درمیانه روزهای پرهیاهو، لحظاتی که طنین اذان ظهر در فضا می‌پیچد، فرصتی طلایی برای بازگشت به خویشتن و ارتباط با خداوند است. برنامه‌های اذان‌گاهی ظهر شبکه‌های رادیویی، دقیقا همین وقفه معنوی کوتاه اما عمیق را برای مخاطبان فراهم می‌کنند. این برنامه‌ها فراتر از پخش ساده اذان با تلفیق نیایش، تلاوت قرآن، مناجات، احکام شرعی، روایت‌های عرفانی و موسیقی روح‌نواز، دل‌ها را آماده ورود به فضای ملکوتی می‌کنند.

در ماه مبارک رمضان، این همراهی نیمروزی اهمیت دوچندانی می‌یابد. زیرا روزه‌داران در اوج خستگی و نیاز به آرامش، از این دقایق برای تجدید انرژی معنوی، تأمل در بندگی و انس با معبود بهره می‌برند. هر شبکه با رویکردی منحصربه‌فرد از سبک زندگی ایرانی_اسلامی گرفته تا دعای شفای بیماران و...این لحظات رامتناسب با مخاطبان خود غنی ساخته و نشان می‌دهد رادیو همچنان قدرتمندترین رسانه برای ایجاد پیوند عمیق دینی در زندگی روزمره است. در ادامه قاب کوچک در گفت‌وگو با عوامل تهیه این برنامه در رادیوهای مختلف، تنوع رویکردها و عمق محتوای معنوی آنها رابررسی کرده است. 
   
سیره علوی «به افق آفتاب» 
مهدی رستمی،مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران، برنامه اذان‌گاهی «به افق آفتاب» را برنامه‌ای با نگاه و هویت دینی، مذهبی، اخلاقی وفرهنگی توصیف کردوگفت: این برنامه بامحوریت هویت وفرهنگ ایرانی_اسلامی وبا تأکیدبر موضوعات فرهنگ عمومی، فرهنگ دینی و مذهبی و همچنین فرهنگ و هنر، هر روز تهیه و تولید می‌شود. در ماه مبارک رمضان که ماه رحمت و مهربانی دوچندان خداست و همه مهمان خدا هستیم به‌طور ویژه به ترویج اخلاق‌مداری، حفظ و مراقبت از ارزش‌های اخلاقی و تبیین رابطه زندگی و اعتقادات می‌پردازیم. بررسی سبک زندگی اهل ‌بیت(ع) و به‌ویژه زندگی‌نامه و سیره اخلاقی و معنوی امام علی(ع) و رفتارهای اجتماعی و مقوله عدالت از جمله محورهای اصلی این برنامه است. مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران خاطرنشان کرد: مقوله رسیدگی به نیازهای نیازمندان واقعی و کمک به مستمندان از بخش‌ها و شاخص‌های مهم منظومه محتوایی این برنامه در ماه رمضان است که توسط کارشناسان مذهبی تشریح و بررسی می‌شود. وی پاسخگویی به سوالات مخاطبان در زمینه عقاید و باورهای دینی، خودشناسی، خداشناسی، قرآن و ادعیه، اعمال و احکام واجب و مستحب، اصول و مبانی دینی و اعتقادی، مکتب و سبک زندگی ائمه اطهار و مهدویت توسط کارشناسان مجرب را از دیگر بخش‌های به افق آفتاب برشمرد. 

