ضریب بگیرد؛ خوشبختانه در سال‌های اخیر این توجه افزایش یافته است. استاد جواد محقق همدانی عزیز نیز خود از جمله همین مفاخر هستند. ما حدود پنج سال پیش گفت‌وگویی مفصل با ایشان انجام دادیم که حاصلش کتابی ۵۰۰ صفحه‌ای شد اما ایشان هنوز اجازه انتشار نداده‌اند. امیدوارم با سفارش آقای خاموشی این اثر نیز رونمایی شود، به‌ویژه که پدر بزرگوار آقای محقق نیز از روحانیون گران‌قدر این کشور بوده‌اند.» قرایی با تأکید بر اهمیت پرداختن به تاریخ شفاهی و زندگینامه‌نویسی در سال‌های اخیر گفت: «به هر حال، مستند یعنی سخن گفتن با سند. کاش در کنار زندگینامه مکتوب و مستند، یک مستند تصویری هم از این شخصیت ساخته شود. به‌نظر من اگر در کنار این کتاب، روایت تصویری هم قرار بگیرد، کار کامل‌تر خواهد شد.»
وی در ادامه با اشاره به نثر اثر افزود: «نثر کتاب بسیار سلیس، خو‌شخوان و دربسیاری از بخش‌ها صمیمی است. هرچند نویسنده به فضای رسمی شخصیت مرحوم البرز و ویژگی‌های رفتاری او اشاره می‌کند اما لحن روایت صمیمانه و روان است. من بخش‌هایی از کتاب را علامت‌گذاری کرده‌ام البته برای جلوگیری از اطاله جلسه فقط همین را می‌گویم که نثر اثر واقعا دل‌نشین است.»
مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز، در آیین رونمایی از کتاب «بلندای البرز» با مرور زندگی و اندیشه حسینعلی البرز، واقف و بنیان‌گذار این بنیاد، تأکید کرد: آنچه او را از دیگران متمایز ساخت، نگاه متفاوتش به ثروت بود؛ نگاهی که دارایی مادی را به سرمایه‌ای برای علم، فرهنگ و آینده ایران بدل کرد.
حیدر ارشدی در این مراسم با اشاره به زندگی و منش نیکوکارانه حسینعلی البرز گفت: «او در سال ۱۳۴۲، زمانی که مفهوم نیکوکاری سازمان‌یافته در ایران هنوز شکل نگرفته بود، با نگاهی آینده‌نگر بنیاد فرهنگی البرز را بنیان گذاشت و همه دارایی خود را وقف ترویج علم و فرهنگ کرد. هدف این بنیاد از ابتدا، تجلیل از مقام علمی و تشویق دانشمندان، پژوهشگران، دانشجویان و دانش‌آموزان مستعد کشور بود.»
ارشدی ادامه داد: «زنده‌یاد البرز با تاسیس جایزه البرز، بنایی ماندگار برپا کرد؛ بنایی که نه از سنگ و سیمان بلکه از عشق به علم و انسان ساخته شد. او باور داشت که کشوری که از دانشمندانش قدردانی نکند، از آینده خود غافل است. از همین رو، جایزه البرز امروز به عنوان قدیمی‌ترین ومعتبرترین جایزه علمی کشور،به «نوبل ایرانی»شهرت یافته است.»
مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز افزود: «دربیش ازشش دهه، بیش از6000 نفر ازبرگزیدگان علمی کشور، از دانش‌آموزان و دانشجویان تا پژوهشگران و علمای حوزوی، مورد تقدیر این بنیاد قرار گرفته‌اند. هر دوره اهدای جایزه البرز، در حقیقت تجدید پیمانی است با آرمان واقف آن؛ آرمان پرورش استعداد ایرانی و پاسداشت مقام علم و انسانیت.»
وی در ادامه به بخشی از سخنان ماندگار حسینعلی البرز اشاره کرد و گفت: «او گفته بود: تصمیم گرفتم ثروتم را به جای آن‌که در اختیار بازماندگان خویش قرار دهم، تماما در اختیار فرزندان وطن بگذارم، زیرا آنان را نیز فرزندان خود می‌دانم. اکنون با تاسیس این بنیاد، صدها فرزند با استعداد دارم که چشم و چراغ آینده این کشورند.»
