با توجه به این‌که به انتهای سال نزدیک شدیم و دیگر فیلمی به جدول فروش فیلم‌ها اضافه نمی‌شود و از طرفی هم فیلم‌های نوروز1403 ازهمین حالا تعیین تکلیف شده‌اند؛ بد نیست نگاهی به فیلم‌هایی که تا این لحظه در سینما اکران شدند و همچنین آمار فروش، مخاطبان و تنوع ژانری این آثار داشته باشیم.تعداد آثاری که امسال به صورت عمومی اکران شدند، حدود 55 فیلم بوده است. از میان این 55 فیلم 12 فیلم طنز و کمدی اجتماعی، شش فیلم با حال‌وهوای دفاع‌مقدس و روایت گروهک‌های منافقان و 30 فیلم نیز حال‌وهوای اجتماعی دارند. علاوه بر این، تا به این لحظه هفت فیلم کودک نیز اکران شده‌اند. حدود هفت فیلم نیز برای نوروزانتخاب شده‌اند واکران خودرااز23 اسفند1402شروع می‌کنند که شامل«تمساح خونی»،«بی‌بدن»،«آسمان غرب»، «پرویزخان»، «آپاراتچی»، «نوروز» و«ایلیا درجست‌وجوی قهرمان» می‌شوند. فروش کل این 55فیلم براساس آمار سمفا، 1.128.640.341.854 تومان (بیش از هزار و100میلیارد تومان) بوده که این آمار فروش نسبت به سال گذشته که بیش از 450 میلیارد بوده و همچنین سال‌های پیشین خود نوعی رکورد محسوب می‌شود. کل مخاطبانی که تا هشتم اسفند1402 به سینما آمده‌اند نیز بیش از 26 میلیون و 290 هزار نفر بوده‌اند و این آمار نیز نشان می‌دهد تعداد مخاطبان نسبت به سال گذشته که بیش از 14میلیون نفر بوده، افزایش چشمگیر و تقریبا دوبرابری داشته است.
   
نیمی از فروش کل سینما در قبضه کمدی‌ها
با وجود این‌که امسال تعداد فیلم‌های اجتماعی اکران شده بیشتر از فیلم‌های کمدی بوده، اقبال مخاطب نسبت به فیلم‌های کمدی بیشتر از فیلم‌های اجتماعی بوده است. به عبارتی، امسال 30 فیلم اجتماعی و 12فیلم کمدی و طنز اکران شده که با وجود نسبت بیش از دوبرابری تعداد فیلم‌های اجتماعی، فاصله میزان فروش فیلم‌های اجتماعی و کمدی بسیار زیاد است. درسال 1402 ژانر مورد علاقه مخاطب با فاصله نسبت به دیگر ژانرها کمدی بوده است؛ به گونه‌ای که در میان شش فیلم پرفروش سال گذشته تنها یک فیلم آن هم انیمیشن سینمایی «بچه زرنگ» در ژانر کمدی نبوده است. ازسهم 1100میلیارد تومانی سینمای ایران در سال 1402، فقط بیش از 322 میلیارد تومان آن سهم فیلم «فسیل» به کارگردانی کریم امینی بوده است و پس از آن نیز فیلم «هتل» به کارگردانی مسعود اطیابی با میزان فروش بیش از 267 میلیارد تومان رتبه دوم را به خود اختصاص داده و فیلم «شهر هرت» به کارگردانی کریم امینی نیز با فروش حدود 77 میلیارد و 542 میلیون تومان در رتبه سوم جای دارد. به عبارت دیگر، مجموع فروش این سه فیلم حدود 670 میلیارد تومان بوده که تقریبا نیمی از فروش کل سینما را به خود اختصاص داده است.
   
اجتماعی‌های مهجور کم‌فروش
به نظر می‌رسد فیلم‌های اجتماعی در سال گذشته با اقبال زیادی رو‌به‌رو نشدند و دو فیلم پرفروش این ژانر «سه کام حبس» به کارگردانی سامان سالور بافروش حدود 19میلیارد و680 میلیون تومان و«کت چرمی» به کارگردانی حسین میرزامحمدی با فروش حدود 14 میلیارد و 464 میلیون تومان در رتبه‌های بعدی قرار دارد؛ بنابراین، لزوم توجه بیشتر به بحث فیلمنامه و پرداخت درست داستانی در این ژانر احساس می‌شود.در ژانر فیلم‌های دفاع‌مقدس «فیلم غریب»به کارگردانی محمدحسین لطیفی بابیش از 10میلیارد تومان، «دسته دختران» به کارگردانی منیر قیدی با بیش از چهار میلیارد و «سرهنگ ثریا» به کارگردانی لیلی عاج با فروش بیش از یک میلیارد و 700 میلیون تومانی در رتبه‌های بعدی فروش قرار گرفتند.رتبه‌بندی فیلم‌های اکران‌شده سال1402 براساس فروش، به‌خوبی اختلاف فروش میان فیلم‌های کمدی، اجتماعی و کودک و نوجوان را نشان می‌دهد که در جدول زیر10فیلم پرفروش آورده شده است.
   
