مخاطرات شب‌های روشن
تصور کنید پس از روزی خسته‌کننده، به تخت می‌روید اما نور چراغ خیابان از پنجره به داخل می‌تابد و خواب آرام‌تان را برهم می‌زند. شاید آن را فقط یک مزاحمت بدانید، اما پژوهشی تازه نشان می‌دهد این نورهای مصنوعی شبانه می‌توانند قلب شما را تهدید کنند و خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهند. اکنون دانشمندان می‌دانند چگونه نورهای شبانه باعث استرس مغزی،التهاب رگ‌ها ونهایتا آسیب قلب می‌شود.
خوابیدن در روشنایی
هیچ چیز آزاردهنده‌تر از تلاش برای خوابیدن در شبی تاریک نیست، وقتی نور چراغ خیابان از پنجره به داخل اتاق می‌تابد. اما این مساله فراتر از یک مزاحمت ساده است؛ آلودگی نوری شبانه می‌تواند اثرات جدی بر سلامتی داشته باشد، ازجمله افزایش خطر بیماری‌های قلبی. دریک ارائه علمی درنشست سالانه انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران علت تأثیر منفی نور مصنوعی شبانه بر سلامت قلب را توضیح داده‌اند: هرچه در شب بیشتر در معرض نور مصنوعی قرار بگیریم، میزان استرس مغزی ما افزایش می‌یابد. این استرس، واکنشی زنجیره‌ای در بدن ایجاد می‌کند که درنهایت موجب التهاب شریان‌ها و افزایش احتمال بیماری قلبی می‌شود.
دکتر خولیو فرناندز مندوزا، مدیر بخش پزشکی خواب رفتاری در کالج پزشکی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، در بیانیه‌ای گفت: «می‌دانیم قرارگرفتن بیش از حد در معرض نور مصنوعی شبانه برای سلامتی مضر است، به‌ویژه با افزایش خطر بیماری قلبی. اما تاکنون نمی‌دانستیم این آسیب دقیقا چگونه رخ می‌دهد. این مطالعه یکی از دلایل احتمالی (یعنی نحوه واکنش مغز به استرس) را بررسی کرده و به نظر می‌رسد این واکنش نقش مهمی در ارتباط بین نور مصنوعی و بیماری قلبی دارد.»
چگونه نور مصنوعی به قلب آسیب می‌زند؟
برای بررسی این‌که استرس ناشی از نور شبانه چگونه خطر بیماری قلبی را بالا می‌برد، پژوهشگران داده‌های ۴۶۶ آمریکایی سالم را درطول10سال تحلیل کردند. این داده‌ها شامل پرونده‌های پزشکی، اسکن‌های مغزی و قلبی و اندازه‌گیری شدت نور شبانه در خانه‌های آنان بود.
نکته خاص این پژوهش استفاده از اسکن ترکیبی PET/CT بود؛ روشی که به گفته دکتر شیدی ابوهاشم، مدرس دانشگاه پزشکی هاروارد، امکان مشاهده همزمان فعالیت استرس مغز و التهاب شریانی را فراهم می‌کند. این تحلیل برای نخستین بار، جزئیات مهمی درباره رابطه میان نور شبانه و بیماری قلبی آشکار کرد.
هرچه میزان قرارگیری در معرض نور مصنوعی شبانه بیشتر بود، فعالیت استرس مغزی، التهاب در رگ‌های خونی و در نتیجه خطر بیماری قلبی نیز بالاتر می‌رفت. حتی افزایش اندکی در شدت نور می‌توانست خطر بیماری قلبی را بین ۲۲ تا ۳۵ درصد طی ۵ تا ۱۰ سال افزایش دهد. همچنین افرادی که علاوه بر نور شبانه، با سایر عوامل استرس‌زای محیطی مانند سروصدای ترافیک یا فقر منطقه‌ای روبه‌رو بودند، خطر بیشتری را تجربه کردند. درمجموع، تا پایان این مطالعه 10ساله، ۱۷درصد از شرکت‌کنندگان دچار بیماری‌های عمده قلبی شدند.
چگونه می‌توان میزان نور شبانه را کاهش داد؟
برای کاهش قرارگیری در معرض نور مصنوعی شبانه، دکتر ابوهاشم توصیه می‌کند: «در شب نور محیط خانه را محدود کنید، اتاق خواب را تاریک نگه‌دارید و از تماشای صفحه‌نمایش‌هایی مانند تلویزیون یا گوشی پیش از خواب پرهیز کنید.»
در سطح گسترده‌تر، پژوهشگران امیدوارند نتایج این تحقیق باعث شود شهرها استفاده از نورهای خیابانی را کاهش دهند یا از چراغ‌های دارای حسگر حرکتی استفاده کنند تا فقط در صورت نیاز روشن شوند. آنها تأکید می‌کنند که نور مصنوعی شبانه باید به‌عنوان یک مسأله زیست‌محیطی و بهداشتی مهم شناخته شود.
