نرخ موثر و اسمی مبادله ارز ممکن است برای جبران نرخ تورم کشور مبدا نسبت به نرخ تورم شرکای تجاری آن تعدیل شود. رقم حاصل نرخ موثر واقعی مبادله ارز خواهد بود. نرخ موثر و اسمی مبادله ارز بر خلاف روابط موجود در نرخ اسمی مبادله ارز، برای هر ارز به طور جداگانه تعیین نمی‌شود. در عوض، یک عدد منفرد معمولا یک شاخص، نحوه مقایسه ارزش ارز داخلی را در برابر چندین ارز خارجی به طور همزمان بیان می‌کند. نرخ موثر و اسمی مبادله ارز فقط ارزش نسبی را توصیف می‌کند. این شاخص نمی‌تواند به طور قطعی نشان دهد که آیا ارزی واقعا قوی است یا ارزش آن واقعا در حال افزایش است. این شاخص فقط نشان می‌دهد که آیا یک ارز در مقایسه با ارزهای خارجی ضعیف یا قوی است یا ارزش آن تضعیف یا تقویت می‌شود. نرخ موثر و اسمی مبادله ارز نیز مانند سایر نرخ‌های مبادله، ممکن است به شناسایی ارزهایی که ارزش را به طور موثرتری نسبت به سایر ارزها ذخیره می‌کنند، کمک کند. نرخ‌های مبادله ارز بر مکانی که بازیگران بین‌المللی برای خرید و فروش کالاها انتخاب می‌کنند، تأثیر می‌گذارد. نرخ موثر و اسمی مبادله ارز در مطالعات اقتصادی و برای تجزیه و تحلیل سیاست تجارت بین‌المللی کشورها استفاده می‌شود. معامله‌گران بازار ارز که به دنبال استفاده از فرصت‌های آربیتراژگیری ارز هستند نیز از این نرخ استفاده می‌کنند. به بیان بهتر می‌توان گفت هیچ استاندارد بین‌المللی برای انتخاب سبدی از ارزهای خارجی وجود ندارد.