هیات‌داری در دعاهای صحیفه سجادیه

هیات‌داری در دعاهای صحیفه سجادیه

گر‌چه صحیفه سجادیه در قالب یک کتاب دعا تدوین شده اما باید دانست که در این کتاب، مجموعه‌ای از معارف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی در قالب دعا بیان شده است. صحیفه سجادیه به‌عنوان تنها کتاب بازمانده از نگارش‌های حدیثی ائمه‌(ع)‌، تنها اثری است که در تدوین آن سه امام معصوم یعنی امام سجاد‌(ع)‌، امام باقر‌(ع) و امام صادق(ع) حضور و مشارکت داشته‌اند.

آنچه که می‌خوانید نگاهی کوتاه به مقوله «آیین هیات‌داری» برگرفته ازدعای 41 صحیفه سجادیه است. روشن است در بقیه دعاها نیز می‌توان نمادهایی از این «آیین‌ها» را یافت اما در این مجال کوتاه، به همین مقدار باید کفایت کرد. دینداری‌، آبرومندی و داشتن اعتبار اجتماعی، سه ویژگی خادمی و مدیریت هیات مذهبی است. روشن است اگر کسی دین‌مدار نباشد اصولا علاقه و تلاشی برای برپایی شعائر دینی در قالب هیات مذهبی را نخواهد داشت. همچنین اگر شخص در محیط زندگی خود، شخصیت آبروداری نباشد، جلساتی که با مدیریت او برگزار می‌شود، اعتباری نخواهد داشت وهمچنین اگر فاقد اعتبار اجتماعی نباشد،افراد خیر‌،کمک‌های خیریه را به او نمی‌سپارند تا خرج ایام عزای اهل‌بیت‌(ع) شود.همچنین ممکن است شخصی دارای آبرو باشد اما توان مناسب برای مدیریت جلسات را نداشته نباشد و اعتبار اجتماعی لازم برای هدایت جلسات را نداشته باشد. 
امام سجاد‌(ع) نیز با اشاره به همین سه ویژگی در فراز چهارم دعای 41صحیفه‌سجادیه به خدا عرض می‌کند که: «شرِّفْ دَرَجَتِي بِرِضْوَانِكَ و أَكْمِلْ كَرَامَتِي بِغُفْرَانِكَ و انْظِمْنِي فِي أَصْحَابِ الْيمِينِ و وَجِّهْنِي فِي مَسَالِكِ الآْمِنِينَ ‌و اجْعَلْنِي فِي فَوْجِ الْفَائِزِينَ و اعْمُرْ بِي مَجَالِسَ الصَّالِحِينَ ، آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ‌.»
(خدایا) با خشنودی خویش، مرا بلند‌مرتبه گردان و با آمرزش خود، گرامیداشت مرا کامل فرما و مرا در ردیف اصحاب یمین قرار بده و به راه‌های ایمن‌شدگان متوجه کن و در گروه رستگاران قرار بده و محافل شایستگان و صالحان را به سبب من آباد گردان.
 در این فراز از دعا، قرار داشتن در گروه ایمان‌آوردندگان و اصحاب یمین، موجه بودن و معتبر بودن در اجتماع و عزت داشتن در جامعه براساس کرامت الهی و قرار داشتن در طریق‌ها و مسالک ایمان‌آورندگان، مقدمه‌ای بر تلاش برای عمران و آبادکردن مجالس دینی بیان شده است. به‌عبارت دیگرآن سه مقدمه شخصیتی واخلاقی،زمینه‌ساز تلاش برای آباد کردن این مجالس است‌. گر چه مساجد، جلسات قرآن، نشست‌های بصیرتی و حضور در کلاس‌های مذهبی ازمصادیق مجالس صالحین است اماهیات مذهبی رابایداز بارزترین مجالس صالحین دانست. امام سجاد‌(ع) در این فراز از دعا علاوه بر درخواست غفران الهی و قرار گرفتن مستمر در اصحاب یقین،‌ از خداوند می‌خواهد تا آباد کردن مجالس صالحین از‌جمله هیات مذهبی را به‌دست او قرار دهد و روشن است که میان حضور در هیأت و آباد کردن هیأت تفاوت وجود دارد.به بیان دیگر آباد کردن هیأت به معنای تلاش برای برپا کردن و استقرار و مانایی هیأت مذهبی و به‌عبارت دیگر خادمی و مدیریت این مراکز دینی است. هرمقدار خادمان اهل بیت‌(ع)، دینداری، آبرومندی و داشتن اعتبار اجتماعی را بیشتر دارا باشند، استقبال عمومی برای حضور در جلسات نیزبیشتر خواهدبود و این جز با عنایت اهل بیت‌(ع) به خادمان خود، محقق نمی‌شود.

سیدعلی اصغر حسینی | پژوهشگر مذهبی