ارشدی در پایان با قدردانی از مهمانان و پژوهشگران حاضر در مراسم رونمایی کتاب «ماندگاری یک نام» تصریح کرد: «حسینعلی البرز نه تنها واقف دارایی‌های خویش، بلکه واقف اندیشه و امید بود. اندیشه‌ای که الهام‌بخش نسلی تازه از واقفان علمی در ایران شده است. امروز نام او تنها بر پیشانی یک جایزه علمی نیست، بلکه در دل هزاران جوانی است که با انگیزه‌ای پاک در مسیر علم و خدمت گام برمی‌دارند.»
تاریخ، بزرگترین شاهد است
در بخش دیگری از مراسم، مرضیه نظرلو، نویسنده کتاب بر بلندای البرز، با اشاره به جایگاه والای مرحوم البرز گفت: آقای البرز با سنت حسنه وقف همواره زنده می‌ماند.
وی افزود: کار من نوشتن است و در این کتاب کوشیده‌ام چهره‌ای فرهنگی، انسانی و جاودانه از مردی را روایت کنم که سرمایه مادی خود را صرف بنیان فرهنگی کرد تا نام ایران و ایرانی در جهان بدرخشد.
نظرلو سپس بخشی از مقدمه کتاب را برای حاضران قرائت کرد و گفت: زمین در چرخش مدام خود، میزبان جان‌های بسیاری است. میلیاردها نفر بر این صفحه خاکی قدم گذاشته و هر یک به فراخور حال و مقام نشانی به جا گذاشته‌اند. تاریخ، بزرگترین شاهد است که تنها نشان‌هایی ماندگار خواهند شد که پیوندی ناگسستنی با فطرت و طبیعت حقیقی بشر داشته باشد؛ نیکی، گذشت، سخاوت، مهربانی و فروتنی و انفاق تنها گوشه‌ای از این ماندنی‌های اصیل است که نام‌ها را در یادها زنده نگه می‌دارد.
نظرلو افزود: آنچه ما را به نوشتن این سطور کشاند، بلندنظری مردی است که با پیش‌بینی عمیق، ثروت خود را در رود جاری وقف نهاد تا سال‌ها پس از او نیز روشنی ببخشد و جان‌های بسیاری را زنده کند. حسینعلی البرز مردی بود که از زمانه خود پیشی گرفت و سرمایه مادی‌اش را صرف بنیادی فرهنگی کرد تا نام ایران و ایرانی در جهان بدرخشد.
مرحوم البرز اجازه نداد استعدادها از بین بروند
مدیرکل دفتر الگوسازی و تکریم نخبگان بنیاد ملی نخبگان نیز با اشاره به جایگاه علمی و نیکوکارانه این خیر نامدار، به بیان نکاتی درباره مفهوم علم و نبوغ پرداخت.
محسن شاهرضایی در بخشی از سخنان خود گفت: «دو مفهوم ریاضی بسیار ساده است؛ دو عدد، دو کمیت. اما تفاوت دانشمند در این است که یکی از این مفاهیم قابل اندازه‌گیری است و دیگری بی‌انتها. مثلا سن انسان را می‌توان شمرد اما برخی مفاهیم را نمی‌توان اندازه گرفت؛ مفاهیمی مانند بهره‌گیری از علم که گاه به مفهوم بی‌نهایت پیوند می‌خورد.»
وی افزود: «بی‌نهایت مفهومی سنگین و شگفت‌انگیز است؛ نمی‌توان فهمید اگر از بی‌نهایت، بی‌نهایت برداریم، چه می‌ماند؛ شاید صفر، شاید بی‌نهایت. این همان معنایی است که به تعبیر مرحوم آیت‌الله طالقانی در تفسیر قرآن، به پرسش خداوند از انسان درباره استعدادهای از دست‌رفته اشاره دارد. خوشا به حال مرحوم البرز که می‌تواند در پاسخ بگوید: نگذاشتم استعدادها از بین بروند.»
مدیرکل تکریم و الگوسازی نخبگان ایران در ادامه با اشاره به روند تألیف کتاب «بلندای البرز» گفت: «در بنیاد ملی نخبگان تلاش کردیم زندگی و دستاوردهای مفاخر معاصر را ثبت کنیم. پیشنهاد تألیف کتابی درباره مرحوم البرز نیز از همین دغدغه شکل گرفت. خانم نظر با هنرمندی و دقت، این کار را انجام دادند و در مواردی که نیاز به بازسازی روایی بوده، با حفظ اصالت و دقت تاریخی، از تخیل کنترل‌شده استفاده کرده‌اند.»