انتقال آموزه‌های دینی به نسل جوان 
نیلوفر زندیان، مدیر گروه معارف رادیو جوان در توضیح جزئیات ویژه‌برنامه اذان‌گاهی این شبکه با نام «قرار» اظهار داشت: برنامه اذان‌گاهی شبکه جوان با عنوان «قرار» و با محوریت سبک زندگی ایرانی_اسلامی به انتقال آموزه‌های دینی به نسل جوان امروز می‌پردازد. بیان آموزه‌های قرآنی و سیره ائمه اطهار(ع) با زبانی متناسب با حال و هوای جوانان از وجوه تمایز این برنامه با دیگر برنامه‌های همتراز شبکه‌های رادیویی به‌شمار می‌رود. یکی از بخش‌های شنیدنی و شاخص برنامه، قرارهای مردم کوچه و بازار با خود و خدای‌شان است. هر کدام از این قرارها تلنگری برای مخاطب جوان محسوب می‌شود تا به یاد داشته باشد چقدر به قول و قرارهایی که با خدای خود داشته و ریشه در باورهای دینی و اخلاق اسلامی دارد، پایبند بوده است. آشنایی با کلام حضرت امیر(ع) در نهج‌البلاغه، شرح احکام دینی برمبنای استفتائات از مقام معظم رهبری و معرفی مساجد شاخص و تراز در نقاط مختلف کشور، از دیگر بخش‌های این برنامه اذان‌گاهی است که فضایی معنوی و پرمحتوا را برای شنوندگان جوان رقم می‌زند.

تأمل در معنای بندگی 
حسن آقاجانی ،مدیر پخش و نظارت رادیو ورزش، در معرفی ویژه‌برنامه اذان‌گاهی ظهر این رادیو گفت: «تا آسمان» برنامه‌ای است که در ماه رمضان با حال‌وهوایی معنوی، مخاطبان را به سفری دلنواز از زمین تا آسمان دعوت می‌کند. این برنامه می‌کوشد در لحظات منتهی   به اذان ظهر، شنوندگان را از هیاهوی روزمرگی جدا کرده و به خلوت آسمانی‌ای ببرد که در آن دل‌های خسته در پرتو یاد خدا آرامش می‌یابند. در این برنامه مخاطب نه صرفا شنونده اذان بلکه همراهی عاشقانه با نغمه حضور را تجربه می‌کند. با طنین دلنواز اذان ظهر، فضای برنامه سرشار از آیات الهی، زمزمه‌های رحمت و لحظاتی برای تأمل در معنای بندگی می‌شود. در هر بخش، قطعاتی کوتاه از مناجات، روایت‌های عرفانی و گفتارهای تأمل‌برانگیز پخش می‌شود تا دل شنونده برای گفت‌وگو با پروردگار آماده گردد. وی ادامه داد: در این برنامه، موضوعات هر روز براساس یکی از صفات خداوند طراحی شده است. این رویکرد از نخستین روز ماه مبارک اجرا می‌شود و به برنامه عمق معنوی می‌بخشد. تهیه‌کنندگی تا آسمان را مریم بابایی برعهده دارد و نویسندگی آن را نسیم صباغان انجام داده است. خانم حسینی نیز به‌عنوان گوینده، اجرای برنامه را همراهی می‌کند. 

تلفیق نیایش و احکام شرعی 
علی همایی، تهیه‌کننده برنامه «پیام احکام» از رادیو پیام، ضمن معرفی ویژه‌برنامه اذان‌گاهی ظهر این شبکه، بیان کرد: این برنامه با هدف بهره‌مندی هر چه بیشتر مخاطبان از فیوضات معنوی ماه مبارک رمضان طراحی و تولید شده وهرروز روی آنتن می‌رود. در این برنامه می‌کوشیم فضایی روح‌نواز ومعنوی را در ساعات منتهی به اذان ظهر برای شنوندگان رقم بزنیم. در ابتدای برنامه، با پخش آوازهای عرفانی، نیایش‌های دلنشین، اشعار ناب و ترکیب ساز و آواز،جان مخاطبان را برای دریافت مفاهیم والای این ماه عزیز آماده می‌کنیم. بخش اصلی برنامه به بیان احکام روزه و روزه‌داری اختصاص دارد که هر روز با حضور حجت‌الاسلام محمدحسین فلاح‌زاده، کارشناس دینی به زبانی شیوا و قابل فهم برای عموم ارائه می‌شود تا مخاطبان ضمن آشنایی با مسائل شرعی، با آگاهی کامل به عبادت بپردازند. در ادامه، با تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید با صدای قاریان برتر بین‌المللی، بر غنای معنوی برنامه افزوده می‌شود و شنوندگان را برای ورود به لحظات ملکوتی پیش از اذان ظهر آماده می‌سازیم.سپس نوبت به پخش اذان ظهر می‌رسد که همزمان با سراسر کشور طنین‌انداز می‌شود. پس از اذان نیز برنامه با همان حال‌وهوای معنوی ادامه می‌یابد.

