حرف‌های درگوشی پشت سر یک سازمان

نگاهی به وضعیت کنونی سازمان هوش‌مصنوعی 

حرف‌های درگوشی پشت سر یک سازمان

ماجرا درباره یک سازمان حساس و استراتژیک است؛ سازمانی با عنوان «سازمان ملی هوش مصنوعی» که در دولت سیزدهم زیر نظر ریاست‌جمهوری افتتاح شد و قرار بود متولی «هوش‌مصنوعی» در کشور باشد اما درباره ماهیت، کارکرد و مدیریتش در دولت جدید ابهامات و تناقضاتی وجود دارد.

ایجاد سازمانی استراتژیک 
سرعت بالای پیشرفت فناوری وتکنولوژی در دنیا بالاخص درحوزه هوش مصنوعی، مسئولان دولت گذشته رابه این سمت‌وسو سوق داد که به فکر راه‌اندازی سازمانی ویژه درحوزه هوش مصنوعی بیفتند و درهمین راستا کلیات تأسیس سازمان ملی هوش مصنوعی ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ به تصویب رسید.
   
هوش مصنوعی مشروط شد!
با نیمه‌کاره ماندن دولت سیزدهم، حواشی پیرامون این سازمان در دولت چهاردهم آغاز شد. ماجرا از آنجا شروع شد که فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت اواخر مهرماه در پاسخ به سؤال خبرنگاری درباره تکلیف سازمان هوش مصنوعی در دولت جدید این‌طور اظهارنظر کرد که اساسنامه سازمان ملی هوش مصنوعی درحال تدوین است و در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب خواهد رسید. او این را هم گفت که تا زمان تصویب و انتخاب ریاست این سازمان، همه برنامه‌های هوش مصنوعی طبق برنامه هفتم توسعه در معاونت علمی بررسی می‌شود.
   
تفویض به عارف کرد
چند روز بعد از اظهارات سخنگو، حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور در آبان‌ماه ۱۴۰۳ خبر داد که رئیس‌جمهور در حکمی ریاست سازمان ملی هوش مصنوعی و شورای راهبردی آن را به دکتر محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور تفویض کرده است. ابتدا در رسانه‌ها این‌طور تلقی شد که معاون اول، ریاست سازمان هوش مصنوعی را برعهده گرفته است اما بعدتر در خبر تکمیلی شفاف‌سازی شد که به‌دلیل عدم هماهنگی تیم سابق مستقر در سازمان ملی هوش مصنوعی با برنامه دولت در طرح ملی هوش مصنوعی و تدوین اساسنامه سازمان برای انسجام و هماهنگی بیشتر کلیه اختیارات سازمان هوش مصنوعی و تشکیل شورای آن ذیل معاون اول ریاست‌جمهوری رقم می‌خورد. 

سازمان فعال است
موضوع دیگر بحث تدوین اساسنامه این سازمان است که بنا بر تاکید معاون علمی رئیس‌جمهور تازمان تصویب آن عملا امورات این سازمان‌ذیل معاونت‌اول‌وبه‌دبیری معاون‌علمی واگذارشده‌وتمام تکالیف هوش‌مصنوعی کمافی‌السابق توسط‌معاون‌علمی ریاست‌جمهوری و ستاد هوش مصنوعی پیگیری خواهدشد.با این تاکیدات این سؤال مطرح است که تکلیف برنامه‌های فعلی سازمان چیست؟

اساسنامه آماده و به دولت ارسال شد
چند روز بعد بود که حسین افشین، معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور خبر داد که اساسنامه سازمان هوش‌مصنوعی به‌تازگی (حدود دو هفته گذشته) به دولت ارسال شده و قرار است ابتدا در کمیسیون‌های تخصصی و پس از آن در کمیسیون‌های فرعی و کمیسیون اصلی دولت مورد بررسی قرار گیرد. در نهایت این اساسنامه بعد از تاییدیه نهایی در کمیسیون‌ها در صحن هیات وزیران بررسی می‌شود و ان‌شاءا... تا سه ماه آینده مصوب و ابلاغ می‌شود. 
   
توییتی که جنجالی شد
اما ماجرا به تصویب اساسنامه و تعیین‌تکلیف رئیس سازمان ختم نمی‌شود.همین چند روز پیش موضوع جدیدی از سوی یکی از مدیران اپراتورهای ارتباطی در فضای مجازی مطرح شد مبنی بر این‌که رئیس‌جمهور در جلسه هیات دولت، تصریح کرده است که ایجاد سازمانی مستقل برای اداره هوش مصنوعی قابل قبول نیست! این فعال حوزه کسب‌وکار دیجیتال این را هم اضافه کرده بود که رئیس‌جمهور به وزیر ارتباطات ماموریت داده تا رویکرد هوش مصنوعی کشور با استفاده از تجربیات بین‌المللی تدوین شود. فراگیر شدن این موضوع در فضای مجازی کافی بود تا این سؤال در ذهن کاربران و فعالان حوزه فناوری شکل بگیرد که ناهماهنگی در دولت به چه دلیلی است؟ اگر واقعا رئیس‌جمهور اعتقادی به تشکیل سازمانی مستقل برای هوش مصنوعی ندارد، چرا اساسنامه آن در کمیسیون‌های دولت در حال بررسی است!