اردوغان از حرف تا عمل

اردوغان از حرف تا عمل

عملیات طوفان‌الاقصی در 15 مهر ماه و دور جدید جنایات رژیم صهیونیستی در غزه که از آن تاریخ آغاز شد به نقطه عطفی در تحولات بین‌المللی تبدیل شده و موج گسترده اعتراضات مردمی در محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی، محاسبات دولتمردان برخی کشورها را به‌هم ریخته است.

یکی از این کشورها ترکیه بوده که روابط پر فراز و نشیبی با رژیم صهیونیستی داشته‌است و پس از دو دهه مناسبات سرد با اسرائیل، در ماه‌های اخیر شاهد گرم‌تر شدن روابط تل‌آویو و آنکارا بودیم. برهمین اساس پس از آغاز جنگ اخیر میان غزه و رژیم صهیونیستی، رجب طیب اردوغان فرصت را غنیمت دید تا با توجه به نزدیکی‌اش به هر دو طرف درگیری، بار دیگر خود را به‌عنوان یک میانجی، معرفی کند. 
   
محکومیت رژیم صهیونیستی توسط اردوغان
برهمین اساس اردوغان یک روز پس از عملیات طوفان‌الاقصی، طی سخنانی در کنگره «حزب عدالت و توسعه» از طرفین خواست تا از اقدامات تنش‌زا دوری کنند. بلافاصله هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه با همتای آمریکایی‌اش آنتونی بلینکن و برخی دیگر از همتایان خود در کشورهای حوزه خلیج‌فارس، تلفنی در مورد آخرین تحولات درگیری‌ها گفت‌وگو کردند.
اما رفته رفته با افزایش جنایات رژیم صهیونیستی و گسترش موج اعتراضات، شرایط تغییر کرد. یکی از کشورهایی که در این مدت شاهد تظاهرات بسیار وسیعی در حمایت از مردم فلسطین بوده ترکیه است و سخنان اردوغان در جمع حاضران در راهپیمایی، روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی را متاثر کرد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه روز شنبه در تظاهرات گسترده در حمایت از فلسطین و محکومیت تجاوز اسرائیل به غزه گفت که غرب به‌دلیل حمایت کامل از کشتار کودکان در غزه توسط رژیم صهیونیستی، بزرگ‌ترین مسئول کشتار و جنگ غزه است.
رئیس‌جمهور ترکیه گفت: «کسانی که تا دیروز برای ظلم و ستم در اوکراین اشک می‌ریختند امروز، از اسرائیل حمایت می‌کنند و دستان‌شان به خون مردم غزه آلوده است و مقامات غربی، به فریادهای قربانیان در غزه و همچنین درخواست‌های دبیرکل سازمان ملل متحد توجهی نمی‌کنند.»
رجب طیب اردوغان با تأکید بر این‌که رژیم صهیونیستی بدون حمایت کشورهای غربی، حتی سه روز دوام نمی‌آورد، تصریح کرد: «در حال مقدمه‌چینی برای اعلام رژیم اسرائیل به‌عنوان مجرم جنگی در مقابل جهانیان هستیم.»
اردوغان همچنین گفت که سفر از قبل برنامه‌ریزی شده‌ خود به سرزمین‌های اشغالی را لغو کرده و تا آنجا پیش رفت که گفت آنکارا ممکن است در واکنش به جنگ غزه در صورت لزوم به روش‌های نظامی متوسل شود.
   
واکنش رژیم صهیونیستی
این اظهارات رئیس‌جمهور ترکیه، به‌شدت خشم مقامات رژیم صهیونیستی را به‌دنبال داشت و وزیر خارجه این رژیم اعلام کرد که «اسرائیل روابط با ترکیه را مورد بازنگری قرار خواهد داد.»
الی کوهن، در مطلبی که در شبکه ایکس منتشر کرد نوشت که در واکنش به اظهارات اردوغان از دیپلمات‌های «اسرائیلی» در آنکارا خواسته است که به تل‌آویو بازگردند.
   
اردوغان به‌دنبال چیست؟
مواضع اخیر رئیس‌جمهور ترکیه، تنها واکنش صهیونیست‌ها را به‌دنبال نداشته و درداخل ترکیه نیز بازتاب بسیاری یافته است. رسانه‌های طرفدار دولت ترکیه از سخنان تند اوعلیه اسرائیل استقبال کرده‌اند وروزنامه حریت در تیتراول خودآن را «تاریخی» توصیف کرده است. این روزنامه همچنین در گزارشی در این زمینه نوشت: «روابط ما با اسرائیل وارد روند عادی‌سازی شده بود اما کشتار اسرائیل در غزه باعث پسرفت این روابط شد.»
البته برخی از منتقدان اردوغان نیز معتقدند حرف و عمل اردوغان با یکدیگر مطابقت ندارد و او بیشتر سعی می‌کند با اتخاذ برخی مواضع لفظی، برخی کم‌کاری‌های خود در عمل را جبران کند. در همین راستا، روزنامه بیرگون که یک روزنامه چپگرا و مخالف دولت است در این زمینه نوشت که «حکومت اردوغان که با اسرائیل و آمریکا مراوده تجاری دارد، بار دیگر به قهرمان‌گری توخالی متوسل شد.»
روزنامه چپگرای اورنسل که یکی دیگر از روزنامه‌های مخالف دولت ترکیه است با اشاره به این‌که اردوغان «هیچ تحریمی علیه اسرائیل اعمال نکرده است» نوشت: «اردوغان چنین لحنی را در پیش گرفته چون در وقایع اخیر از صحنه بین‌المللی جا مانده و تا الان در ایفای نقشی مؤثر برای مسأله فلسطین ناکام بوده است.»
به هر حال به نظر می رسد اردوغان با فشار افکار عمومی مجبور شده از مواضع سابق خود درباره نزدیکی به صهیونیست ها عقب نشینی کند و فعلا خود را مخالف آنها نشان دهد.نگاهی به گذشته از تناقض های رفتاری و گفتاری اردوغان حکایت دارد.

حسین یاری | گروه بین‌الملل