زمزمه صمیمی با خدا  
نیکو یوسفی، تهیه‌کننده برنامه اذان‌گاهی ظهر رادیو گفت‌وگو، ضمن اشاره به ویژگی‌های این برنامه توضیح داد: برنامه اذان‌گاهی ظهر رادیو گفت‌وگو، هر روز پیش از طنین دلنشین اذان، آغازی آرام و آشنا دارد که شنونده را از هیاهوی روزمرگی به لحظه‌ای مکث و تأمل دعوت می‌کند. در ابتدای برنامه، نقل کوتاهی از کلام نورانی امیرالمؤمنین امام علی(ع) حال‌وهوای معنوی برنامه را شکل می‌دهد؛ حدیثی کوتاه اما راهگشا که پلی می‌زند میان زندگی روزمره و نگاه حکیمانه دین. در ادامه، گفت‌وگو با کارشناس مذهبی برنامه با رویکردی کاربردی و اجتماعی به یکی از مسائل اخلاقی یا رفتاری مبتلا به جامعه می‌پردازد. این بخش می‌کوشد مفاهیم دینی را ازسطح توصیه‌های کلی فراتر برده وبه زبانی ساده و قابل لمس برای مخاطب امروز تبیین کند. مناجات‌خوانی همراه با موسیقی متناسب و آرام،بخش دیگری از این همراهی نیم‌روزی است؛ لحظاتی برای خلوت درونی،بازگشت به خویشتن وزمزمه‌ای صمیمی با خداوند. پس از آن،بخشی کوتاه از تفسیر قرآن با روایت حجت‌الاسلام محسن قرائتی پخش می‌شود که آیات الهی را به متن زندگی پیوند می‌زند. تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید، فضای برنامه را بیش از پیش معطر می‌کندوسپس با اعلام ذکر روز، شنوندگان برای لحظه اذان آماده می‌شوند. طنین اذان‌ظهر،نقطه اوج این همراهی معنوی است؛ لحظه‌ای‌که بسیاری‌ازمخاطبان در خانه، محل کار یامسیر،دل به آن می‌سپارند. در پایان نیز بخش کوتاهی از یک سخنرانی مذهبی پخش می‌شود تا اندیشه‌ای تازه برای ادامه روز در ذهن مخاطب بنشیند. 

