رمضان، فرصتی استثنایی برای تمرین امید و همبستگی

رمضان، فرصتی استثنایی برای تمرین امید و همبستگی

الهیات عملی شاخه‌ای از الهیات است که به بررسی کنش‌های دینی در زیست‌جهان مؤمنان می‌پردازد و به این پرسش توجه می‌کند که ایمان چگونه در زندگی روزمره اجرا و تحقق می‌یابد.در این رویکرد، دین نه صرفا به‌عنوان یک سیستم اعتقادی، که به‌عنوان شیوه زندگی مطالعه می‌شود و عبادات و مناسک دینی نه‌فقط به‌عنوان تکلیف که به‌عنوان فرصت‌های وجودی برای معنابخشی به زندگی و مواجهه با چالش‌ها تحلیل می‌شوند.

حجت‌الاسلام دکتر محمدباقر پورامینی | استاد حوزه و دانشگاه

در این چارچوب، امید نیز یک فضیلت الهیاتی و وجودی محسوب می‌شود که در سنت اسلامی با مفاهیم رجاء و انتظار فرج پیوند خورده است و الهیات عملی امید به این معناست که امید نه‌فقط یک مفهوم نظری، بلکه کنشی است که باید در زندگی روزمره تمرین، بازتولید و نهادینه شود.در شرایط بحران اقتصادی ناشی از تحریم‌های ظالمانه، این بحران فقط یک مسأله اقتصادی نیست، بلکه پدیده‌ای وجودی و معنوی است که با ایجاد محدودیت در دسترسی به نیازهای اساسی، تدریجا امید را به ناامیدی و تاب‌آوری را به فرسودگی تبدیل می‌کند. در چنین شرایطی، آنچه مورد نیاز است نه صرفا امید نظری، که امید عملی یعنی توانایی ادامه دادن، تاب‌آوری، مقاومت کردن ومعنا بخشیدن به زندگی درمیانه سختی است و رمضان با آیین‌های متنوع خود فرصتی استثنایی برای تمرین این امید و بازتولید همبستگی درشرایط بحران فراهم می‌آورد.روزه به‌عنوان تمرین فردی امید، گرسنگی انتخابی را در برابر گرسنگی تحمیلی می‌نشاند و به مؤمن امکان می‌دهد تا رنج گرسنگی را نه به‌عنوان مصیبت، که به‌مثابه عبادت تجربه کند ومعنای آن را دگرگون سازد. روزه همچنین با تعلیق موقت برآوردن نیازها و پایبندی به تکالیف شرعی روزه‌دار، فرصت بازتعریف رابطه با آنها را فراهم می‌آورد و انسان درمی‌یابد که نیازهای واقعی بسیار کمتر با آن چیزی است که جامعه مصرفی القا می‌کند بسیار متفاوت است. این آگاهی وجودی در شرایط بحران به منبع مهمی برای مقاومت تبدیل می‌شود.   افزون بر این، روزه مؤمن را به افقی فراتر از بحران پیوند می‌زند و با ایجاد ارتباط با خداوند و اندیشیدن به پاداش اخروی، به رنج کنونی معنا می‌بخشد و آن را قابل تحمل‌تر می‌سازد.درسطح اجتماعی، رمضان با امیدآفرینی‌های جمعی خود، نقشی بی‌بدیل دربازتولید همبستگی ومقاومت در برابر ناامیدی ایفا می‌کند. 
افطاری‌های جمعی در مساجد، حسینیه‌ها و حتی معابر عمومی، کارکردهای چندگانه‌ای دارند: بازتولید همبستگی اجتماعی از طریق گردهمایی اقشار مختلف جامعه در شرایط سخت اقتصادی، توزیع عادلانه منابع به‌صورت خودجوش و تمرین سخاوت در تنگنا که پیامی عمیق درباره امید عملی دارد. این سخاوت در تنگنا به کنشی مقاومتی تبدیل می‌شود و پیام آن به قدرت‌های تحریم‌کننده این است که آنها می‌توانند اقتصاد را تحت فشار قرار دهند اما نمی‌توانند همبستگی و همدلی اجتماعی را از بین ببرند.شبکه‌های خودجوش مواسات و همدلی در ماه رمضان که به توزیع بسته‌های معیشتی، آزاد کردن زندانیان مالی، تهیه جهیزیه و کمک به بیماران می‌پردازند، علاوه برکمک مادی، شبکه‌های امید نیزمحسوب می‌شوند که به نیازمندان یادآوری می‌کنند در این بحران تنها نیستند. 

متن کامل را در جام‌جم آنلاین بخوانید