فروش اندک فیلم‌های هنر و تجربه 
تعداد فیلم‌های اکران‌شده در گروه هنر و تجربه تا هشتم اسفند،33 فیلم است. البته تعداد فیلم‌ها با احتساب باکس فیلم‌های کوتاه، انیمیشن و مستند از این میزان بیشتر است و به بیش از65 فیلم می‌رسد. به عنوان مثال، گروه هنر و تجربه امسال 23 فیلم بلند سینمایی، 12 مستند،10فیلم کوتاه داستانی و20انیمیشن کوتاه را اکران کرده است. ازمیان برگزیدگان جشنواره فیلم حقیقت نیز 16 فیلم در 10استان در160سئانس نمایش داده شده که شش عنوان آن مستند پرتره خارجی بوده است.میزان فروش کل فیلم‌های هنروتجربه تا این لحظه نیز بیش ازیک میلیارد و887 میلیون و 525 هزار تومان بوده که احتمال داده می‌شود این آمار تا پایان سال به حدود دو میلیارد تومان برسد. پرفروش‌ترین فیلم گروه هنروتجربه، مستند سینمایی «کاپیتان من» به کارگردانی سیاوش صفاریان‌پور با فروش حدود 345 میلیون تومان بوده است. پس از این فیلم نیز فیلم‌های «پسر انسان» به کارگردانی سپیده میرحسینی با 258 میلیون تومان و «مقیمان ناکجا» به کارگردانی شهاب حسینی با247میلیون تومان فروش، در رتبه‌های بعد فروش گروه هنروتجربه تا به این لحظه قرار گرفته‌اند. همچنین 48 هزار و 595 نفر تا به حال فیلم‌های گروه هنروتجربه را دیده‌اند که میانگین مخاطبان هر فیلم در این گروه سینمایی 1215 نفر بوده است. با نگاهی با جدول فروش گروه هنر و تجربه نیز می‌توانیم متوجه میزان فروش پنج فیلم در این گروه سینمایی شویم.

ظرفیت فروش سینمای کودک
درژانر سینمای کودک، فیلم انیمیشن«بچه‌زرنگ»با فروش 61 میلیاردو595 میلیون تومانی به پرفروش‌ترین فیلم سینمای کودک در تاریخ سینمای ایران تبدیل شد و در جایگاه پنجم جدول فروش کل قرار گرفته است. پس از این فیلم، «نارگیل 2» به کارگردانی سید داوود اطیابی با فروش 27 میلیارد و363 میلیون تومان به دومین فیلم پرفروش این ژانر و هفتمین فیلم پرفروش سال تبدیل شد. همچنین فیلم «مسافری از گانورا» بافروش12میلیارد و241میلیون درجایگاه سوم فیلم پرفروش کودک و نوجوان قرار گرفته است. با توجه به سبدی که در اکران نوروز برای مخاطبان چیده شده، به نظر می‌رسد سعی شده تا همه نوع سلیقه‌ دربر گرفته شود. «نوروز» و «ایلیا در جست‌و‌جوی قهرمان» جزو فیلم‌هایی است که برای کودکان و نوجوانان درنظر گرفته شده است. هردوی این فیلم‌ها در جشنواره فیلم فجر چهل و دوم اکران و با اقبال خوب مخاطبان کودک ونوجوان رو‌به‌رو شد.درسال‌های اخیر تولید انیمیشن و بازار بین‌المللی آن، مورد توجه قرار گرفته است؛ به گونه‌ای که برای اولین بار جشنواره فیلم فجر بخشی جداگانه را برای این‌گونه سینمایی تعریف کرد و از این جهت آینده خوبی را می‌توان برای سینمای کودک در سال آینده متصور شد. 

نسرین بختیاری - گروه فرهنگ و هنر