تلفیق معنویت و اقتصاد 
مهدی شیار، مدیر گروه حکمرانی ارزی رادیو اقتصاد، برای معرفی برنامه اذان‌گاهی ظهر این شبکه با عنوان «مسجد بازار» اظهار کرد: این برنامه با رویکردی متفاوت و نگاهی نو به پیوند دین و اقتصاد، هر روز مخاطبان   را به شنیدن روایتی از یک حجره در دل بازار دعوت می‌کند. این روایت‌ها همواره با یک پیام اخلاقی برای اصحاب کسب و کار همراه است تا فضای معنوی برنامه را با نیازهای حرفه‌ای شنوندگان پیوند بزند. در بخش دیگری از برنامه تلاش کرده‌ایم با معرفی مساجدی که در جوار آنها بازارها و مراکز تجاری شکل گرفته‌اند، رنگ و لعابی تازه به محتوای برنامه ببخشیم، به همین منظور از گزارشگران استانی خواسته‌ایم به بازارهای مختلف شهرهای خود سر بزنند و مساجد بازار را معرفی کنند. این گزارش‌ها معمولا با گفت‌وگو با کسبه همراه است و نشان می‌دهد که مسجد چگونه در رونق و برکت آن بازار نقش مؤثری ایفا کرده است. وی مهم‌ترین وجه تمایز مسجد بازار را رویکرد مستندگونه آن دانست و خاطرنشان کرد: این برنامه شنوندگان را با مساجدی آشنا می‌کند که کسب و کار در کنار آنها رونق گرفته و این پیوند دیرینه را به تصویر می‌کشد. حتی در انتخاب آیات تلاوت‌شده قبل از اذان ظهر نیز این رویکرد را حفظ کرده‌ایم و آیاتی با مضامین اقتصادی و تجاری انتخاب می‌شوند که پیش از تلاوت، با ترجمه‌ای روان برای مخاطبان معرفی می‌گردند. مدیر گروه حکمرانی ارزی رادیو اقتصاد در پایان گفت: «مسجد بازار» می‌کوشد با بهره‌گیری از آواها و موسیقی‌های مناسب، دقایق اذانگاهی متفاوت و متناسب با حال و هوای مخاطبان خاص رادیو اقتصاد رقم بزند و فضایی معنوی اما مرتبط با دغدغه‌های حرفه‌ای آنان ایجاد کند.

روایت نیایش به زبان موسیقی 
محمدحسن ارجمندی فر، مدیر گروه  تامین رادیوآوا، در تشریح برنامه اذانگاهی ظهر این شبکه با عنوان «آوای باران» بیان کرد: این برنامه با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موسیقی اصیل ایرانی و ادبیات عرفانی، فضایی متفاوت و روح‌نواز را برای مخاطبان در ساعات منتهی به اذان‌ظهر فراهم کرده است. وی با اشاره به ساختار ویژه برنامه توضیح داد: آرم برنامه آوای باران با هنرمندی سه خواننده کشورمان مصطفی راغب، محمد حشمتی و بهنام بانی و با دکلمه استاد مهدی اخوان‌ثالث و آواز نیایشی مصطفی راغب تولید شده است. پس از پخش آرم، برنامه با نیایش‌خوانی گوینده آغاز می‌شود و سپس به آواز سنتی با محتوای نیایشی - عرفانی پیوند می‌خورد. در ایام ماه مبارک رمضان، به‌جای تلاوت قرآن، آیات ابتدایی جزء مربوط به هر روز با صدای محمد جبریل به‌صورت ترتیل پخش و پس از آن، اذان ظهر به‌افق تهران طنین‌انداز می‌شود. بلافاصله بعد از اذان، دعای فرج و سپس دعای «یا علی و یا عظیم» قرائت خواهد شد و در پایان نیز با تصنیف یا آوازی عرفانی، برنامه به پایان می‌رسد.

بازطراحی اذان ظهر با نوستالژی پایتخت    
علیرضا داوودی قائم مقام و مدیر گروه تاریخ و معارف رادیو تهران در تشریح رویکرد تولید برنامه اذانگاهی ظهر این شبکه توضیح داد: برنامه اذانگاهی در رادیو تهران براساس چهار اصل مهم طراحی و تولید می‌شود. اصل نخست، رعایت کامل قواعد و اصولی است که به‌طور معمول در برنامه‌های اذانگاهی وجود دارد و باید توسط همه بخش‌های رسانه به‌طور جامع رعایت شود. اصل دوم، توجه به نوآوری و خلاقیت است تا برنامه اذانگاهی فراتر از پخش صرف اذان یا مناجات باشد و با اشاره به آموزه‌های معنوی در لایه‌های عمیق‌تر، مخاطب را وارد فضایی روحی و آموزنده کند. سومین اصل به ارتباط میان‌حوزه اذانگاهی و مأموریت رادیوتهران بازمی‌گردد.ازآنجا که رادیوتهران، رسانه‌ای مرتبط با پایتخت و مخاطبان تهرانی است، باید در برنامه از المان‌ها و نشانه‌های تهران استفاده شود تا مخاطب، اذان را با هویت پایتخت دریافت کند. مدیر گروه تاریخ و معارف رادیوتهران، چهارمین اصل را بهره‌گیری از نوستالژی و عناصر خاطره‌انگیز برای مخاطبان دانست و گفت: استفاده از صداهای نوستالژیک در پخش اذان و ادعیه که مخاطب با آنها ارتباط عاطفی و معنوی برقرار می‌کند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با درنظر گرفتن این چهار اصل، برنامه اذانگاهی ظهر رادیوتهران با بهره‌گیری از گزارش‌هایی درباره مساجد و اماکن نوستالژیک پایتخت، بازطراحی و بازمهندسی شده است.

