اوگور شاهین همراه همسرش، اوزلم تورجی که هر دو اصالت ترکیه‌ای دارند از سال‌ها پیش مشغول پژوهش برای ساخت واکسن سرطان بودند. ساخت این واکسن با چالشی عمده روبه‌رو بود. از آنجا که نوع سرطان هر بیمار با دیگری متفاوت است و هر بیمار نیز میلیاردها سلول سرطانی دارد که هرکدام با سلول سرطانی دیگر متفاوتند، درمان‌های متعارف در‌بسیاری موارد مؤثر واقع نمی‌شود و به دلیل همین پیچیدگی، سالانه حدود 10میلیون نفر در جهان، جان خود را بر اثر این بیماری از دست می‌دهند. شاهین برای مقابله با این چالش‌ها، ایمنی‌درمانی سرطان به شیوه سفارشی بر مبنای  آر‌ان‌ای پیام‌رسان یا همان mRNA برای هر فرد را ابداع کرد تا سیستم ایمنی افراد را برای مقابله با سلول‌های سرطانی آموزش دهد. هنوز یک ماه از بازگشت شاهین از تهران به بیوانتک نگذشته بود که نخستین خبرها درباره کووید - 19 جهان را مبهوت کرد و با روشن شدن تدریجی ابعاد گسترده آن، رقابتی نفسگیر برای ساخت واکسنی که این بیماری را مهار کند در سراسر جهان آغاز شد. پژوهش‌های بیوانتک به رهبری شاهین که طی سال‌های گذشته،پیشرفت‌های قابل توجهی را به دست آورده بود، این بار بر ساخت واکسن کووید-19 متمرکز شد. سازوکار آن، همانند فرآیند پیشین بود؛ آر‌ان‌ای پیام‌رسان، دستورالعمل‌هایی را به سلول‌های بدن می‌دهد تا اقدام به ساخت پروتئینی به نام اسپایک کند. این پروتئین، بخش بی‌خطر ویروس کووید-19 است و افراد با تولید آن در بدن دچار بیماری کووید-19  نمی‌شوند. با تولید این پروتئین در بدن دستگاه ایمنی به تولید سلولT و آنتی‌بادی‌هایی می‌پردازد که به طور اختصاصی، پروتئین اسپایک را شناسایی می‌کنند. به این ترتیب، بدن فرد یاد می‌گیرد که در صورت ابتلا به این ویروس، چگونه آن را شناسایی و نابود کند. تلاش‌های او و گروه ایشان در کمتر از یک سال به ثمر نشست و واکسن ساخت آنها به نخستین واکسن مبتنی بر آر‌ان‌ای پیام‌رسان در جهان تبدیل شد که مجوز تزریق را به دست آورده بود. شاید بتوان گفت شناسایی چهره‌های تأثیرگذار علمی در رویدادهای بین‌المللی مانند جایزه مصطفی(ص) بتواند زمینه مساعدتری را برای شکوفایی هرچه بیشتر تحقیقات این افراد فراهم آورد.

سید محمد حسین میرهاشمی | کارشناس ارتباطات علم