شاهرضایی در پایان ضمن قدردانی از نویسندگان و برگزارکنندگان این برنامه گفت: «این کتاب هدیه‌ای ارزشمند به جامعه علمی و ادبی کشور است و یاد مرحوم البرز را زنده نگه می‌دارد. با درود و صلوات، ایشان را مهمان جلسه‌ای می‌کنیم که حقیقتا متعلق به خود اوست.»
البرز؛ نماد ایستادگی و بیداری
قدمعلی سرامی، شاعر، نویسنده و پژوهشگر برجسته ادبیات فارسی، در این مراسم در سخنانی پرمغز و شاعرانه درباره ریشه‌های فرهنگی و فلسفی ایران‌زمین، از مفهوم نیکی به‌عنوان گوهر ماندگار هویت ایرانی یاد کرد و کوه البرز را نماد صعود انسان از تاریکی جهل به روشنایی خرد دانست.
سرامی سخنان خود را با تأملی فلسفی آغاز کرد و گفت: «منظور از کوری، کوری ظاهری نیست؛ ما انسان‌ها در برابر فهم عظمت کیهان نابینا هستیم.» او افزود: «اگر عصای عشق در دست داشته باشیم، از هر بینایی، بیناتر خواهیم بود.» وی با اشاره به رباعی خیام «عصاره ازل را نه تو دانی و نه من» عشق را راه عبور از پرده جهل دانست.
این پژوهشگر با نگاهی اسطوره‌ای به کوه البرز گفت: البرز از ریشه هخامنشی به معنای بلنداست؛ همان روحی که در فرهنگ ایران از رستم و برزو تا دماوند امتداد دارد.» سرامی البرز را نماد مقاومت در برابر ضحاک، نماد ستم و نادانی دانست و افزود: «کاش این کوه دوباره برخیزد تا ما را آسمانی کند؛ نه به معنای مرگ، بلکه به معنای تعالی روح.»
سرامی با نگاهی شخصی به گذشته خود اشاره کرد و گفت: سال ۱۳۴۲ برای من سالی عزیز بود؛ همان سال که نخستین کتابم، لبخند آرزو، منتشر شد و آن را به استاد حسینعلی البرز تقدیم کردم.» او از البرز به عنوان «نمادی از بلندا، روشنی و تلاش برای فهم آگاهانه» یاد کرد.
او در ادامه با اشاره به شعر ملک‌الشعرای بهار گفت: دماوند در شعر و اسطوره ایرانی نماد قیام در برابر جور است.» سرامی دماوند را کوهی دانست که باید «انسان را از زمین به معراج برساند» و افزود: «من آسمانی شدن را مرگ نمی‌دانم؛ بلکه رهایی از نفس اماره و رسیدن به نفس مطمئنه است.» سرامی با تأکید بر بنیاد نیکی در فرهنگ ایران گفت: «هیچ ویژگی‌ای برتر از نیکی در فرهنگ ایرانی نیست. تمام دیانت زرتشت در سه واژه خلاصه می‌شود: پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک.» او افزود: «در زبان لری، هنوز بازمانده‌های این اندیشه دیده می‌شود؛ چنان‌که مادر را دا می‌نامند، یعنی آفریننده.»
وی در ادامه به ریشه‌شناسی واژه‌ها پرداخت و گفت: «مردم امروز گمان می‌کنند داد یعنی عدالت، در حالی که در اصل به معنای آفرینش است.» او با استناد به کتیبه بیستون توضیح داد: «داریوش می‌گوید اهورامزدا این قوم را داد، یعنی آفرید. پس خلاقیت، والاترین صفت الهی در انسان است.»
در پایان، سرامی با اشاره به باورهای کهن ایران پیش از زرتشت گفت: «در آیین زُروانی، زمان خالق روز و شب است؛ زیرا اضداد، لازمه آفرینش‌اند.» او افزود: «فردوسی نیز می‌گوید: جهان‌بان جهان را زِ جفت آفرید. یعنی از پیوند جان و خرد، جهان معنا می‌گیرد. باشد که ما نیز چون البرز از خاک برآییم و به روشنایی نیکی برسیم.»
همچنین سیدحسین فاطمی، رئیس انجمن علمی متخصصان علوم آزمایشگاهی بالینی ایران و برگزیده سال ۱۳۴۴ جایزه البرز، با قدردانی از هیات مدیره بنیاد البرز گفت که تلاش‌های این بنیاد در حمایت از نخبگان و ترویج علم بسیار ارزشمند است. او افزود که چند سال پیش به تأسی از حرکت نیکوی مرحوم البرز، اقدام به تهیه لوازم‌التحریر برای دانش‌آموزان بی‌بضاعت و توزیع بن کفش در ایام عید برای کودکان نیازمند کرده‌اند تا یاد و راه حسینعلی البرز که برای اعتلای علم کوشید، زنده بماند.
