خوشی‌های ما، دل دریا را نرنجاند

خوشی‌های ما، دل دریا را نرنجاند

ایران از شمال و جنوب به پهنه‌های آبی دسترسی دارد که این فرصتی عالی برای بهره‌بردن از مزایای گردشگری دریایی است.هفت استان ایران یعنی استان‌های گیلان، مازندران، گلستان، بوشهر، خوزستان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان با دریای خزر، خلیج‌فارس و دریای عمان همجوار هستند و سواحل طولانی دارند.

از این رو کشور ما ظرفیت بالایی در امر گردشگری دریایی دارد اما به نظر می‌رسد نبود مرجع و متولی برای پرداختن به این بخش از صنعت گردشگری، باعث شده بسیاری از این فرصت‌ها، دست‌نخورده باقی بماند.در ایران گردشگری دریایی به تفریحات آبی و برخی گردشگاه‌های ساحلی محدود می‌شود. البته در سال‌های اخیر سایت‌های غواصی و آکواریوم‌ها و گردشگاه‌های ساحلی، جای خود را در میان جاذبه‌های توریستی استان‌های ساحلی پیدا کرده‌اند ولی هنوز آن‌طور که شایسته است، از ظرفیت‌های موجود برای توسعه این بخش از صنعت گردشگری استفاده نشده است.ناگفته نماند دو جزیره قشم و کیش با فراهم‌کردن امکانات متعدد تفریحات دریایی مانند غواصی، توانسته‌اند تا حدی از این فرصت برای جذب گردشگران داخلی و حتی خارجی استفاده کنند.با این‌که همگان گردشگری دریایی را با انواع تفریحات و درآمدهایش می‌شناسند اما نباید فراموش کنیم که برای شکوفایی این صنعت، اکوسیستم‌های ساحلی تخریب می‌شود تا هتل‌های لوکس و ریزورت‌های ساحلی ساخته شود. چون اقیانوس‌ها زیاد در معرض دید مردم نیستند، خیلی زود فراموش می‌شوند ولی اقیانوس‌ها و دریاها به‌عنوان یک سیستم گسترده و به‌هم‌پیوسته، نقش مهمی در محیط زیست کل دنیا دارند و تاثیرات مخرب گردشگری به مرور زمان در همه جای دنیا خودش را نشان می‌دهد. در نواحی ساحلی بسیار مرسوم است که کل یک جنگل مانگرو برای افتتاح یک ریزورت تفریحی ویران می‌شود. این کار، خانه و کاشانه انواع ماهی‌ها و پرنده‌های دریایی را نابود می‌کند و محافظ طبیعی سواحل را از بین می‌برد. چون این جنگل‌ها درست مثل یک محافظ در برابر توفان‌های اقیانوسی عمل می‌کنند. غیر از ریزورت‌ها، اکوسیستم‌های ساحلی برای ساخت رستوران و هتل و هزاران امکانات توریستی دیگر ویران می‌شود که قابل جایگزینی نیست. گرچه این جاذبه‌ها و تفریحات، بسیار لذت‌بخش هستند ولی تاثیرات منفی ساخت آنها، روی اقیانوس‌ها بسیار شدید و قابل توجه است.به خاطر ساخت جاذبه‌های گردشگری دریایی، صخره‌های مرجانی هم مثل جنگل‌های مانگرو، شدیدا تخریب می‌شوند. صخره‌های مرجانی یکی از متنوع‌ترین و آسیب‌پذیرترین اکوسیستم‌های طبیعی دنیا هستند. مرجان‌ها موجود زنده‌اند و صخره‌ها حکم خانه را برای هزاران گونه از این جانداران دارند. تخریب صخره‌های مرجانی باعث کاهش تنوع زیستی در نواحی دریایی و ساحلی می‌شود.گونه‌های متنوع حیات وحش دریایی مانند انواع ماهی‌ها، لاک‌پشت‌ها و سایر موجودات آبزی نیز از گزند توسعه گردشگری در امان نیستند. غیر از ورود مواد شیمیایی به آب، نابودی زیستگاه‌های طبیعی، این موجودات راازاین مناطق دور می‌کندوحتی باعث کاهش جمعیت آنهامی‌شودوتعادل اکوسیستم منطقه رابه هم می‌زند.یکی از مهم‌ترین آسیب‌های توسعه گردشگری دریایی، فرسایش نواحی ساحلی است. البته فرسایش یک فرآیند طبیعی است ولی توسعه انسانی، به آن سرعت می‌بخشد. بدون وجود محافظ‌های طبیعی مانند صخره‌های مرجانی و جنگل‌های مانگرو، نواحی ساحلی بیش از همیشه در معرض نیروهای فرسایش‌دهنده قرار می‌گیرند.

رضا نقیلو | کارشناس محیط زیست