دعای شفای بیماران در لحظات ناب اذان 
علیرضا محمدنیا، مدیر پخش و نظارت شبکه رادیویی سلامت که مدیریت برنامه اذانگاهی ظهر این شبکه را نیز بر عهده دارد، در توصیف این برنامه گفت: «تا بی‌کران» عنوان برنامه‌ای است که در بخش اذان‌گاهی ظهر روی آنتن می‌رود و تهیه‌کنندگی آن را خانم نظمی و گویندگی را خانم قربانی بر عهده دارند. این برنامه در ماه رمضان تغییر رویکردی ویژه پیدا کرده و بخش‌های جدیدی به آن افزوده شده است. در ایام ماه رمضان، علاوه بر حفظ فضای معنوی پیشین برنامه که شامل ادعیه متناسب با این ماه مبارک می‌شود، نگاه ویژه‌ای به مساجد خواهد داشت. در این بخش، سراغ مساجدی می‌رویم که در ایام جنگ تحمیلی 12‌روزه و به‌ویژه در اغتشاشات اخیر آسیب دیده‌اند. با متولیان این مساجد گفت‌وگو می‌کنیم و از برنامه‌ها و اتفاقاتی که قرار است در ماه رمضان در این اماکن رقم بخورد خواهیم گفت. بخش تازه دیگری که به برنامه اضافه شده، حضور گزارشگر رادیوسلامت در بیمارستان‌های مختلف شهر تهران است. این اقدام با همکاری گزارشگران افتخاری شبکه سلامت در شهرستان‌ها نیز اجرا خواهد شد. 

انس با معبود در لحظات ناب اذان 
امید خانزاده، مسئول هماهنگی پخش رادیونمایش، درباره ویژه‌برنامه اذانگاهی ظهر این شبکه اظهار کرد: برنامه «قامت خورشید» یکی از برنامه‌های آیینی رادیونمایش است که با هدف بهره‌مندی مخاطبان از فیوضات معنوی اذان‌ظهر، به‌ویژه در ماه مبارک رمضان، تدارک دیده شده است. این برنامه با قالبی تنظیمی و مدت زمان۱۵ تا ۳۰ دقیقه، توسط همکاران واحد پخش آماده می‌شود و می‌کوشد فضایی روح‌نواز را در ساعات منتهی به اذان ظهر برای شنوندگان رقم بزند. در این برنامه، تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید با صدای قاریان برجسته همچون مرحوم شیخ راغب مصطفی غلوش و مرحوم محمد غفاری پخش می‌شود تا شنوندگان را برای لحظات ملکوتی اذان آماده سازد. پس از تلاوت، اذان‌ظهر به افق تهران با صدای اساتید بنامی مانند استاد محمدکاظم محمدزاده طنین‌انداز خواهد شد. در ایام ماه مبارک رمضان نیز دعای فرج و دعاهای ویژه هر روز به ساختار برنامه افزوده می‌شود تا مخاطبان در این ماه عزیز، لحظاتی ناب از انس با معبود را تجربه کنند.