دکتر ابوهاشم افزود: «این پژوهش نشان می‌دهد آلودگی نوری فقط مزاحم خواب نیست؛ بلکه می‌تواند خطر بیماری قلبی را نیز افزایش دهد. امیدواریم پزشکان و سیاست‌گذاران هنگام تدوین راهکارهای پیشگیرانه، میزان نور شبانه را هم در نظر بگیرند.»
هیچ چیز آزاردهنده‌تر از تلاش برای خوابیدن در شبی تاریک نیست، وقتی نور چراغ خیابان از پنجره به داخل اتاق می‌تابد. اما این مساله فراتر از یک مزاحمت ساده است؛ آلودگی نوری شبانه می‌تواند اثرات جدی بر سلامتی داشته باشد، ازجمله افزایش خطر بیماری‌های قلبی. دریک ارائه علمی درنشست سالانه انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران علت تأثیر منفی نور مصنوعی شبانه بر سلامت قلب را توضیح داده‌اند: هرچه در شب بیشتر در معرض نور مصنوعی قرار بگیریم، میزان استرس مغزی ما افزایش می‌یابد. این استرس، واکنشی زنجیره‌ای در بدن ایجاد می‌کند که درنهایت موجب التهاب شریان‌ها و افزایش احتمال بیماری قلبی می‌شود.
دکتر خولیو فرناندز مندوزا، مدیر بخش پزشکی خواب رفتاری در کالج پزشکی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، در بیانیه‌ای گفت: «می‌دانیم قرارگرفتن بیش از حد در معرض نور مصنوعی شبانه برای سلامتی مضر است، به‌ویژه با افزایش خطر بیماری قلبی. اما تاکنون نمی‌دانستیم این آسیب دقیقا چگونه رخ می‌دهد. این مطالعه یکی از دلایل احتمالی (یعنی نحوه واکنش مغز به استرس) را بررسی کرده و به نظر می‌رسد این واکنش نقش مهمی در ارتباط بین نور مصنوعی و بیماری قلبی دارد.»
چگونه نور مصنوعی به قلب آسیب می‌زند؟
برای بررسی این‌که استرس ناشی از نور شبانه چگونه خطر بیماری قلبی را بالا می‌برد، پژوهشگران داده‌های ۴۶۶ آمریکایی سالم را درطول10سال تحلیل کردند. این داده‌ها شامل پرونده‌های پزشکی، اسکن‌های مغزی و قلبی و اندازه‌گیری شدت نور شبانه در خانه‌های آنان بود.
نکته خاص این پژوهش استفاده از اسکن ترکیبی PET/CT بود؛ روشی که به گفته دکتر شیدی ابوهاشم، مدرس دانشگاه پزشکی هاروارد، امکان مشاهده همزمان فعالیت استرس مغز و التهاب شریانی را فراهم می‌کند. این تحلیل برای نخستین بار، جزئیات مهمی درباره رابطه میان نور شبانه و بیماری قلبی آشکار کرد.
هرچه میزان قرارگیری در معرض نور مصنوعی شبانه بیشتر بود، فعالیت استرس مغزی، التهاب در رگ‌های خونی و در نتیجه خطر بیماری قلبی نیز بالاتر می‌رفت. حتی افزایش اندکی در شدت نور می‌توانست خطر بیماری قلبی را بین ۲۲ تا ۳۵ درصد طی ۵ تا ۱۰ سال افزایش دهد. همچنین افرادی که علاوه بر نور شبانه، با سایر عوامل استرس‌زای محیطی مانند سروصدای ترافیک یا فقر منطقه‌ای روبه‌رو بودند، خطر بیشتری را تجربه کردند. درمجموع، تا پایان این مطالعه 10ساله، ۱۷درصد از شرکت‌کنندگان دچار بیماری‌های عمده قلبی شدند.
چگونه می‌توان میزان نور شبانه را کاهش داد؟
برای کاهش قرارگیری در معرض نور مصنوعی شبانه، دکتر ابوهاشم توصیه می‌کند: «در شب نور محیط خانه را محدود کنید، اتاق خواب را تاریک نگه‌دارید و از تماشای صفحه‌نمایش‌هایی مانند تلویزیون یا گوشی پیش از خواب پرهیز کنید.»
در سطح گسترده‌تر، پژوهشگران امیدوارند نتایج این تحقیق باعث شود شهرها استفاده از نورهای خیابانی را کاهش دهند یا از چراغ‌های دارای حسگر حرکتی استفاده کنند تا فقط در صورت نیاز روشن شوند. آنها تأکید می‌کنند که نور مصنوعی شبانه باید به‌عنوان یک مسأله زیست‌محیطی و بهداشتی مهم شناخته شود.
دکتر ابوهاشم افزود: «این پژوهش نشان می‌دهد آلودگی نوری فقط مزاحم خواب نیست؛ بلکه می‌تواند خطر بیماری قلبی را نیز افزایش دهد. امیدواریم پزشکان و سیاست‌گذاران هنگام تدوین راهکارهای پیشگیرانه، میزان نور شبانه را هم در نظر بگیرند.»
ضمیمه ویژه نامه
