خوانش فیلمهای شاخص
نقد وتحلیل فیلم، کلید کشف نکات پنهان و فهم و روشنگری بیشتر کلیت و جزئیات آن است. به ویژه اگر این کار مهم با نگاه و قلم نویسندگان و منتقدان درجه یک انجام شود، عیار فیلمها بیشتر مشخص خواهدشد و حتی این دقت نظر و رمزگشایی، باعث رجوع دوباره مخاطبان فیلمبین به آثار مورد تحلیل قرارگرفته میشود. ضمن اینکه این طور فیلم دیدن با پیوستهای مطالعاتی، در ادامه هم راهگشاست و با تبدیل شدن به عادتی نیکو، درک فیلم را به بالاترین سطح خود میرساند و موجب عیش اندیشهای مدام و مضاعف میشود.
مجموعه «خوانش فیلم» انتشارات علمی و فرهنگی در اقدامی قابل اشاره، چند سالی است به شکل هدفمند سراغ چاپ نقد و تحلیلهایی درباره بعضی از مهمترین فیلمهای تاریخ سینمای جهان رفته؛ آثاری شاخص که امتحان خود را در مواجهه با مخاطبان پس دادهاند و زمان اکران و بعدها هم مورد نقد و بررسی ستایشآمیز و تحسین قرار گرفتهاند. حالا مرور دوباره آنها از زاویه جدید نه تنها خالی از لطف نیست بلکه انگار به ضرورتی سینمایی برای اعتبارسنجی دگرگونه تبدیل شده است. البته خوانش فیلم تنها محدود به آثار سینمای کلاسیک نیست و بعضی فیلمهای شاخص متاخرتر را هم دربرمیگیرد. یکی ازنکات مهم که چنین خوانشهایی را متمایز، واجد اهمیت و خواندنی میکند، مسیری است که کمتر در نقدهای یکسره ستایشآمیز درباره فیلمهای مهم سینما طی میشود. خوانش فیلم ضمن حفظ شانیت فیلمسازان بزرگ تاریخ سینما و فیلمهای ماندگار و درخشانشان، خیلی دقیق و نقادانه، مواردی را مطرح میکند و موردپرسش قرار میدهد. مثلا کتاب «رود سرخ» از این مجموعه نوشته سوزان لیاندرات ــ گیگز و ترجمه لیدا صدرالعلمایی همانطور که «رود سرخ» ساخته تماشایی و تاثیرگذار هاوارد هاکس با بازی جان وین و مونتگمری کلیفت را «یک وسترن واقعی» میداند و حتی اشاره میکند که این فیلم همراه «آسمان بزرگ» نسبت به سه وسترن آخر این کارگردان یعنی ریوبراوو، ال دورادو و ریولوبو ریشههای تاریخی مستحکمتری دارد، اما این تعریف و ویژگی باعث نمیشود، چند صفحه جلوتر پرداخت سرسری جغرافیا در فیلم را زیرسؤال نبرد. موردی که با ارائه مصداقهایی درباره فضا و نقشه حرکت قهرمانان قصه ــ که برخی از آنها مابه ازای واقعی دارند ــ حتی میتواند اما و اگرهایی درباره سندیت تاریخی موردادعای منتقدان و نظریهپردازانی چون آندره بازن ایجاد کند و البته تضارب آرای دلپذیری را در نقد و تحلیل رقم بزند. روزی روزگاری در آمریکا، سهگانه سه رنگ، وامپیر، موجود، زنان در آستانه فروپاشی عصبی، دکتر ژیواگو، روز موش خرما، سال گذشته در مارین باد، شب آمریکایی(روز به جای شب)، بلید رانر، لباوسفکی بزرگ، درخشش ابدی ذهن پاک، خواب ابدی، شهر اندوه، محله چینیها، غرامت مضاعف، متروپلیس، توت فرنگیهای وحشی، ماجرا و سولاریس از دیگر فیلمهای مهمی هستند که در مجموعه خوانش فیلم مورد بازخوانی دوباره و موشکافانه قرار گرفتهاند.
علی رستگار - گروه فرهنگ و هنر