روایت یک وقف به ارزش ده همت
حجت‌الاسلام سید مهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور در این آیین به نکاتی قرآنی در باب اشاعه علوم پرداختند. او پس از پرداختن به یکی از داستان‌های عبرت‌آمور سوره قلم اظهار کرد: اگر خداوند ارتباط وحی و انتقال علوم الهی را برقرار نمی‌کرد، بشر در تاریکی جهل می‌ماند. خدا به انسان عقل، گوش و دل داده تا بتواند بیندیشد و بفهمد؛ اما عقل تنها کافی نیست، علم نیز بی‌هدایت الهی ناقص است.خاموشی سپس به روایت ماجرایی پرداخت: آقایی به دفتر ما آمد و یک مجموعه صنعتی بزرگ را وقف کرد. فکر می‌کنم ارزش آن بالغ بر ۱۰هزار میلیارد تومان باشد. یکی از پسرانش، جوانی بسیار شاداب، باهوش، دقیق، با ذکاوت، قدبلند و رشید بود. گفتم پسرانت مشکلی ندارند؟ و جواب داد پسرانم با من همراه‌اند! تا برای تبلیغ دین، قرآن و خدمت به محرومان و برای فعالیت‌های دانش‌بنیان کارخانه‌مان را وقف کنیم. گفتم اگر پشیمان شدی بگو اما جواب داد: اتفاقا امروز راحت‌ترین روز عمر من است، خیلی راحت و روان هستم! رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور در نهایت گفت: بله، کسی که با خدا معامله می‌کند، می‌ماند؛ و آن که با خدا معامله نکند، می‌رود. البته هر کسی توان این کار را ندارد، باید خدا به او توفیق دهد.
نثر صمیمی و خلاقیت نویسنده
مدیرکل روابط عمومی صداوسیما در این مراسم، نکاتی در باب این کتاب و اولویت‌های کار مستند‌نگاری بیان کرد. حسین قرایی با اشاره به ویژگی‌های برجسته این اثر گفت: «در حوزه‌هایی چون زندگینامه‌نویسی و تاریخ شفاهی، معمولا کشش زبانی و جذابیت متنی آثار کمتر است اما در این کتاب با خلاقیت نویسنده‌ای روبه‌رو هستیم که توانسته اثری خواندنی و خوش‌ساخت خلق کند. به‌نظر من باید به نویسنده این اثر احسن و آفرین گفت.» او افزود: «توجه به مفاخر ملی در حوزه مستندسازی باید ضریب بگیرد؛ خوشبختانه در سال‌های اخیر این توجه افزایش یافته است. استاد جواد محقق همدانی عزیز نیز خود از جمله همین مفاخر هستند. ما حدود پنج سال پیش گفت‌وگویی مفصل با ایشان انجام دادیم که حاصلش کتابی ۵۰۰ صفحه‌ای شد اما ایشان هنوز اجازه انتشار نداده‌اند. امیدوارم با سفارش آقای خاموشی این اثر نیز رونمایی شود، به‌ویژه که پدر بزرگوار آقای محقق نیز از روحانیون گران‌قدر این کشور بوده‌اند.» قرایی با تأکید بر اهمیت پرداختن به تاریخ شفاهی و زندگینامه‌نویسی در سال‌های اخیر گفت: «به هر حال، مستند یعنی سخن گفتن با سند. کاش در کنار زندگینامه مکتوب و مستند، یک مستند تصویری هم از این شخصیت ساخته شود. به‌نظر من اگر در کنار این کتاب، روایت تصویری هم قرار بگیرد، کار کامل‌تر خواهد شد.»
وی در ادامه با اشاره به نثر اثر افزود: «نثر کتاب بسیار سلیس، خو‌شخوان و دربسیاری از بخش‌ها صمیمی است. هرچند نویسنده به فضای رسمی شخصیت مرحوم البرز و ویژگی‌های رفتاری او اشاره می‌کند اما لحن روایت صمیمانه و روان است. من بخش‌هایی از کتاب را علامت‌گذاری کرده‌ام البته برای جلوگیری از اطاله جلسه فقط همین را می‌گویم که نثر اثر واقعا دل‌نشین است.»
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
