ارزش قائل شدن برای سرگرمی باعث و بانی جریانی در سینمای غالب جهان شده است که در کنار کمدی‌سازان، جدی‌سازان هم در کار سرگرم‌سازی بوده‌اند. کارگردان‌های شهیری چون فورد، هیچکاک، کوروساوا، هاوکس، وایلدر، وایلر، ایستوود، اسکورسیزی، نولان، ملویل و... ازجمله سرگرمی‌سازان صاحب‌نام سینمای جهان هستند. بنابراین گرایش به عنصر‌سرگرمی در سینمای ایران نه تنها چیز غریبی نیست بلکه چرخاندن فرمان تولید فیلم‌ها به سمت جنس سینما در ریل‌گزاری‌های جدید است. البته وضعیت جدید در ابتدای راه است. 40سال علیه سرگرمی تبلیغ شده و40سال تماشاگر داخلی «بدمن» سینما بوده است.40 سال سرگرمی محکوم شده و جای تماشاگر داخلی را فستیوال‌ها گرفته ‌است. خلاصه این‌که دوسال است سینما تا حدودی دارد به نفس آن نزدیک می‌شود؛ پس حرکت به سوی جذب تماشاگر در اول راه است. هنوز غالبا نمی‌دانند وقتی حرف از سرگرمی می‌شود یعنی‌ چه‌؟ هنوز بسیاری سرگرمی هنری را با اعتیاد که عامل تخدیر مغزهاست، اشتباه می‌گیرند. باید اول بپذیریم که سینما و کلا هنر یعنی کشش و جذابیت در دایره سرگرمی، سپس وارد پروسه سرگرمی چیست، بشویم. اما برویم سر اصل مطلب: فروش فیلم‌های امسال را نباید دست کم گرفت. از هر زاویه‌ای که به آن نگریسته شود، قابل دفاع است. در ایام پس از کرونا اگر کسی می‌گفت به زودی سینمای ایران به مدار استقبال باز خواهد گشت، می‌گفتند گوینده خیلی پرت است، ولی امسال به لحاظ آماری شاهد فروش مثال‌زدنی سینمای ایران بودیم. گرچه تشریح این آمار و ارقام نتایج چندان جالبی ندارد، چرا که این فروش‌ها در میدان سینمای کمدی اتفاق افتاده و نکته قابل نقد این‌که در دایره چند فیلم قابل رد‌یابی است. پس چرا فروش کنونی قابل دفاع است، به این دلیل واضح که اساسا گفتمان سینمای ایران را تغییر داده است. تا قبل مدیریت کنونی اساسا بحث تماشاگر و فروش فیلم‌ها در ادبیات سینمایی جایگاهی نداشت. این‌قدر که فلان فستیوال درجه چندم جهانی باعث فخر و اعتبار مدیران بود، وجود مردم در سالن‌های داخلی ارزش تلقی نمی‌شد. بنابراین، تغییر ریل‌گزاری‌ها به سمت تولید آثاری که مورد اقبال مخاطب داخلی قرار گیرد، ادبیات اقتصادی سینما را وارد فضای سینما کرد و حالا اگر مثلا جواد عزتی «تمساح خونی» را می‌سازد نه فقط خجالت نمی‌کشد بلکه در جشنواره فجر هم به او جایزه می‌دهند، یا این‌که اگر کمدی آبرومند و از جنس سرگرمی مانند «فسیل» ساخته می‌شود، سازندگانش با سری ‌برافراشته در محیط سینما و رسانه ظاهر می‌شوند. اکنون دیگر فیلمساز ایرانی برای سری توی سرها در آوردن الزاما دنبال جوایز جهانی نیست (مبرهن است که دروازه جشنواره‌های جهانی هم بسته نشده و چنانچه کسی بخواهد از این مسیر و فرصت استفاده کند، محدودیتی وجود ندارد) چرا که قبلا هرکه می‌خواست فیلمی از جنس سینما و به منظور پر کردن اوقات فراغت مردم بسازد ازقبل خود را مورد تهاجم می‌دید و پس از ساخت، جرات عرض اندام نداشت. اساسا تریبونی هم برای دیده شدن سرگرمی‌سازان درنسبت با تراژدی‌سازان و فیلمسازان جدی وجود نداشت که برعکس درهمه جا لعن و نفرین می‌شدند.اما گرایش به وجوه سرگرمی درسینما یک خطر جدی در پی دارد که همانا «ابتذال» است.ولی نباید ازترس ابتذال به سرگرمی نزدیک نشد. بله مرز سرگرمی و ابتذال باریک است، ولی این دو رویکرد متفاوت است.

محمد‌تقی فهیم | منتقد سینما