ساعت علیه سلامت
با نزدیک شدن به شب‌های طولانی‌تر و تغییر ساعت به عقب، بسیاری خوشحال می‌شوند که یک ساعت بیشتر می‌توانند بخوابند. این برای استراحت بیشتر یا لذت بردن از عصر طولانی‌تر یک فرصت به نظر می‌رسد اما تحقیقات نشان می‌دهد این مزیت ظاهری، آن‌قدر هم ساده و بی‌ضرر نیست.
براساس مطالعات، تغییر ساعت در پاییز ممکن است با افزایش احتمال افسردگی مرتبط باشد. درعین حال، برگشت ساعت به عقب به نظر کمتر از تغییر ساعت به جلو در بهار مضر است؛ تغییر به جلو با افزایش خطر حمله قلبی، سکته مغزی و تصادفات رانندگی همراه است.
تاریخچه و گستردگی ساعت تابستانی
زمان رسمی تابستان برای نخستین بار در بریتانیا سال ۱۹۱۶ و در جریان جنگ جهانی اول معرفی شد تا مصرف انرژی کاهش یابد و ساعات روز کاری با نور طبیعی تطبیق یابد. ساعت‌ها در آخرین یکشنبه مارس به جلو و در آخرین یکشنبه اکتبر به عقب کشیده می‌شوند. حدود ۷۰ کشور و بیش از یک‌چهارم جمعیت جهان این سیستم را اعمال می‌کنند. در آمریکا، زمان رسمی تابستان از سال ۱۹۶۶ رسمی شد و ساعت‌ها در دومین یکشنبه مارس به جلو و اولین یکشنبه نوامبر به عقب می‌روند.
چرا تغییر ساعت بر سلامت تأثیر می‌گذارد؟
اثرات منفی تغییر ساعت بیشتر در بهار و با جلو کشیدن ساعت‌ها مشاهده می‌شود؛ صبح‌ها تاریک‌تر و عصرها روشن‌تر شده و یک ساعت خواب از دست می‌رود. این موضوع موجب اختلال در ریتم شبانه‌روزی بدن می‌شود؛ ساعت داخلی ۲۴ ساعته‌ای که زمان خواب و بیداری را مشخص می‌کند. مغز با نور خورشید همزمان می‌شود: نور کمتر در شب ملاتونین تولید می‌کند تا احساس خواب‌آلودگی ایجاد شود و نور صبحگاهی تولید ملاتونین را کاهش و کورتیزول را افزایش می‌دهد تا حالت بیداری به وجود آید. وقتی ساعت به جلو می‌رود، نور بیشتر عصرها باعث کاهش تولید ملاتونین و سخت‌تر شدن خواب می‌شود. همچنین صبح‌های خیلی زود که هوا هنوز روشن نشده مردم را مجبور می‌کند قبل از آماده شدن طبیعی بیدار شوند. از دست دادن تنها یک ساعت خواب در شب تغییر ساعت به جلو می‌تواند باعث کاهش کیفیت خواب و خواب تکه‌تکه در هفته بعد شود.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ روی بیش از ۱۱هزار نفر در بریتانیا نشان داد که میانگین خواب در یکشنبه تغییر ساعت به جلو، حدود ۶۵ دقیقه کمتر از یکشنبه پیش از آن بود، هرچند برخی جبران خواب‌ها در روزهای بعد رخ داد. دیوید ری، استاد اندوکرینولوژی دانشگاه آکسفورد می‌گوید: «مشکل زمانی ایجاد می‌شود که مردم مجبور باشند طبق ساعت رسمی زندگی کنند، در حالی که ساعت داخلی بدن آنها یک ساعت عقب یا جلو است.» افرادی که «علیه ساعت خود زندگی می‌کنند» شامل کارگران شیفتی هستند که نرخ بالاتری از بیماری‌های جسمی و روانی دارند، از‌جمله دیابت، چاقی، بیماری‌های قلبی و حتی سرطان. مطالعات نشان می‌دهد زندگی در بخش غربی مناطق زمانی نیز خطراتی مشابه به همراه دارد، زیرا ساعت زیستی بدن تقریبا یک ساعت عقب‌تر است. این شواهد حاکی از آن است که تغییرات ساعت می‌تواند تأثیرات بلندمدتی بر سلامت داشته باشد، هرچند هنوز به‌طور قطعی اثبات نشده است.
