تجویز آمپول دگزامتازون؛  خوب یا بد ؟

تجویز آمپول دگزامتازون؛ خوب یا بد ؟

اگر دنبال یك جواب خیلی كوتاه برای این پرسش هستید، این نوشته چندان برایتان جالب نخواهد بود. واقعیت این است كه پزشكی علمی وسیع و پیچیده است و كسانی كه دنبال جواب‌های كوتاه برای بیماری‌ها و درمان آن می‌گردند، معمولا به بیراهه می‌روند .
اكنون می‌پردازم به پرسش اصلی: دگزامتازون دارویی از دسته كورتون‌هاست كه خواص بسیاری دارد. كورتون‌ها در حال حاضر برای ده‌ها و شاید صدها بیماری به عنوان درمان به كار می‌روند و در عین حال روزانه هزاران مورد استفاده نابجا و اشتباه نیز از آنها می‌شود.
دو مثال می‌زنم: بیماری را با ضربه سر به اورژانس می‌آورند، جراح اعصاب بعد از دیدن سی تی اسكن او دستوراتی می‌دهد. یكی از این دستورات تزریق چند آمپول دگزامتازون به بیمار هر چند ساعت است. اینجا پزشك قصد دارد با استفاده از خواص درمانی دگزامتازون كمی از فشار جمجمه كم کند و بیمار را از مرگ نجات دهد.
بیماری با گلو درد به اورژانس می‌آید. دو یا سه دقیقه بعد و قبل از این كه بیماری تشخیص داده شود، نسخه نوشته می‌شود و یكی از داروها دگزامتازون است. اینجا هدف كم كردن درد و ایجاد رضایت بیمار است. اما گاهی این رضایت صدماتی در پی دارد.
در مثال اول با این كه داروی دگزامتازون به عنوان یكی از قوی ترین داروهای كورتونی دارای عارضه است ولی نجات زندگی بیمار ارزش این تزریق را دارد. ولی در مورد دوم آیا بهبود از درد هم این ارزش را دارد؟
داروهایی كه آنها را به عنوان كورتون می‌شناسیم شامل پردنیزولون، بتامتازون، دگزامتازون، متیل پردنیزولون، ترپامسینولون، هیدروكورتیزون وكلوبتازول هستند . این داروها خاصیت مسكن و تضعیف سیستم ایمنی بدن را داشته و در درمان تعداد زیادی از بیماری‌ها كاربرد دارند. نام علمی این داروها كورتیكواستروئید است و به شكل قرص، آمپول، اسپری و پمادهای موضعی در بازار وجود دارند. برای درمان برخی از بیماری‌ها به عنوان مسكن فوری از انواع كورتون‌ها استفاده می‌كنیم. مثلا در حساسیت‌های شدید تزریق یك آمپول حاوی كورتون می‌تواند نجات بخش باشد یا در حملات شدید آسم استفاده از كورتون خوراكی یا تزریقی باعث باز شدن راه‌های هوایی وبهبود می‌شود. فصل پاییز رو به پایان و زمستان در پیش است. انواع بیماری‌های ویروسی از جمله آنفلوآنزا كمی شایع شده اند و استفاده بسیار زیاد از مسكن‌ها از جمله داروهای كورتونی باید با دقت صورت گیرند. این بحث را در هفته آینده دنبال  می‌کنیم.