غزه شهری است با قدمت ۴۰۰۰ سال و طبیعی است در چنین مکانی قدیمی، خود شهر و محله‌های قدیمی‌اش میراث گذشتگان باشد؛ چه برسد به یادبودها و بناهایی که با اهداف مختلف ساخته شده‌ است. شاید جالب باشد بدانید اواخر سلسله هخامنشی، غزه بخشی از امپراتوری ایران محسوب می‌شد و دروازه ورود ایرانی‌ها به مصر بود. وقتی اسکندر برای فتح شرق حمله‌ور شد، باتیس، فرماتده سیستانی هخامنشی، او را پنج ‌ماه در دروازه‌های غزه معطل کرد اما در نهایت شکست خورد و اسکندر همه را قتل‌عام کرد.غزه به دلیل موقعیت سوق‌الجیشی و بندری که داشت همیشه در معرض حمله نظام‌های پادشاهی بوده و در زمان صلح محلی برای رفت‌و‌آمد تجار و مبلغین مذهبی از مناطق مختلف. برای همین کلیساها و مساجد قدیمی بسیاری در آن بنا شده بود. یکی از قدیمی‌ترین مساجد غزه مسجد جامع عمَری است که در نیمه شمالی و در محله قدیمی دَرّاج واقع شده بود. این مسجد اولین مسجد ساخته شده دراین ناحیه بود. پیش ازورود مسیحیت در این مکان معبدی بوده و در قرن پنجم میلادی امپراتور بیزانس کلیسایی را به جای آن بنا کرد. دو قرن بعد و با غلبه مسلمانان، اولین مسجد به جای کلیسا ساخته شد. درطول این 13قرن به‌دلایل مختلف مثل زلزله، حمله مغول و بمباران انگلیسی‌ها در جنگ جهانی اول چندبار مسجد عمری تخریب و دوباره بازسازی شده بود. هشتم دسامبر۲۰۲۳رژیم‌صهیونیستی هم به این فهرست اضافه شد و مسجد باستانی را طوری درهم ‌کوبید که جز مناره‌اش چیزی نمانده است. به فاصله اندکی در جنوب این مسجد، کلیسای قدیمی سنت پورفیریو هم از گزند دژخیمان صهیونیست درامان نماند. این کلیسا قرن ‌پنجم ساخته شده بود ویکی از قدیمی‌ترین محل‌های عبادت مسیحیان غزه به‌شمار می‌رفت.
درهمان محله دراج، مسجد قدیمی دیگری است که به‌دلیل خاصی اهمیت داشت. این مسجد بر مزار جد پیامبر گرامی اسلام، هاشم بن عبدمناف ساخته شده و به نام سید‌هاشم هم معروف بود. پیشه هاشم عبدمناف تجارت بود و برای تبادل کالا به منطقه شام و فلسطین زیاد سفر می‌کرد. در یکی از همین سفرها هم در غزه فوت می‌کند. متاسفانه از این مسجد قدیمی چه از نظر سبک ساخت و چه ازنظر سنگ‌های به کاررفته دربناچیزی نمانده است.این جنگ وعاقبتش هنوز مشخص نیست. سانسورهای شدید خبری اجازه نمی‌دهد به‌راحتی درباره وضعیت فعلی اظهارنظر کرد یا پیش‌بینی از آینده داشت. بعضی دست بالا را از آن رژیم‌صهیونیستی می‌دانند و بعضی می‌گویند حالا که بعد از صد روز این رژیم به هیچ‌کدام از اهدافش نرسید یعنی شکست خورده است. اما آنچه قطعی است این که در کناربیش از۳۰هزار جان عزیز، حجم زیادی از خاطرات شخصی، جمعی و البته میراث فلسطینی‌ها برای همیشه از بین رفت؛ میراثی که با هیچ‌چیزی جبران‌شدنی نیست. روزی که فلسطین آزاد شود، مردم فلسطین با گذشته‌ای که فقط در عکس‌ها مانده و زخم‌هایی عمیق بر قلب‌های‌شان، آینده را می‌سازند.