تأثیر تغییر ساعت پاییز
بازگرداندن ساعت به عقب در پاییز ممکن است کمی به سلامت کمک کند، زیرا به مردم اجازه می‌دهد حدود ۴۰ دقیقه خواب اضافی داشته باشند و انرژی و حس بهتری پیدا کنند. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که اثرات مثبت پاییز، نتوانسته ضررهای تغییر ساعت به جلو در بهار را جبران کند. تغییر ساعت به جلو باعث کاهش رضایت از زندگی، خستگی، استرس و مشکلات خواب می‌شود. هزینه اقتصادی این تغییرات دو بار سال نیز بیش از ۷۵۰ یورو برای هر نفر تخمین زده شده است.
تاریخچه و گستردگی ساعت تابستانی
زمان رسمی تابستان برای نخستین بار در بریتانیا سال ۱۹۱۶ و در جریان جنگ جهانی اول معرفی شد تا مصرف انرژی کاهش یابد و ساعات روز کاری با نور طبیعی تطبیق یابد. ساعت‌ها در آخرین یکشنبه مارس به جلو و در آخرین یکشنبه اکتبر به عقب کشیده می‌شوند. حدود ۷۰ کشور و بیش از یک‌چهارم جمعیت جهان این سیستم را اعمال می‌کنند. در آمریکا، زمان رسمی تابستان از سال ۱۹۶۶ رسمی شد و ساعت‌ها در دومین یکشنبه مارس به جلو و اولین یکشنبه نوامبر به عقب می‌روند.
چرا تغییر ساعت بر سلامت تأثیر می‌گذارد؟
اثرات منفی تغییر ساعت بیشتر در بهار و با جلو کشیدن ساعت‌ها مشاهده می‌شود؛ صبح‌ها تاریک‌تر و عصرها روشن‌تر شده و یک ساعت خواب از دست می‌رود. این موضوع موجب اختلال در ریتم شبانه‌روزی بدن می‌شود؛ ساعت داخلی ۲۴ ساعته‌ای که زمان خواب و بیداری را مشخص می‌کند. مغز با نور خورشید همزمان می‌شود: نور کمتر در شب ملاتونین تولید می‌کند تا احساس خواب‌آلودگی ایجاد شود و نور صبحگاهی تولید ملاتونین را کاهش و کورتیزول را افزایش می‌دهد تا حالت بیداری به وجود آید. وقتی ساعت به جلو می‌رود، نور بیشتر عصرها باعث کاهش تولید ملاتونین و سخت‌تر شدن خواب می‌شود. همچنین صبح‌های خیلی زود که هوا هنوز روشن نشده مردم را مجبور می‌کند قبل از آماده شدن طبیعی بیدار شوند. از دست دادن تنها یک ساعت خواب در شب تغییر ساعت به جلو می‌تواند باعث کاهش کیفیت خواب و خواب تکه‌تکه در هفته بعد شود.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ روی بیش از ۱۱هزار نفر در بریتانیا نشان داد که میانگین خواب در یکشنبه تغییر ساعت به جلو، حدود ۶۵ دقیقه کمتر از یکشنبه پیش از آن بود، هرچند برخی جبران خواب‌ها در روزهای بعد رخ داد. دیوید ری، استاد اندوکرینولوژی دانشگاه آکسفورد می‌گوید: «مشکل زمانی ایجاد می‌شود که مردم مجبور باشند طبق ساعت رسمی زندگی کنند، در حالی که ساعت داخلی بدن آنها یک ساعت عقب یا جلو است.» افرادی که «علیه ساعت خود زندگی می‌کنند» شامل کارگران شیفتی هستند که نرخ بالاتری از بیماری‌های جسمی و روانی دارند، از‌جمله دیابت، چاقی، بیماری‌های قلبی و حتی سرطان. مطالعات نشان می‌دهد زندگی در بخش غربی مناطق زمانی نیز خطراتی مشابه به همراه دارد، زیرا ساعت زیستی بدن تقریبا یک ساعت عقب‌تر است. این شواهد حاکی از آن است که تغییرات ساعت می‌تواند تأثیرات بلندمدتی بر سلامت داشته باشد، هرچند هنوز به‌طور قطعی اثبات نشده است.
تأثیر تغییر ساعت پاییز
بازگرداندن ساعت به عقب در پاییز ممکن است کمی به سلامت کمک کند، زیرا به مردم اجازه می‌دهد حدود ۴۰ دقیقه خواب اضافی داشته باشند و انرژی و حس بهتری پیدا کنند. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که اثرات مثبت پاییز، نتوانسته ضررهای تغییر ساعت به جلو در بهار را جبران کند. تغییر ساعت به جلو باعث کاهش رضایت از زندگی، خستگی، استرس و مشکلات خواب می‌شود. هزینه اقتصادی این تغییرات دو بار سال نیز بیش از ۷۵۰ یورو برای هر نفر تخمین زده شده است.
ضمیمه ویژه نامه
